لئونارد کوهن؛ شاعر و خواننده‌ای که با اثر «هله‌لویا» جهانی را تحت تأثیر قرار داد/ داستان زندگی و میراث هنرمندی در تقاطع عشق و مرگ

ریحانه اسکندری: ۲۱ سپتامبر، مصادف با سالروز تولد لئونارد کوهن، شاعر و خواننده‌ی مشهور کانادایی است. او در سال 1934 در مونترال به دنیا آمد و با آثار خود، همچون “هله‌لویا”، که در اذهان عمومی شناخته شده است، به عنوان یکی از هنرمندان برجسته قرن بیستم معرفی شد. پیش از ورود او به دنیای موسیقی، کوهن در زمینه‌های شعر و نویسندگی فعالیت داشت و آثارش عمدتاً به موضوعاتی چون عشق، تنهایی، علم و عرفان پرداخته‌اند.

کوهن در سن 33 سالگی، در زمانی که دیگر هنرمندان در آغاز فعالیت خود بودند، نخستین آلبوم خود را منتشر کرد و این آغاز به او اجازه داد تا به یکی از محبوب‌ترین و تأثیرگذارترین ترانه‌سرایان تبدیل شود. در تمام دوران هنری‌اش، او با موضوعاتی چون عشق و مرگ کار کرد، در حالی که آثارش هیچ‌گاه به سادگی و راحتی قابل تفسیر نبودند. به‌ویژه در ترانه “هله‌لویا”، مرز بین ایمان و تردید به‌وضوح مشخص نیست.

کوهن در سال 2008 به تالار مشاهیر راک‌اندرول راه یافت و جوایز متعددی را در طول حیات خود دریافت کرد، از جمله “جایزه یک عمر دستاورد گِرَمی”. بروز و ظهور او در عرصه موسیقی به خصوص با انتشار آخرین آلبومش در سال 2016، به مضامین مرگ و پیری پرداخته و عمیق‌ترین احساسات او را منتقل کرد. وی در همان سال و به سن 82 سالگی درگذشت.

زندگی در مونترال و تأثیرات فرهنگی

کوهن در یک خانواده‌ی یهودی در مونترال به دنیا آمد و مباحث مذهبی و فرهنگی تأثیر زیادی بر تفکر و آثار او گذاشت. تجربیات او به‌طور مداوم در آثارش با موضوعات مذهبی و انسانی گره می‌خورد و به صورت عمیق‌تر به معنای عشق و گناه پرداخته است.

علاقه‌ی او به ادبیات از سنین جوانی شکل گرفت و در سال 1956 نخستین مجموعه شعرش را منتشر کرد. همچنین در این دوران نخستین رمان خود را نیز نوشت و بیشتر به عنوان نویسنده شناخته می‌شد تا موسیقیدان. رویکرد او به ترانه‌نویسی متفاوت بود، زیرا او به ترانه به عنوان متنی ادبی می‌نگریست نه صرفاً مجموعه‌ای از ملودی‌ها.

گام به جزیره هیدرا و شکل‌گیری شخصیت ادبی

از مهمترین دوران زندگی کوهن، سفر او به جزیره هیدرا در یونان است. در این جزیره، او به نوشتن شعر و رمان ادامه داد و همین دوران به شکل‌گیری شخصیت ادبی او کمک شایانی کرد. هیدرا برای کوهن فقط یک مکان نبود، بلکه جایی بود که او در آن به بررسی عواطف، روابط انسانی و پرسش‌های فلسفی پرداخت.

رمان “بازندگان زیبا”، یکی از آثار شاخص او از این دوره است که به مواردی چون مذهب و هویت پرداخته و نشان می‌دهد که وی با روایات ساده فاصله داشت. پس از این تجربه، کوهن به ندرت در سن بالاتر از سی سالگی به دنیای موسیقی قدم گذاشت و مسیر جدیدی را برای خود هموار کرد.

درباره آخرین آثار لئونارد کوهن

در سال ۲۰۱۶، لئونارد کوهن با ۸۲ سال سن به نوشتن و ضبط آثار جدید ادامه می‌داد.

آلبوم «تیره‌تر می‌خواهی‌اش»، چهاردهمین اثر استودیویی او، در تاریخ ۲۱ اکتبر ۲۰۱۶، تنها چند هفته پیش از درگذشتش، منتشر شد. تهیه‌کنندگی این اثر را پسرش، آدام کوهن، بر عهده داشت.

