به گزارش خبردونی و به نقل از ایسنا، نمایشنامه «مستنطق» نوشته جی.بی. پریستلی با ترجمه بزرگ علوی، به تازگی توسط انتشارات نریمان منتشر شده است. این اثر در 118 صفحه و با قیمت 200 هزار تومان در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.
در معرفی این نمایشنامه آمده است که نزدیک به 80 سال از نگارش و ترجمه آن میگذرد و این اولین بار در چند دهه اخیر است که نسخهای جدید از آن منتشر میشود. این نمایشنامه با عنوان «بازپرس وارد میشود» نیز شناخته میشود و تاکنون تئاترها، تلهتئاترها، فیلمها و سریالهای مختلفی بر اساس آن ساخته شده است.
داستان نمایشنامه حول خانواده مرفه برلینگ میچرخد که در حال جشن نامزدی دخترشان شایلا با جرالد کروفت هستند. در این مراسم، بازرس گوول ناگهان وارد میشود و خبر از خودکشی زنی جوان به نام اِوا اسمیت میدهد. بازرس نشان میدهد که تمامی اعضای خانواده به نوعی در سقوط این زن دخیل بودهاند.
آقای برلینگ او را از کار اخراج کرده، شایلا باعث اخراج او از یک فروشگاه شده، جرالد با او رابطه داشته، خانم برلینگ درخواست کمک او را رد کرده و اریک، پسر خانواده، نیز او را باردار کرده است. پیام اصلی نمایشنامه بر مسئولیت اجتماعی هر فرد در قبال دیگری تأکید میکند و انتقادی تند به فردگرایی سرمایهداری دارد. شخصیت اِوا اسمیت، نماد طبقه کارگر است و پریستلی به وضوح نشان میدهد که طبقه مرفه چگونه به او نگاه ابزاری دارد.
این نمایشنامه با ساختار خاص خود، شامل برگشتپذیری، هشدار و تکرار، فلسفههای زمانه را نیز بازتاب میدهد. اعضای خانواده سعی دارند اعمال خود را توجیه کنند اما بازرس آنها را مجبور به رویارویی با واقعیت میکند.
اکثر منتقدان چپگرا نسبت به این اثر توجه ویژهای داشته و آن را نمونهای برجسته از «تئاتر اخلاق اجتماعی» بریتانیایی میدانند. ریموند ویلیامز، یکی از این منتقدان، بیان داشته است که این نمایشنامه نشان میدهد وجدان اجتماعی یک مسئله فردی نیست، بلکه موضوعی ساختاری است.
این نمایشنامه تاکنون در اجراهای متعددی در سراسر جهان به صحنه رفته و در ایران نیز تلهتئاتر آن به کارگردانی رضا بابک پخش شده است. ترجمه نایاب بزرگ علوی از «مستنطق» نیز به محض انتشار در دنیا، به زبان فارسی در ایران عرضه شد.
