به گزارش خبرآنلاین، امارات متحده عربی در سالهای اخیر دگرگونیهای ساختاری قابل توجهی را تجربه کرده است. این کشور که پیشتر به خاطر برجهای شیشهای و ثروت نفتیاش شناخته میشد، اکنون به یکی از بازیگران کلیدی در معادلات امنیتی، سیاسی و اقتصادی خاورمیانه و شمال آفریقا تبدیل شده است. در این زمینه، نقش محمد بن زاید آلنهیان، رهبر کنونی کشور، بسیار حائز اهمیت است. او پیش از تصدی رسمی ریاست در سال ۲۰۲۲، بهعنوان حاکم واقعی، رهبری این کشور را بر عهده داشت و روش جدیدی از حکمرانی را در خلیج فارس بنیانگذاری کرد.
محمد بن زاید، متولد مارس ۱۹۶۱ در العین، سومین فرزند شیخ زاید بن سلطان آلنهیان، بنیانگذار امارات، است. این خانواده از دیرباز امور امنیتی، دیپلماتیک و اقتصادی کشور را در دست داشتهاند. شیخ زاید برای آموزش نظامی و اجرایی فرزندش او را به مراکش و سپس بریتانیا فرستاد. در سال ۱۹۷۹، بن زاید از آکادمی نظامی سلطنتی سندهرست فارغالتحصیل شد و این تجربیات به شکلگیری دکترین او برای تقویت ارتش امارات کمک کرد.
مسیر او به قدرت از دهه ۱۹۹۰ با بازسازی نیروهای مسلح آغاز شد. او ارتباط نزدیکی با خریدهای نظامی و پیمانهای امنیتی با ایالات متحده برقرار کرد. پس از درگذشت شیخ زاید در سال ۲۰۰۴ و به قدرت رسیدن برادرش، شیخ خلیفه، محمد بن زاید به عنوان ولیعهد ابوظبی منصوب شد. نقطه عطف در کارنامه او به سال ۲۰۱۴ برمیگردد، زمانی که شیخ خلیفه به دلایل پزشکی، اختیارات حاکمیتی خود را به او واگذار کرد.
سیاست خارجی محمد بن زاید بر سه اصل کلیدی استوار است: عدم تساهل در قبال رقبای منطقهای، دیپلماسی اقتصادی و توازن میان قدرتهای جهانی. او جریانهای مرتبط با اسلام سیاسی را تهدیدی برای امنیت پادشاهیهای خلیج فارس میداند و بر این اساس، مداخلات ابوظبی در مصر، تحریم قطر و حمایت از گروههای ضد اخوانی را انجام داده است.
عادیسازی روابط با اسرائیل و امضای پیمانهای ابراهیم در سال ۲۰۲۰، مهمترین تغییر در سیاستهای ژئوپلیتیک امارات بوده است. این اقدام بههرحال در بین جامعه داخلی با انتقادات همراه شد. از سال ۲۰۲۱، او به بازسازی روابط با ترکیه، ایران و تلاش برای بازگشت سوریه به عربستان پرداخته است.
در عین حال، بن زاید در تلاش است تا از وابستگی به آمریکا بکاهد و روابط تجاری با چین، روسیه و هند را از نظر اقتصادی و انرژی تقویت کند. تحت رهبری او، امارات همچنین به دنبال تبدیل شدن به قطب منطقهای در زمینه هوش مصنوعی و فناوریهای پیشرفته است.**ابوظبی و تغییرات کلیدی قدرت در جهان عرب**
ابوظبی با تاسیس پروژههای بزرگ انرژی تجدیدپذیر همچون “مصدر”، نشاندهنده آمادگی خود برای ورود به دوران پسا نفتی است. این اقدام ضمن تقویت موقعیت امارات در عرصه جهانی، به ایجاد فناوریهای نوین و پایدار کمک میکند.
شیخ محمد بن زاید آل نهیان، در زمینه حکمرانی داخلی، قدرت را به وضوح در اختیار شاخه خود و برادرانش قرار داده است. انتصاب فرزندش، شیخ خالد بن محمد، به عنوان ولیعهد ابوظبی در سال ۲۰۲۳، نشانهای از انتقال قدرت به نسل جدید در خاندان حاکم محسوب میشود. در عین حال، برادرش شیخ طحنون بن زاید با حفظ سمت خود به عنوان مشاور امنیت ملی و مدیریت صندوقهای سرمایهگذاری، نقشی مرکزی در امپراتوری امنیت و اقتصاد امارات ایفا میکند.
با تمام این تحولات، کارنامه بن زاید از چالشها و انتقادات خالی نیست. نقشی که امارات در بحرانهای منطقهای، بهویژه در یمن و سودان ایفا کرده، منجر به انتقادات مداوم سازمانهای بینالمللی حقوق بشری شده است. همچنین، فضای محدود سیاسی و کنترل شدید بر رسانهها در امارات، از جمله مسائلی است که بهصورت مداوم از سوی ناظران غربی مورد انتقاد قرار میگیرد. علاوه بر این، مواجهه با تحرکات سریع عربستان سعودی و برنامههای توسعهای “چشمانداز ۲۰۳۰” محمد بن سلمان، رقابت شدیدی را میان ابوظبی و ریاض برای جلب سرمایه و رهبری اقتصادی منطقه ایجاد کرده است.