ترانه عنوان آلبوم به طور صریح به مضامین مرگ، ایمان و پایان زندگی می‌پردازد. صدای سالخورده او در این اثر، نه تلاش دارد جوان‌تر به نظر برسد و نه مرگ را پنهان می‌کند.

به نظر می‌رسد کوهن در سال‌های آخر زندگی‌اش، همانند همیشه به تاریکی‌ها چشم دوخته و از آن الهام گرفته است.

در زمان انتشار آلبوم، وب‌سایت رسمی او این اثر را به عنوان آخرین فصل مهم در مشارکتش در موسیقی و اندیشه معاصر معرفی کرد.

درگذشت در سن ۸۲ سالگی

لئونارد کوهن در تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۱۶ درگذشت و خبر رسمی در تاریخ ۱۰ نوامبر اعلام شد. خانواده او از رسانه‌ها خواسته بودند که حریم خصوصی آنان را در دوران سوگواری رعایت کنند.

مرگ او تنها چند هفته بعد از انتشار آلبوم «تیره‌تر می‌خواهی‌اش» اتفاق افتاد، که حالا گوش دادن به آن در کنار خبر مرگش، معنایی خاص یافته است.

اما پایان کار کوهن باعث نشد انتشار آثارش متوقف گردد.

پس از درگذشت او، مجموعه‌های مختلفی از آثارش به بازار آمد و کتاب «شعله»، شامل شعرها و نوشته‌های سال‌های آخر زندگی‌اش، در سال ۲۰۱۸ منتشر شد.

محبوبیت «هله‌لویا»؛ چرایی ماندگاری این قطعه

قطعه «هله‌لویا» نمایانگر این است که میراث یک هنرمند همواره بر اساس نیت اولیه خود شکل نمی‌گیرد.

کوهن این آهنگ را طی سال‌ها به دفعات بازنویسی کرد و نسخه‌ای که امروز بیشتر شنیده می‌شود، تحت تأثیر خوانندگانی چون جان کیل و جف باکلی قرار گرفته است. کتابخانه کنگره آمریکا اشاره کرده که این ترانه در ابتدا شامل بندهای زیادی بوده و نسخه جان کیل این بندها را به انتخاب خود تنظیم کرده است.

بنابراین، «هله‌لویا» تنها یک ترانه متعلق به کوهن نیست و به اثری تبدیل شده که در مراسم‌های مختلف، جشن‌ها، سوگواری‌ها، فیلم‌ها و سایر رویدادها شنیده می‌شود. نسخه جف باکلی نیز نقش مهمی در گسترش جهانی این اثر ایفا کرده است.

راز ماندگاری این ترانه در این است که کوهن به جای ارائه تفسیر واحد، بافتی از تناقضات درباره عشق، ایمان، و رستگاری ایجاد کرده است.

میراثی از شاعری در دنیای موسیقی

لئونارد کوهن تنها یک خواننده بزرگ قرن بیستم نیست.

او شاعری بود که هنر موسیقی را به شکلی تازه برای بیان اشعارش معرفی کرد و نویسنده‌ای که به دنیای ترانه پیوست. آثار او عشق را با عمق و جدیت به تصویر کشید و همواره با مسائلی چون خدا، مرگ و وجود دست و پنجه نرم کرده است.

آثار او از سوی هنرمندان مختلفی مورد بازخوانی قرار گرفته و تأثیر او بر موسیقی و ادبیات نسل‌های مختلف شایان توجه است.

کوهن در طول زندگی خود به جوایز متعددی از جمله تالار مشاهیر راک‌اندرول و جایزه یک عمر دستاورد گرمی رسید.

در سال ۲۰۲۲، مجموعه‌ای با عنوان «هله‌لویا و آهنگ‌هایی از آلبوم‌هایش» منتشر شد که شامل ۱۷ قطعه از تمام دوران‌های فعالیت او بود.

امروز، در سالروز تولد ۹۲ سالگی کوهن، مهم‌ترین بخش از میراث او، دیدگاه خاصش نسبت به عشق، ایمان و مرگ به شمار می‌رود. او به جای فرار از تاریکی، آن را مورد بررسی قرار داد.