**خبرگزاری مهر – گروه سلامت:** افسردگی پس از زایمان (Postpartum Depression) یک اختلال روانی است که ممکن است در فاصله زمانی کوتاهی پس از تولد نوزاد برای برخی زنان بروز کند. تخمینها نشان میدهد که این وضعیت در ۵ تا ۱۰ درصد از مادران قابل مشاهده است. از علائم متداول این اختلال میتوان به بیخوابی شدید، تغییرات خلقی و احساس خستگی اشاره کرد. همچنین، در موارد شدیدتر، تفکرات خودکشی یا آسیب به نوزاد نیز ممکن است رخ دهد، که این موضوع اهمیت و فوریت دریافت کمک پزشکی را دوچندان میکند.
افسردگی پس از زایمان یک نوع اختلال خلقی است که در برخی زنان تازهزایمان کرده مشاهده میشود. این وضعیت معمولاً در طی ماه اول پس از زایمان ظهور میکند، اما علائم آن میتواند تا یک سال بعد از تولد نیز ادامه یابد. احساس غم، ناامیدی و کاهش علاقه به فعالیتهای پیشین ازجمله نشانههای رایج این اختلال هستند.
بسیاری از زنان پس از زایمان دچار تغییرات خلقی خفیفی میشوند که به عنوان «غم پس از زایمان» شناخته میشود. این حالت معمولاً در ۲ تا ۳ روز اول پس از زایمان بروز کرده و نشانههای آن به طور معمول شدید نیست و پس از دو هفته برطرف میشود. برعکس، افسردگی پس از زایمان از شدت بیشتری برخوردار است و عموماً بر فعالیتهای روزمره فرد تأثیر منفی میگذارد.
تشخیص این نوع افسردگی ممکن است پیچیده باشد، چراکه برخی از علائم میتواند ناشی از استرس مرتبط با مراقبت از نوزاد باشد. به عنوان مثال، اختلال در خواب یا احساس خستگی در اکثر مادران تازهزایمان طبیعی است. اما در مورد افسردگی، این احساسات شدیدتر و مداومتر بوده و ممکن است مادر در شرایطی قرار گیرد که حتی زمانی که نوزادش خواب است، نتواند بخوابد.
افراد مبتلا به افسردگی پس از زایمان ممکن است احساساتی چون اضطراب، عصبانیت یا احساس گناه را تجربه کنند و حتی تصور کنند که والد خوبی نیستند. زنان با سابقه افسردگی، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این نوع افسردگی قرار دارند.
اگر مادران حس کنند که ممکن است به خود یا فرزندشان آسیب برسانند، باید به سرعت کمک بگیرند و با پزشک یا خط حمایت تماس برقرار کنند.
درمان افسردگی پس از زایمان به شیوهای مشابه درمان سایر انواع افسردگی انجام میشود. دو رویکرد اصلی شامل تجویز داروهای ضدافسردگی و رواندرمانی است. در صورتی که مادر در دوره شیردهی باشد، پزشک باید با احتیاط تجویز داروها را انجام دهد. درمان نکردن افسردگی نیز پیامدهای خطرناکی برای مادر و نوزاد به همراه دارد و پزشک با توجه به شرایط فرد، بهترین راهکار درمانی را انتخاب میکند.### پیشگیری از افسردگی پس از زایمان
تحقیقات نشان میدهد که احتمال ابتلا مجدد به افسردگی پس از زایمان در زنانی که پیشتر این اختلال را تجربه کردهاند، بیشتر است. همچنین، داشتن سابقه افسردگی، حتی قبل از بارداری، میتواند خطر بروز این اختلال را افزایش دهد.
زنانی که در گذشته به افسردگی پس از زایمان دچار شدهاند و دارویی برای درمان خود مصرف کردهاند، احتمالاً پزشک بعد از زایمان بعدی همان دارو را تجویز میکند. همچنین، ممکن است آنها به رواندرمانگری ارجاع شوند تا از بروز دوباره افسردگی جلوگیری گردد.
افسردگی پس از زایمان اختلالی قابل درمان است و تشخیص به موقع و دسترسی به حمایتهای تخصصی میتواند روند بهبودی را تسریع کند و به سلامت مادر و نوزاد کمک نماید.
### تشخیص و عوامل مؤثر بر افسردگی پس از زایمان
پروین یداللهی، متخصص بهداشت باروری، در خصوص افسردگی پس از زایمان عنوان کرد که این حالت فراتر از نوسانات خلقی معمول است و معمولاً ۱۰ تا ۱۴ روز بعد از زایمان علائم خود را نشان میدهد. وی به تغییرات هورمونی شدید پس از زایمان به عنوان یکی از عوامل بروز این اختلال اشاره کرد، زیرا کاهش سطح هورمونها پس از خروج جفت میتواند منجر به اختلال در خلق و خو شود.
این متخصص به عوامل دیگری مانند فشارهای اقتصادی، تنشهای خانوادگی و نبود حمایتهای اجتماعی در ایجاد افسردگی اشاره کرد. مادرانی که سابقه ابتلا به افسردگی دارند یا زایمان اول را تجربه میکنند، همچنین مادرانی که به دلایل پزشکی مدتی در بیمارستان بستری بودهاند، در معرض خطر بالایی قرار دارند.
### نشانههای افسردگی پس از زایمان
یداللهی اعلام کرد که علائم هشداردهنده مانند خستگی، بیخوابی یا خواب زیاد، اضطراب نسبت به سلامت نوزاد و احساس بیکفایتی در نقش مادری باید جدی گرفته شوند. او به اهمیت تشخیص زودهنگام و ارجاع به روانپزشک تأکید کرد و تربیت خانواده در زمینه آگاهیدهی درباره این اختلال را مؤثر دانست.
به گفته این متخصص، درمان افسردگی پس از زایمان شامل رواندرمانی، مشاوره فردی یا گروهی و درمان شناختی-رفتاری (CBT) است. همچنین، او درمانهای مکمل مانند یوگا و رژیم غذایی سالم را در بهبود حال مادر مؤثر میداند.
یداللهی همچنین یادآور شد که حمایت عاطفی خانواده و تشویق مادران به بیان احساسات آنها از اهمیت بالایی برخوردار است. حضور در جمع مادرانی که تجربه مشابه دارند نیز میتواند حس همدلی و آرامش را برای مادران ایجاد کند.
