به گزارش خبردونی به نقل از تابناک، حسینخان مقدم مراغهای که تاجر بود، خانوادهاش را به دربار عباسمیرزا نایبالسلطنه کشاند و او را به مقام پیشخدمتباشی منصوب کرد. علیخان، پسر وی، از دوران محمدشاه وارد خدمت دربار شد و در سلطنت ناصرالدینشاه نیز فعالیتهایش را ادامه داد. او تنها در مقام فراشباشی نماند بلکه مسئولیت حکمرانی خوزستان و لرستان و بعدها وزارت عدلیه و وزارت وظایف و اوقاف به او سپرده شد.
شغل فراشباشی ظاهری تشریفاتی داشت، ولی در واقع به عنوان رئیس فراشان، مسئول اجرای مأموریتهای محرمانه شاه از جمله تنبیه و تبعید بود و در مواردی حتی برای کشتن افراد دستور داشت. او درمیان مردم و سلطنت فاصله ایجاد میکرد و کسی که همزمان این دو مقام را داشت، هم به شاه دسترسی داشت و هم ابزار اجرای فرمانهای او را.
علیخان در روزهای هشتم یا نهم ربیعالاول 1230 به باغ فین کاشان رفت و به همراه چند نفر، امیرکبیر، صدراعظم وقت که به تبعید رفته بود، را به قتل رساند. این اقدام باعث از دست رفتن یکی از معدود فرصتهای اصلاحی در تاریخ ایران شد.
تاریخ قاجار مملو از چنین رویدادهایی است؛ فراشباشیانی که بیمحاکمه تصمیم به قتل صدراعظمها و شاهزادگان میگرفتند و بعدها به مقامهای بلند مرتبه دست مییافتند. علیخان هم از این قاعده مستثنی نبود و به سرعت در دربار مورد توجه قرار گرفت و لقبهای ضیاءالملک، صنیعالدوله و اعتمادالسلطنه به او اعطا شد. در عین حال، او فقط مجری حکم نبود؛ سفرنامهای از سفر حج و کتابچهای درباره آداب پذیرایی در دربار داشت که امروز به عنوان منابع کمیاب شناخته میشود.
نسل علیخان نیز به مسیرهای متفاوتی رفت. پسرش، محمدحسنخان اعتمادالسلطنه، به وزیر انطباعات تبدیل شد و نامش در تاریخ به عنوان مترجم و مؤلفی شناخته شده باقی ماند. همچنین، پسر دیگرش، عبدالعلیخان ادیبالملک، که پدر محمدتقیخان احتسابالملک شد و فرزندانش، حسن و محسن مقدم، هر کدام در زمینههای مختلف مشهور شدند.
محسن مقدم که از کودکی به اروپا رفت، در فلورانس نقاشی آموخت و در پاریس به تحصیلاتش ادامه داد. پس از بازگشت به ایران، نقش مهمی در تأسیس دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران ایفا کرد. او آرم این دانشگاه و لباس فارغالتحصیلی را طراحی کرد و برای نخستین بار، مدال لژیون دونور را به عنوان اولین ایرانی دریافت کرد.
گفته میشود که محسن مقدم هرگز نخواسته فرزندی داشته باشد تا نسل جد خیانتکارش ادامه نیابد. او در آبان 1351 خانهاش را به دانشگاه تهران وقف کرد، خانهای که اکنون به نام موزه مقدم شناخته میشود. در حالی که امیرکبیر در امامزاده عبدالله بیسنگ و نشان دفن شده است، نام علیخان، که او را به قتل رساند، هنوز روی سردر دانشگاهی حک شده که نوهاش برایش طراحی کرده است.
