**کتاب «شاه و وکیل» منتشر شد**
به گزارش خبرآنلاین و به نقل از ایبنا، کتاب «شاه و وکیل» که جلد سوم از مجموعه «رخ» است، به قلم امیر سودبخش از انتشارات کتاب تداعی انتشار یافته است. نویسنده اثر بر این باور است که ملتها با شناخت تاریخ کشورشان به رستگاری نزدیکتر میشوند و از تجربیات تلخ دیگر کشورها درس میگیرند. وی معتقد است که داستانهای تاثیرگذاران تاریخی فرصتی برای آشنایی با تاریخ جهان و یادگیری از آنها به شمار میرود و ملتی که از تاریخ درس نگیرد، به تکرار حوادث تلخ محکوم است.
این کتاب پس از مقدمهای درباره نادرشاه افشار، به موضوعاتی چون اوضاع ایران پیش از نادر، زندگی نادر، شکستها و پیروزیهای او در برابر دشمنان، جنگها با عثمانیها و قاجاریان، و در نهایت مرگ نادر و انحطاط خاندان افشار میپردازد.
در ادامه، بحث درباره کریمخان زند به تاریخچه زند و دوران پس از نادر اشاره دارد. موضوعات ویژهای چون پیمانهای سیاسی، شکستها، پیروزیها و مختصات فرهنگی و اقتصادی دوران زند مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین شخصیت و اقدامات کریمخان در محدود کردن قدرت روحانیون نیز مطرح میشود.
کتاب «رخ» به گونهای نوشته شده که هر شخصیت تاریخی براساس معتبرترین منابع گردآوری شده و هدف آن معرفی مختصری از وقایع تاریخی و زندگی شخصیتهای تاثیرگذار در تاریخ است. این اثر به ویژه به موضوع یادگیری از تاریخ و اهمیت آن در زندگی ملتها تاکید دارد.### مرگ نادر و سرنوشت خاندان افشار
نادر که آخرین پادشاهی ایران بود که ارتش زمینیاش به اندازه قدرتهای جهانی همتراز بود، با مرگش در سال ۱۱۷۶ هجری شمسی، تأثیرات عمیقی بر تاریخ ایران و منطقه گذاشت. تنها یک دهه پس از درگذشت او، انقلاب صنعتی در جهان رخ داد و ایران روند عقبافتادگی را آغاز کرد. از نتایج مرگ نادر، گسست افغانها از ایران و تشکیل کشور نوین افغانستان بود. سرزمینهای این منطقه، قومی یکسان با زبان و فرهنگ ایرانی را از یکدیگر جدا کرد.
نادر، که در زمان خود بزرگترین فرمانده و نظامی محسوب میشد، با فتح سرزمینها سرنوشت ملت خود را تغییر داد اما در نهایت رفاه مردم بهبود نیافت. پس از او، برادرزادهاش علیقلیخان، که خود شورشی علیه نادر بود، به عنوان عادلشاه سلطنت را آغاز کرد. او اولین تصمیم خود را با کشتن پسر نادر که به شدت آسیبدیده بود، آغاز کرد و برای از بین بردن رقبای دیگر، دیگر فرزندان نادر را نیز به قتل رساند. تنها نوه نادر، شاهرخمیرزا، از این سرنوشت جان سالم بدر برد.
### تاریخچه زند و ظهور کریمخان
تاریخ تولد کریمخان زند بهطور دقیق مشخص نیست، اما کارشناسان تخمین میزنند که او در حدود ۳۲۵ سال پیش، در سال ۱۰۷۸ هجری شمسی، در نزدیکی ملایر به دنیا آمده است. خاندان زندیه که از لرهای بختیاری و خرمآباد متمایز هستند، بخشی از طایفه لرهای لک بوده که در روستاهایی در حومه ملایر سکنی گزیدهاند. کریمخان در دوران کودکی خود به چوپانی مشغول بود و سواد خواندن و نوشتن نداشت، اما به خوبی فنون جنگ را آموخت.
با شکلگیری قدرت کریمخان در همدان، قبیله قرهگوزلو و دیگر قبائل مهم منطقه به او پیوستند. یکی از اقدامات هوشمندانه او در این دوران آزاد کردن بزرگان زندانی بختیاری و جلب حمایت آنها بود. پیوند با ایل بختیاری نقش بسزایی در تقویت جایگاه او داشت.
پس از پیروزی بر خان قاجار، کریمخان مراسم جلوس خود را در دیوانخانه قدیم تهران برگزار کرد و دستور ساخت مجموعهای از بناها در ارگ سلطنتی را صادر کرد. بخشی از این آثار، شامل کاخ گلستان، تا به امروز باقی مانده است.
### مرگ کریمخان و سرنوشت استخوانهای او
کریمخان در شش ماه آخر عمرش به شدت بیمار بود و طبق شایعات شایع شده، به بیماری سل مبتلا شده بود. با وجود سن بالا، او همچنان فعال بود تا اینکه این بیماری جانش را گرفت و در تاریخ ۱۰ اسفند ۱۱۵۷ هجری شمسی درگذشت.
با به قدرت رسیدن آقامحمدخان قاجار و دشمنی او با خاندان زند، تصمیم بهنبردن استخوانهای کریمخان از شیراز به تهران گرفت. او این استخوانها را زیر پلههای قصر خود دفن کرد تا هر روز به یاد کینهای که نسبت به او داشت، از روی آنها عبور کند. پس از مرگ آقامحمدخان، فتحعلیشاه قاجار نیز دستور استرداد این استخوانها را صادر کرد.در مورد محل دفن کریمخان زند ابهامات زیادی وجود دارد. گزارشها حاکی است که در ابتدا تصمیم بر این بود که او به نجف منتقل شود و در آنجا دفن گردد. اما حدود یک قرن پس از آن، در زمان سلطنت رضاشاه، پلههای قصر آقامحمدخان در کاخ گلستان تهران تحت بررسی و مرمت قرار گرفت و در این راستا، استخوانهای کریمخان به طور رسمی از آن محل خارج شد. هدف این بود که بقایای او به شیراز منتقل گردد و مجدداً در زادگاهش دفن شود؛ اما به دلیل بیماری ولیعهد این برنامه به تعویق افتاد. در نهایت، گویا استخوانهای کریمخان در میان جواهرات سلطنتی کاخ گلستان نگهداری شد.
یک سال بعد، در شب عروسی محمدرضاشاه و فوزیه، کیسه حاوی استخوانهای کریمخان پیدا شد و آنها به امامزاده زید تهران منتقل و در کنار لطفعلیخان، آخرین حاکم زند دفن شدند. همچنین، روایتی دیگر نیز وجود دارد که در زمان رضاشاه، با انتقال باقیمانده جسد کریمخان به اقوام زند و در ازای دریافت شمشیرش، او در روستای پری ملایر که زادگاهش بود، دفن گردید. بنابراین، با وجود مکانهای مختلف مانند شیراز، نجف، تهران و ملایر، هنوز هم مشخص نیست که پیکر کریمخان زند در کجا به خاک سپرده شده است.
کتاب «شاه و وکیل» نوشته امیر سود سودبخش، که شامل زندگی و زمانه نادر شاه افشار و کریم خان زند است، در ۱۴۴ صفحه توسط انتشارات کتاب تداعی منتشر شده است.
