به گزارش خبرآنلاین، توافقی که نتیجه بیش از بیست سال مذاکرات دیپلماتیک بین آمریکا و عربستان بوده، تنها ۲۴ ساعت پس از امضای رسمی آن در واشنگتن با بحران جدی مواجه شد. گزارش ویژه سیانان نشان میدهد که ناهماهنگی در تصمیمگیریهای دولت ترامپ و تأثیرات رسانههای محافظهکار به همراه فشارهای لابیهای اسرائیلی، باعث شد این دستاورد دیپلماتیک به بنبست برسد.
سعودیها علاقهمند به ادامه همکاریها هستند و بر این باورند که توافق اجرایی خواهد شد. اما رئیسجمهور آمریکا شرطهایی را تعیین کرده که اگر محقق نشوند، فرآیند ارسال توافق به کنگره مسدود خواهد شد.
### امضای توافق و سقوط سریع آن
در روز چهارشنبه، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، به صورت رسمی توافقنامه همکاریهای هستهای غیرنظامی را با همتای سعودی خود امضا کرد. بنا بر این توافق، عربستان به بسیاری از خواستههای خود دست یافت، از جمله مجوز غنیسازی اورانیوم با رعایت شرایط خاص. اما صبح روز پنجشنبه، ترامپ با انتشار یک پست در شبکه اجتماعی خود، شروط جدیدی مطرح کرد که به نظر میرسید توافق را در وضعیت بحرانی قرار داده است.
### دلایل تغییر ناگهانی ترامپ
به گفته منابع سیانان، تغییر ناگهانی موضع ترامپ به دو عامل اصلی مربوط است. نخست، انتقادات شدید رسانهای، به ویژه از سوی فاکس نیوز، و دوم، ناراحتی او از تیم وزیر انرژی به دلیل عدم هماهنگی در برگزاری مراسم امضا.
### ناهماهنگی و واکنشهای اولیه
این تغییر ناگهانی، ناهماهنگی جدی در ساختار دولت آمریکا را نشان داد و حتی تیم مذاکرهکننده هستهای را شگفتزده کرد. مقامات کاخ سفید وزیر انرژی را به دلیل اقدام عجولانهاش تحت فشار قرار دادند. از سوی دیگر، خبرنگاران از سکوت و عدم واکنش رسمی سعودیها در مقابل اظهارات ترامپ ابراز تعجب کردند و نشان دادند که هنوز اطلاعی از شرایط جدید نداشتهاند.
ریاض به نظر میرسد موضع ثابتی داشته باشد و هیچ نشانهای از رضایت یا اطلاع از شرطهای جدید ترامپ وجود ندارد. به گفته لورا روزن، واکنشهای غیررسمی نشاندهنده عزم ریاض در ادامه همکاریها است.یک روزنامهنگار در حوزه دیپلماسی به نقل از یک منبع معتبر سعودی اعلام کرد که در واکنش به شروط تازه ترامپ تصریح شده است: «این توافق قبلاً امضا شده و دیگر فرصتی برای مذاکره مجدد وجود ندارد.» این منبع همچنین اضافه کرد که «توییتها نمیتوانند توافقات امضا شده را取消 کنند.»
### تاثیر گذاری اسرائیل و نقش نتانیاهو در واشنگتن
با تغییر ناگهانی موضع ترامپ، بسیاری از تحلیلگران انگشت اتهام را به سوی تلآویو نشانه رفتند. دو منبع اطلاعاتی از اسرائیل به شبکه خبری سیانان گفتند که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تلاش بوده بر روی این توافق اثر بگذارد و ترامپ را تحت فشار قرار دهد تا شرط عادیسازی روابط با اسرائیل را در متن توافق بگنجاند. اسرائیل که خود به سلاح هستهای مجهز است، به طور مداوم با هرگونه توافقی که به کشورهای عربی اجازه دستیابی به چرخه سوخت و غنیسازی را بدهد، به شدت مخالف است.
اگرچه کاخ سفید ادعا کرد که ترامب و نتانیاهو در آن چند ساعت مکالمه مستقیمی نداشتهاند، اما همسویی موضع جدید ترامپ با خواستههای دیرینه اسرائیل نشاندهنده تاثیرگذاری مستقیم تلآویو بر این تغییر موضع است.
### آسیب به اعتبار دیپلماتیک ایالات متحده
عقبنشینی ناگهانی ترامپ نه تنها مقامات آمریکایی، بلکه رهبران سعودی را نیز شگفتزده کرد؛ بهطوریکه محمد بن سلمان پیشتر به وضوح اعلام کرده بود بدون ایجاد مسیر مشخص برای تشکیل دولت مستقل فلسطینی، روابط خود را با اسرائیل عادی نخواهد کرد. این بینظمی در تصمیمگیریهای داخلی واشنگتن نشاندهنده تاثیر شدید حواشی رسانهای و فشارهای زودگذر بر تصمیمات کلان این کشور است.
