**خبرگزاری مهر – گروه سلامت:** پس از تولد نوزاد، یکی از مهمترین نگرانیهای والدین، مراقبتها و پیگیریهای بهداشتی برای اطمینان از سلامت نوزاد است. نوزادان متولد شده در شرایط طبیعی، معمولاً تحت یک سری مراقبتهای بهداشتی روتین قرار میگیرند. این اقدامات میتوانند تأثیر بسزایی بر روی سلامت جسمی و روانی نوزادان از آغاز تا مراحل مختلف رشدشان داشته باشند.
مراقبتهای اولیه شامل واکسیناسیون بهموقع و غربالگریهایی است که ابتدا در بیمارستان انجام میشود و پس از آن به شکل مداوم از طریق پایگاههای بهداشتی ادامه مییابد. این فرآیند پیگیری برای نوزادانی که به درمانهای خاص نیاز دارند، اهمیت ویژهای دارد.
یکی از مراحل حیاتی پس از ترخیص نوزاد از بیمارستان، تشکیل پرونده بهداشتی نوزاد در نزدیکترین پایگاه بهداشتی محل سکونت والدین است. با ثبت اطلاعات نوزاد در این پایگاهها، تیمهای بهداشتی مسئول پیگیری وضعیت سلامت او میشوند و نهایتاً اقدامات لازم از جمله واکسیناسیون و غربالگریها بهطور منظم انجام میگیرد. این خدمات به والدین کمک میکند تا در صورت نیاز نوزاد به درمانهای خاص، سریعاً اقدام کنند.
در همین راستا، گفتگوهایی با **امیر نداف، فوقتخصص نوزادان و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران** انجام شده است.
**مراقبتهای بهداشتی نوزادان به چه شکل انجام میشود؟**
نداف توضیح میدهد که نوزادان متولد شده بهطور طبیعی تحت برنامههای بهداشتی روتین، از جمله واکسیناسیونهای بهموقع و بررسیهای اولیه قرار میگیرند. پس از ترک بیمارستان، والدین میتوانند با مراجعه به نزدیکترین پایگاه بهداشتی، پرونده بهداشتی نوزاد را تشکیل دهند و این پایگاهها مسئولیت پیگیری سلامت نوزاد را بر عهده میگیرند. اگر نوزاد نیاز به درمان خاصی داشته باشد، این خدمات به سرعت و بدون تأخیر ارائه میشود. این پیگیریها به میزان قابل توجهی سلامت نوزادان را بهبود بخشیده و مشکلات رشد را کاهش داده است.
**چالشها و مراقبت از نوزادان نارس**
نداف همچنین به چالشهای نوزادان نارس اشاره کرد و گفت که این نوزادان به ویژه در صورت زایمان زودرس یا بیماریهای مادر، به مراقبتهای ویژه نیاز دارند. در گذشته، نوزادانی که زودتر از موعد متولد میشدند، به دلیل مشکلات جدی، شانس بقا کمی داشتند، اما امروزه با پیشرفتهای پزشکی، نوزادانی با وزن کمتر از 600 گرم نیز شانس زنده ماندن پیدا کردهاند. بیمارستانهایی مانند بیمارستان امام خمینی تهران به این نوزادان خدمات ویژهای ارائه میدهند.
اگرچه نوزادان نارس ممکن است با مشکلاتی مواجه شوند، اما پیشرفتهای درمانی کمک میکند تا این مشکلات به طور موثری مدیریت شوند.
**پیشرفتهای درمانی نوزادان در ایران**
نداف در پایان به پیشرفتهای قابل توجه در زمینه تجهیزات و داروهای مورد نیاز برای نوزادان نارس در ایران اشاره کرد. به گفته او، بسیاری از داروها و امکانات درمانی به سطح قابل قبولی رسیده و کمک زیادی به بهبود کیفیت زندگی این نوزادان کرده است.تولید تجهیزات و ملزومات پزشکی برای نوزادان در داخل کشور به طور چشمگیری افزایش یافته است، که این امر موجب کاهش وابستگی به واردات و هزینههای خارجی میشود. با این حال، برخی داروها هنوز نیازمند واردات هستند؛ اما به طور کلی، دستاوردهای علمی و تولیدات داخلی به نوزادان کمک میکند تا درمانهای مؤثری دریافت کنند.
این اقدامها نتیجه تلاشهای مستمر وزارت بهداشت، انجمن نوزادان، بیمارستانها و تیمهای پزشکی است که با اشراف به وضعیت نوزادان نارس، امکانات درمانی مناسبی را فراهم کردهاند.
### همکاری خانوادهها در مراقبتهای بهداشتی نوزادان
به گفته متخصصان، برای تضمین سلامتی نسل آینده، ضروری است که والدین به مراقبتهای بهداشتی نوزادان توجه ویژه داشته باشند. این مراقبتها از زمان تولد آغاز و شامل واکسیناسیون، غربالگریهای نوزادان و پیگیریهای پزشکی بعد از آن میباشد. با این حال، برخی از والدین هنوز در مورد این اقدامات نگران بوده و یا از انجام آنها غفلت میکنند و این موضوع میتواند تهدیدی برای سلامت نسل تازه باشد.
