### بررسی وضعیت زنان در ایران از دیدگاه ماری شیل
ماری شیل، همسر وزیرمختار انگلیس در دوران ناصرالدینشاه، در خاطرات خود به تصویر چندلایه و گاه متناقضی از زندگی زنان ایرانی پرداخته است. این نگاه نه تنها شامل مشاهدههای اجتماعی میشود، بلکه تحت تأثیر دیدگاه یک زن اروپایی به جامعه شرقی نیز قرار دارد. شیل در مقایسهای معنادار، به وضعیت بهتر زنان روستایی و عشایری نسبت به زنان شهری اذعان میکند و میگوید که این زنان کمتر دچار طلاق و چندهمسری میشدند و نیازهایشان بیشتر مورد توجه همسران قرار میگرفت.
در مقابل، زنان شهری، به ویژه در طبقات بالا، در شرایطی ناپایدار و رقابتی زندگی میکنند. در این فضا، عواملی مانند جوانی، زیبایی و زایش پسر اهمیت زیادی در حفظ جایگاه زن دارند. ورود همسر جدید به زندگی یکی از این زنان، باعث کاهش سهم او از محبت و امکانات مالی میشود و آیندهاش، بهویژه اگر بیفرزند باشد، به شدت نامطمئن میگردد. شیل بر این باور است که این ناامنی عاطفی و اجتماعی، مانع از شکلگیری دلبستگی عمیق میان زن و شوهر میشود.
او همچنین به زندگی یکنواخت و محدود زنان رجال اشاره میکند، زنانی که به رغم وقتگذرانی در اندرون، حمام و دید و بازدیدها، از سرگرمیهای فرهنگی محروم بودند. با این حال، شیل به نوعی «آزادی پنهان» در میان این زنان در فضای عمومی اشاره دارد، آزادیای که از طریق پوشش کامل و امکان حضور بیهویت در بازار و معابر بهدست میآید.
در لایهای تاریکتر، یادداشتهای او به خشونت ساختاری موجود در حرمسراها میپردازد، فضایی که در آن تحقیر، شکنجه و حتی قتل، بدون هیچ پیگرد قانونی رواج دارد. در چنین فضایی، آرزوی بزرگترین زن، زایش پسر است و دختران در این نظام ارزشی نداشتند.
