در سال ۱۳۶۳، در حالی که کشور درگیر جنگ تحمیلی بود، وزارت بهداشت با اتکا به تجربههای قبلی، اقدام به اجرای تحقیقات گستردهای در خصوص ارائه خدمات بهداشتی درمانی کرد. این تحقیق روی ۱۰ درصد از جمعیت روستایی و شهری کشور انجام شد و نشان داد که بیش از ۴۰ درصد از مرگها در پنج سال اول زندگی کودکان رخ میدهد. بهطور دقیقتر، حدود ۸۰ درصد این مرگها در سال اول حیات کودکان اتفاق میافتد.
این تحقیق به وضوح بیانگر این نکته بود که سالیانه بیش از نیمی از کودکان ایرانی در اثر حوادث و بیماریهای قابل پیشگیری آسیب میبینند. این یافتهها منجر به راهاندازی شبکههای بهداشتی درمانی و تأسیس خانههای بهداشت در روستاها و تربیت بهورزها، افرادی که خدمات بهداشتی را به مناطق روستایی ارائه میدهند، شد.
بهورزها به عنوان کارمندان بهداشت در روستاها شناخته میشوند و وظایف متعددی از جمله شناسایی و گزارش بیماریها، درمانهای ابتدایی، آموزش به جمعیت هدف، واکسیناسیون و ارائه مراقبتهای بهداشتی به گروههای مختلف سنی و باردار را بر عهده دارند.
حسن حسن نتاج، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، ضمن تأکید بر اهمیت پیشگیری از بیماریها، از خدمات بهورزان قدردانی کرد و خواستههای اصلی آنها را مبنی بر تشکیل یک سازمان صنفی مطرح کرد. بهورزان به عنوان گروهی با قریب به ۴۰ هزار نفر، در حال حاضر فاقد انجمن رسمی هستند و ایجاد سازمان صنفی میتواند به حل مشکلات آنها و بهبود شرایط کاریشان کمک کند. طرح تاسیس سازمان نظام بهورزان در حال حاضر در دست بررسی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس قرار دارد.
عالیه زمانی کیاسری، دیگر عضو این کمیسیون، نیز از بررسی این طرح در مراحل اولیه خبر داد و اعلام کرد که این اقدام میتواند به تقویت خدمات بهداشتی در کشور کمک کند و بهورزان، بهعنوان اولین خط دفاع بهداشت در روستاها، نقش بسزایی در این زمینه ایفا خواهند کرد.**بهداشت و درمان: بررسی وضعیت بهورزان و لزوم احیای ساختارهای بهداشتی**
کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در حال بررسی نهایی اقدامات مربوط به طرحی است که به بهورزان و حوزه بهداشت و پیشگیری مربوط میشود. بهورزان به عنوان نیروی اصلی ارائه خدمات سلامت در مناطق دورافتاده کشور، در حال حاضر با چالشهای جدی مواجه هستند.
**تأثیر سیاستهای گذشته بر بهورزی**
زمانی کیاسری، عضو کمیسیون بهداشت و درمان، به تبعات برخی سیاستهای نادرست دهه ۹۰ در حوزه سلامت اشاره کرد و گفت: کاهش اعتبارات و حذف برخی ساختارهای بهورزی باعث ایجاد کمبود در خانههای بهداشت و نیروی انسانی در مناطق روستایی شده است.
**ضرورت احیای ساختارهای بهداشتی**
وی تأکید کرد که احیای خانههای بهداشت امری ضروری است و پیشنهاد تأسیس یک سازمان صنفی برای بهورزان میتواند از بروز تعارض منافع جلوگیری کند و به تقویت جایگاه آنان در تصمیمگیریها کمک نماید. در حال حاضر، کمیسیون در حال بررسی نحوه تشکیل این تشکل به منظور رسمیسازی فعالیت بهورزان است.
**مشکلات استخدامی بهورزان**
کیاسری به مشکلات استخدامی بهورزان اشاره و خاطرنشان کرد که دوره دو ساله آموزش آنان به عنوان سابقه خدمت محاسبه نمیشود، در حالی که در دیگر دستگاهها، دورههای آموزشی دیگر به حساب میآید. همچنین، بسیاری از بهورزان با مدرک کارشناسی، از مزایای استخدامی مربوط به تحصیلات خود محروم هستند.
**نقش محوری بهورزان در نظام سلامت**
او همچنین به فعالیتهای بهورزان در زمینه شناسایی بیماریها و کنترل outbreaks اشاره کرد و افزود که این نیروها در دوران شیوع کرونا به عنوان خط مقدم خدمات بهداشتی عمل کردند.
**عدم حمایت کافی از بهورزان در مراکز استانها**
کیاسری تأکید کرد که بهورزان شاغل در مراکز استانها نسبت به همکاران خود در شهرستانها از امکانات و حمایت کمتری برخوردارند. همچنین، در زمینه پرداختیها و مزایا، آنها به دلیل عدم توجه کافی دچار نادیدهگیری شدهاند.
در نهایت، ایجاد یک تشکیلات صنفی برای بهورزان میتواند به بهبود شرایط کاری و معیشتی این گروه کمک کند و زمینهساز اصلاحات اساسی در حوزه بهداشت شود.
