خبرگزاری مهر – گروه سلامت: در ایران، اهدای عضو به یک حرکت ملی و نجاتبخش تبدیل شده است. این رویکرد فراتر از تهران رفته و در دهها مرکز فعال در اقصی نقاط کشور، به بیماران نیازمند پیوند کمک میکند.
بر اساس آمار موجود، آگاهی خانوادهها از تمایل عزیزانشان میتواند تأثیر بسزایی در نجات جان آنها داشته باشد. این نکته ساده میتواند در شرایط بحرانی، به تصمیمهای مهمی منجر شود. با توسعه زیرساختهای اهدای عضو و همراهی شخصیتهای فرهنگی و هنری، این فرهنگ انسانی ریشهدارتر شده است؛ فرهنگی که مرگ را به زندگی متصل میکند.
به همین منظور، با «کتایون نجفیزاده، رئیس انجمن اهدای عضو ایرانیان» مصاحبهای ترتیب دادهایم تا بیشتر درباره اهمیت ثبت رسمی تمایل به اهدای عضو و تأثیر آن بر تصمیمگیری خانوادهها در لحظات بحرانی، و نیز تلاشهای فرهنگی و زیرساختی برای ترویج این فرهنگ صحبت کنیم.
آیا اهدای عضو تنها محدود به تهران است؟
این فرهنگ به هیچ عنوان مختص تهران یا کلانشهرها نیست. در حال حاضر، اهدای عضو در ۶۸ مرکز در سراسر کشور بهطور فعال انجام میشود و در واقع این فرهنگ، به یک جنبش ملی تبدیل شده که حتی به استانهای دوردست نیز نفوذ کرده است.
بر اساس مطالعات انجامشده، حدود ۴۸ درصد از خانوادهها در شرایط نااطمینانی برای اهدای عضو رضایت میدهند، در حالی که با آگاهی از تمایل عزیزشان، این آمار به نزدیک ۱۰۰ درصد میرسد.

چراکه خانوادهها معمولاً در شرایط بحرانی نمیدانند عزیزشان چه میخواسته و تصمیمگیری در آن لحظات دشوار به نظر میرسد. داشتن کارت اهدای عضو به وضوح تمایل فرد را بیان میکند و به خانواده کمک میکند تا در زمان ضروری بلاتکلیف نباشند؛ وقتی فرد دچار مرگ مغزی میشود، میتوان از طریق سامانه مرتبط استعلام گرفت که آیا فرد کارت اهدای عضو دارد یا نه.
آگاهی خانواده منجر به رضایت میشود
برای مثال، در یکی از تصاویر، قلبی که از بدن فرد نیازمند پیوند جدا شده و بدون اینکه به چیزی وصل باشد، همچنان در حال تپش است. این قلب به خاطر وجود تحریکات الکتریکی قادر به تپش است؛ مشابهی از گره سینوسی که امواج الکتریکی را تولید میکند و برای کارکرد به اکسیژن نیاز دارد.

کارت اهدای عضو؛ بیان خواست فرد پس از مرگ مغزی
زمانی که اکسیژنرسانی به مغز قطع شود، مانند مرگ مغزی، گره سینوسی نیز از کار میافتد. با این حال، جالب است بدانیم که گره سینوسی مثل یک خازن عمل کرده و تا حدود ۶ تا ۸ دقیقه پس از قطع اکسیژن، امواج الکتریکی را در خود حفظ میکند و قلب به تپش خود ادامه میدهد. این قلب متعلق به فردی است که نیاز urgent به پیوند دارد و حتی پس از خروج از بدن نیز همچنان میتواند تپش کند.
نمونهای دیگر شامل جمجمه فردی است که دچار مرگ مغزی شده و جراح در حال بررسی آن است. در این حالت، مغز بهطور کامل از بین رفته است.
مرگ مغزی بهمعنای توقف کامل فعالیت مغز است و نه تنها بیهوشی یا کما. این مسأله بهویژه در زمینه اهدای عضو اهمیت فراوانی دارد. برای روشنگری در این زمینه، جوانی ۲۶ ساله که پیشتر کارت اهدای عضو داشت، مورد توجه قرار گرفت. مادر او زمانی که متوجه کارت شد، در صدد باطل کردن آن برآمد، اما پس از دریافت توضیحات کافی، فهمید که این انتخاب بخشی از آرزوهای فرزندش بوده و در نهایت تصمیم به ادامه فرآیند اهدای عضو گرفت.
توجه به این نکته که نبود اطلاعرسانی در خانوادهها میتواند منجر به از دست رفتن فرصتهای نجات جان دیگران شود، بسیار حیاتی است. افراد مرگ مغزی میتوانند با اهدای اعضای خود جان چندین نفر را نجات دهند، که این عمل بهتر از هر اقدام خیری است.
کارتهای اهدای عضو در ایران از سال ۱۳۸۴ آغاز شد و هماکنون به شکل دیجیتال در دسترس است. در نسخه جدید این کارتها، افراد میتوانند ویدئویی ۳۰ ثانیهای ضبط کنند تا پس از مرگ به خانواده آنها اطمینان خاطر دهد.
حضور هنرمندان و چهرههای مشهور در این کمپینها نیز تاثیر بسزایی دارد. آنها نه تنها در مراسم های مختلف شرکت میکنند، بلکه در شبکههای اجتماعی نیز به ترویج اهدای عضو میپردازند. در حال حاضر ۶۸ واحد اهدای عضو در کشور فعال است و آگاهی خانوادهها از تمایل فرد به اهدای عضو، ضروری است.
برای دریافت کارت، روشهای گوناگونی در دسترس است. افراد میتوانند از طریق پیامک و یا وبسایت ثبتنام کنند. همچنین، هنگام دریافت گواهینامه رانندگی، امکان اعلام تمایل به اهدای عضو نیز وجود دارد. بهطور کلی، نیازی به مجوز جدید وجود ندارد و کارتهای قبلی نیز معتبر هستند.
امید میرود روزی برسد که هیچ بیماری به دلیل کمبود اعضای پیوندی جان خود را از دست ندهد و افرادی که با مرگ مغزی روبهرو هستند، اعضای خود را بهمنظور نجات دیگران اهدا کنند.




