کتاب جدیدی با عنوان «محروسه معظمه: نقش قومس در سیاستهای دولت اسماعیلیه نزاری» تألیف محمد صابر، توسط انتشارات ندای تاریخ منتشر شد. این اثر جزو مجموعه تاریخ میانه ایران به شمار میرود و به بررسی اهمیت تاریخی و سیاسی قومس میپردازد.
در قرون اول و دوم هجری، خلافتهای اموی و عباسی با چالشهای جدی از سوی جنبشهای مردمی مانند خوارج و کیسانیه روبهرو بودند. ظهور نهضتهای مذهبی و سیاسی نشاندهنده نارضایتیهای عمده اجتماعی در آن زمان بود. در این میان، نهضت اسماعیلیه به عنوان یکی از جریانات مخالف بهخصوص در ایران، از نقش قابل توجهی برخوردار بود.
این کتاب به روند رو به رشد اسماعیلیه نزاری در سالهای بعد از سقوط الموت و نقش کلیدی آنها در اوایل دوره قاجاریه پرداخته است. نویسنده به بررسی وضعیت و چالشهای اسماعیلیان در دهههای نخستین قاجار و نحوه بازسازی این گروه پس از حملات مغولان میپردازد.
قومس به عنوان یکی از مهمترین ایالتهای ایران در قرن سوم هجری، کانون فعالیتهای اسماعیلیان بود. موقعیت جغرافیایی این ناحیه و وجود قلعههای مستحکم آن، اهمیت زیادی برای اسماعیلیان داشت.
دولت اسماعیلیه، برخلاف تصورات رایج، دارای ساختاری منسجم و هدفمند بود. منطقه قومس نقش کلیدی در اقتصاد، لجستیک و سیاست خارجی دولت دارد، و این مسأله به تداوم حیات سیاسی این جریان در مقابل چالشهای مختلف کمک کرده است.
کتاب «محروسه معظمه» به تحلیل این جنبهها پرداخته و نشان میدهد که توانمندی اسماعیلیان در ورود به معادلات کلان تاریخ ایران، منوط به موقعیت استراتژیک قومس بوده است.
کتاب دارای ۳۴۰ صفحه و با قیمت ۶۹۰ هزار تومان در دسترس علاقمندان قرار گرفته است.