### چالشهای واکسیناسیون بهموقع نوزادان
یکی از مهمترین اقدامات بهداشتی برای نوزادان، واکسیناسیون بهموقع است. با اینکه توجه زیادی به این موضوع شده، هنوز تعدادی از والدین نسبت به واکسیناسیون شک دارند یا آن را به تعویق میاندازند. این مشکل نه تنها در ایران، بلکه در بسیاری از نقاط جهان مشهود است. واکسیناسیون به عنوان یکی از بهترین راهها برای پیشگیری از بیماریهای خطرناک شناخته میشود و نیازمند توجه ویژه به اطلاعرسانی و آموزش خانوادههاست.
علاوه بر واکسیناسیون، غربالگریهای نوزادان نیز برای شناسایی مشکلات بهداشتی حائز اهمیت است. به عنوان نمونه، غربالگریهای چشمی در ۲۸ روزگی میتوانند به شناسایی مشکلات بینایی کمک کنند. اما برخی والدین به دلیل مشغلههای روزمره یا عدم آگاهی، این مراحل را نادیده میگیرند.
افزایش آگاهی والدین درباره اهمیت اقدامات بهداشتی به منظور پیشگیری از مشکلات نوزادان ضروری است. آموزشهای منظم باید بر ضرورت پیشگیری و درمان بهموقع تأکید کند تا نوزادان به طور کامل تحت مراقبت قرار بگیرند.
### وضعیت ژن درمانی در ایران
ژن درمانی در دنیای پزشکی هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و به درمان بیماریهای خاص با استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته ژنتیکی معطوف شده است. در ایران، در کنار تلاشهای جهانی، پیشرفتهایی در زمینه پیشگیری از بیماریهای ژنتیکی با تشخیصهای دقیقتر به وجود آمده است.
### تشخیص بیماریهای ژنتیکی پیش از تولد
تشخیص بیماریهای ژنتیکی در اوایل بارداری، از بزرگترین پیشرفتها در پزشکی به شمار میرود. بیماریهایی چون تالاسمی و هموفیلی میتوانند از طریق آزمایشهای ژنتیک پیش از تولد شناسایی شوند. در صورت وجود ژنهای معیوب در والدین، امکان تشخیص این بیماریها از همان ابتدای بارداری وجود دارد، که میتواند به مدیریت بهتر سلامتی نوزادان آینده کمک کند.در صورتی که ابتلا به بیماریهای خاص ژنتیکی در جنین تأیید شود، براساس قوانین ملی، امکان انجام سقط پس از هفته ۱۸ بارداری وجود دارد. این اقدام به ویژه در جلوگیری از تولد نوزادان مبتلا به مشکلات جدی ژنتیکی اهمیت دارد.
یکی دیگر از کاربردهای کلیدی آزمایشهای ژنتیک در ایران، شناسایی بیماریهای متداول در اعضای خانواده است. در مواردی که بیماریهایی نظیر تالاسمی یا هموفیلی در چند نسل دیده میشود، متخصصین میتوانند با انجام آزمایشهای ژنتیکی، وجود ژنهای معیوب در والدین را بررسی کنند. این شناسایی به زوجین کمک میکند احتمال بروز بیماریهای ارثی در فرزندان خود را بسنجند.
همچنین، با بهرهگیری از آزمایشات پیشرفته، در مرحله تشکیل نطفه میتوان تشخیص داد که آیا جنین به بیماریهای خاص ژنتیکی دچار خواهد شد یا خیر. این اطلاعات به خانوادهها کمک میکند تا تصمیمات بهتری در مورد سلامت نسلهای آینده اتخاذ کنند.
### تهدیدات و چالشهای تشخیص ژنتیکی
با اینکه در زمینه تشخیصهای ژنتیکی پیشرفتهای چشمگیری به وجود آمده، هنوز هم چالشهایی وجود دارد. تحریمها و محدودیتهای واردات برخی کیتها و تجهیزات آزمایشگاهی ممکن است روند انجام این آزمایشها را کند کرده و هزینهها را افزایش دهد. با این وجود، متخصصین میتوانند با استفاده از امکانات موجود، تشخیصهای دقیقی ارائه دهند.
### تأثیر تشخیصهای ژنتیکی در آینده
تشخیصهای ژنتیکی، به ویژه در پیشگیری از بیماریهای ارثی، میتواند نقش بسزایی در بهبود سلامت عمومی و ارتقاء کیفیت زندگی ایفا کند. با پیشرفتهای اخیر، بسیاری از بیماریهای ژنتیکی قابل شناسایی و پیشگیری هستند. این اقدامات میتوانند به کاهش تولد نوزادان با مشکلات جدی و جلوگیری از بروز بیماریهای ارثی در نسلهای آینده کمک کنند.
در نهایت، علیرغم چالشهای فعلی، پیشرفتهای علمی و امکانات آزمایشگاهی در ایران این فرصت را فراهم میکند که بیماریهای ژنتیکی شناسایی و از آنها جلوگیری شود. این امر به بهبود سلامت عمومی و کاهش هزینههای درمانی در آینده کمک خواهد کرد.
### اهمیت حفظ نسل آینده کشور
کاهش نرخ رشد جمعیت در ایران در سالهای اخیر ممکن است منجر به چالشهای بیشتری در آینده شود. نسل جدید، به ویژه نوزادان و کودکان، باید از سلامت کامل برخوردار باشند تا بتوانند در آینده کشور را بسازند و در مسیر توسعه آن گام بردارند. به همین جهت، ارائه مراقبتهای بهداشتی مناسب از بدو تولد تا مراحل بعدی زندگی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
