به گزارش خبرآنلاین، روزنامه اعتماد در تحلیلی به بررسی وضعیت مصرف بنزین در کشور پرداخته و اعلام کرده که در شرایط کنونی امنیتی و اقتصادی، بنزین دیگر صرفاً یک محصول نفتی نیست، بلکه به یک دارایی استراتژیک و جزئی از امنیت ملی تبدیل شده است. بر اساس آمار، مصرف بنزین اکنون به حدود ۱۴۰ میلیون لیتر در روز رسیده و پیشبینی میشود این رقم به ۱۶۲ میلیون لیتر در روز افزایش یابد. بدین ترتیب، کسری تولید داخلی به ۳۳ میلیون لیتر خواهد رسید که باید از خارج تأمین شود.
این تحلیل بر این نکته تأکید دارد که صرفهجویی در مصرف سوخت میتواند به کاهش هزینههای اقتصادی و افزایش ظرفیتهای تولید و خدمات عمومی کمک کند. هدف کاهش ۱۳ میلیون لیتر از مصرف روزانه بنزین، به معنای کاهش مصرف کل کشور به حدود ۱۱ درصد، یک ضرورت ملی محسوب میشود.
در گذشته، افزایش قیمت سوخت بهعنوان روشی سریع برای کنترل مصرف مطرح بود، اما اکنون به دلیل فشارهای اقتصادی، این گزینه گزینهای دشوار به نظر میرسد. کارشناسان بر این باورند که چنین اقداماتی میتواند تبعات اجتماعی و روانی نامطلوبی ایجاد کند. بنابراین، پیشنهاد میشود که مدیریت مصرف بدون افزایش قیمت پیگیری شود.
یکی از محورهای اصلی در این راستا، کاهش نیاز به استفاده از خودروهای شخصی است. کشورهای مختلف نشان دادهاند که صرف توصیههای اخلاقی بر کنترل مصرف سوخت اثرگذار نیست و باید گزینههای جایگزین برای سفر با خودرو فراهم شود. توسعه حملونقل عمومی به ویژه خطوط ریلی، میتواند به این هدف کمک کند، به طوری که ظرفیتهای موجود در خطوط ریلی هنوز به طور کامل مورد بهرهبرداری قرار نگرفتهاند.
همچنین نوسازی ناوگان اتوبوسرانی و استفاده از اتوبوسهای استاندارد کارکرده تأکید شده است. علاوه بر این، گسترش استفاده از سوختهای جایگزین، بهویژه سیانجی، نیز به عنوان راهی مؤثر برای کاهش مصرف مطرح میشود. با هزینه کمتری نسبت به بنزین، سیانجی گزینهای جذاب برای مصرفکنندگان خواهد بود.
دولت باید بهسرعت طرح وزارت نفت برای رایگان شدن عرضه سیانجی را اجرا کرده و هزینه دوگانهسوز کردن خودروها را نیز رایگان کند.
در نهایت، مدیریت تقاضای سفر به عنوان یک محور دیگر مورد تأکید قرار گرفته است. بسیاری از مراجعات و رفتوآمدها در ادارات و شرکتها نیازی به حضور فیزیکی ندارند و میتوانند به شکل دورکاری یا ترکیبی انجام شوند. این تغییر در فرآیند کار میتواند به کاهش قابل توجه مصرف بنزین منجر شود.در پی افزایش ترددها در شهرها، تحلیلهای جدید حاکی از آن است که میلیونها سفر شهری میتواند حذف شود. به ویژه، نهادهای دولتی، سازمانهای عمومی و شرکتهای بزرگ میتوانند با راهاندازی خدمات حملونقل اشتراکی، تعداد بالای خودروهای شخصی کارکنان را کاهش دهند. این اقدام علاوه بر کاهش مصرف سوخت، به بهبود ترافیک و کاهش آلودگی هوا نیز کمک شایانی خواهد کرد.
در محور دوم، اصلاح مدیریت شبکه توزیع سوخت مورد توجه قرار دارد. کشور به زیرساخت کارت هوشمند سوخت مجهز است که میتواند به نظامی برای مدیریت مصرف سوخت تبدیل شود. محدود کردن استفاده از کارتهای آزاد و تکیه بر کارتهای شخصی، موجب شفافیت در رفتار مصرفکنندگان خواهد شد. همچنین با بهرهگیری از تکنولوژیهای تحلیل داده و هوش مصنوعی، شناسایی الگوهای غیرمعمول سوختگیری و مسیرهای قاچاق ممکن میشود.
محور سوم به افزایش بهرهوری ناوگان موجود اختصاص دارد. بسیاری از خودروهای کشور به دلیل فرسودگی بالا و نگهداری نامناسب، مصرف سوخت بیشتری دارند. به همین دلیل، اجرای طرحهای معاینه فنی سختگیرانه و کنترل سیستمهای آلایندگی میتواند بدون نیاز به سرمایهگذاری سنگین، میزان مصرف سوخت را به طور قابل توجهی کاهش دهد. دولت باید نظارت بر معاینه خودروها را شدت بخشد و خروج خودروهای فرسوده نظیر تاکسیها و وانتها را تسریع کند.
مدیریت هوشمند ترافیک نیز دارای اهمیت ویژهای است. بخش عمدهای از سوخت در ترافیکهای سنگین هدر میرود. هماهنگی در چراغهای راهنمایی و اطلاعرسانی در مورد مسیرهای جایگزین میتواند از زمان سفر بکاهد و در نتیجه مصرف سوخت را کاهش دهد.
همچنین، مشارکت شهروندان در این فرآیند کلیدی است. تاریخ نشان داده که در مواقع دشوار، همبستگی ملی میتواند به عنوان یک نیروی مهم عمل کند. طرحهایی مانند «سهشنبههای بدون خودرو» میتوانند با اطلاعرسانی مطلوب، به یک حرکت عمومی تبدیل شوند.
توجه به معضلات حملونقل به ویژه در مناطق شهری ضروری است. اغلب خودروها تنها با یک سرنشین در حال تردد هستند. ایجاد تغییرات مثبت در این زمینه مستلزم احساس مسئولیت از سوی دولت است. کاهش سفرهای غیرضروری و شفافیت در مدیریت انرژی، نشاندهنده این است که صرفهجویی، مسئولیتی مشترک است.
در نهایت، کاهش مصرف بنزین نیازمند یک بسته سیاستی کامل است که همزمان به تقویت حملونقل عمومی و کاهش مصرف غیرضروری پرداخته و مردم را به عنوان شریک اصلی جلب کند. تجربه نشان میدهد که افزایش قیمت سوخت، گزینه مناسبی برای مدیریت مصرف نیست.
