به گزارش خبردونی به نقل از ایبنا، در مراسم رونمایی کتاب «جمال کمال» که در تیرماه برگزار شد، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه سابق، درباره یادداشتهایی که در دوران مذاکره برای قطعنامه ۵۹۸ تهیه کرده بود، سخن گفت. وی اشاره کرد که این یادداشتها پس از آن در اختیار مرحوم کمال خرازی قرار گرفته و اکنون در دسترس عموم نیست.
### ناگفتههای جنگ
اظهارات ظریف درباره این یادداشتها که بخشی از اسناد جنگ هشتساله است، نشاندهنده نیاز به آرشیو و نگهداری اسناد تاریخی در میان سیاستمداران و دیپلماتها است. ظریف تأکید کرد که برخی از یادداشتها به دلیل ملاحظات مختلف امکان انتشار ندارند، و این موضوع باعث میشود که بخشهای مهمی از حافظه سیاسی کشور همچنان خارج از دسترس عموم باقی بماند.
در بسیاری از کشورها، اسناد شخصی دولتمردان پس از گذشت زمان به آرشیوهای ملی منتقل میشود تا مورد بررسی پژوهشگران قرار گیرد. اما در ایران، به دلیل نبود نظام منسجم آرشیوی، یادداشتها و مکاتبات شخصی معمولاً یا منتشر نمیشوند و یا پس از فوت صاحبان آنها به فراموشی سپرده میشوند.
### دیپلماسی و تصمیمگیری
مسئله آرشیو اسناد در مورد جنگ ایران و عراق نیز اهمیت بسزایی دارد. جنگ صرفاً در میدان نبرد رقم نخورد، و بخش اعظم آن در عرصه دیپلماسی، مذاکرات و تصمیمگیریهای داخلی اتفاق افتاد. برای درک کامل پیامدهای تصمیمات سیاسی، دسترسی به یادداشتها و اسناد شخصی تصمیمگیرندگان ضروری است.
اگر این اسناد آرشیو نشوند، پژوهشگران ناگزیر به تکیه بر خاطرات شفاهی و روایتهایی خواهند بود که میتواند تحت تأثیر گذر زمان و تصورات قرار گیرند. این مسئله میتواند به دشواری در ارزیابی دقیق تاریخ منجر شود و برخی سوالات تاریخی برای سالها بدون پاسخ باقی بماند.
### از دست رفتن تاریخ
آرشیو نشدن اسناد خصوصی نهتنها به از دست رفتن بخشی از حافظه ملی منجر میشود، بلکه همچنین میراث تاریخی یک کشور را آسیبپذیر میکند. این اسناد تنها به افراد خاصی تعلق ندارند بلکه بخشی از تاریخ کشور هستند.
در سالگرد پذیرش قطعنامه ۵۹۸، درس مهمی که باید مدنظر قرار گیرد، حفظ اسناد و خاطرات مسئولان آن دوران است. تاریخ زمانی دقیقتر نوشته میشود که تمامی صداها و اسناد در زمان مناسب و با رعایت ملاحظات امنیتی در دسترس پژوهشگران قرار گیرد؛ در غیر این صورت، واقعیتهای جنگ ایران و عراق به تدریج به فراموشی سپرده خواهند شد.
