به گزارش خبرگزاریها، مردی که تا چند هفته پیش به «طرح اولیه» خود اطمینان داشت، اکنون به هیچ «طرح جایگزینی» دسترسی ندارد. عکسی که از او منتشر شده، بهدست سردبیر روزنامه کامسومولسکایا پراودا ثبت شده است. این عکس بهدلایل سیاسی مخفی نگه داشته شده بود زیرا چهره مثبتی از استالین ارائه نمیداد. عملیات بارباروسا، که به حمله آلمان به شوروی مشهور است، بهعنوان بزرگترین عملیات نظامی در جنگ جهانی دوم شناخته میشود.
در این عملیات، بهکارگیری هزاران هواپیما، تانک و بیش از شش میلیون سرباز جلب توجه میکند. این در حالی است که دو رژیم توتالیتر بهصورت مستقیم در برابر یکدیگر قرار داشتند. اما در هفتههای اول، پیشروی آلمانیها بهگونهای به نظر میرسید که ارتش سرخ بهسادگی قادر به مقابله با آنها نیست. فرماندهان شوروی در سردرگمی بهسر میبردند و نشانههای رهبری در دولت مشهود نبود. باور استالین به عدم حمله هیتلر آنقدر قوی بود که زمانی که در شب ۲۱ ژوئن متوجه آمدن نیروهای آلمانی شد، کاملاً گیج شد.
وزیر امور خارجهاش، مولوتوف، در این برهه اعلامیه اعلان جنگ آلمان را به او داد که باعث حیرت استالین شد. در آن لحظات، تنها خشم او مانع از فروپاشی روانیاش شد. او بهقدری تحت تأثیر اطلاعات غلط بود که با اینکه آلمانها به جنگ با بریتانیا مشغول بودند، به هیچوجه به حمله هیتلر به شوروی فکر نمیکرد.
این در حالی است که برخی از اعضای دفتر سیاسی شوروی بر این باور بودند که جنگ در سال ۱۹۴۱ محقق نخواهد شد. ژدانوف معتقد بود که آلمان بهدلیل مشغولیت در غرب، توانایی نبرد در دو جبهه را ندارد. با این حال، در ۲۰ مارس ۱۹۴۱، گزارشهایی از تجمع نیروهای آلمانی در مرز به اطلاع استالین رسید، اما تحلیلگران این اطلاعات را نادرست دانستند.
استالین پس از آغاز حمله آلمان دچار فروپاشی روانی شد و هیچ دستوری صادر نکرد، این امر نه تنها به هرجومرج در جبهه کمک کرد بلکه پیشروی آلمانیها را تسهیل کرد. او سرانجام به ویلای خود عقبنشینی کرد تا اینکه چند ژنرال شوروی به دیدارش آمدند و او را متقاعد کردند تا رهبری را به عهده بگیرد.
این لحظه به وی نشان داد که چه قدرتی در دست دارد و وابستگی دیگران به او را به وضوح آشکار کرد. عملیات بارباروسا جبهه شرقی را گشود و منطقهای که در آن نیروهای بیشتری نسبت به هر میدان جنگ دیگری به کار گرفته شدند، بر اساس تاریخنگاریهای گوناگون شاهد بسیاری از نبردها و تلفات فاجعهبار بود.
نهایتاً، ارتش آلمان حدود پنج میلیون سرباز شوروی را به اسارت گرفتند که اکثریت آنها هرگز به وطن بازنگشتند.
