### ضرورت پرورش هوش و خرد در فرزندان
در ایام اخیر، موضوع ورود به مدارس تیزهوشان به یکی از مسائل داغ میان والدین تبدیل شده است. بسیاری از والدین به جای توجه به جنبههای دیگر تربیت، سعی دارند با فراهم آوردن کلاسهای آموزشی و معلم خصوصی، فرزندان خود را به این مراکز راهی کنند و بدین ترتیب احساس خوبی از اینکه فرزند آنها جزء بچههای تیزهوش است، داشته باشند. اما آیا این تمام مسئولیت والدین در قبال فرزندانشان است؟ این سؤالی است که نیاز به تأمل بیشتری دارد.
والدین هنگامی که در مورد تشویق و حمایت از فرزندان خود سؤال میشوند، به طرز مشخصی اشاره میکنند که هدف همه این تلاشها رسیدن به شخصیتی موفق و ایدهآل برای زندگی بهتر و موفقتر در بزرگسالی است. بنابراین ضروری است که به مفهوم و کاربرد هوش و هوش بالا توجه بیشتری شود.
از منظر روانشناسی، هوش به عنوان مجموعهای از مهارتهای شناختی تعریف میشود که در طول زندگی برای پردازش اطلاعات، حل مسائل ریاضی و درک روابط میان پدیدهها مورد استفاده قرار میگیرد.
**آیا هوش کافی است؟**
تحقیقات نشان میدهد که شخصیتهایی که در کودکی به خاطر هوش بالا مورد تحسین قرار گرفتهاند، با وجود موفقیتهای تحصیلی، ممکن است در بزرگسالی با شکستهای متعدد روبهرو شوند و نتوانند به زندگی ایدهآل خود برسند. به همین دلیل، روانشناسان به موضوع «هوش هیجانی» به عنوان یک مؤلفه حیاتی در موفقیت تاکید دارند. این نوع هوش قابل آموزش و تقویت است و با ضریب هوشی (IQ) تفاوت اساسی دارد.
به طور کلی، تلاش برای افزایش ضریب هوشی فرزندان ممکن است تنها به افزایش ۱۰ تا ۲۰ درصدی هوش آنها منجر شود. در مقابل، آموزش و تقویت هوش هیجانی تأثیر بیشتری دارد.
از دیگر ابعاد مهم در موفقیت فرزندان، «خرد و خردورزی» است. آموزش خردورزی و تقویت آن در کودکان به معنای کمک به آنها برای داشتن تصمیمهای خردمندانه و مقابله مؤثر با چالشها است. عدم توجه به این مؤلفه میتواند آینده فرزندان را با مشکلات متعددی مواجه سازد، حتی اگر آنها نمرات بالا کسب کنند یا از مراکز آموزشی برجسته فارغالتحصیل شوند.
**خرد**
مفهوم «خرد» به عنوان یک عنصر حیاتی در زندگی موفق فرزندان مطرح است. هوش میتواند به تسریع پاسخدهی به سؤالات علمی کمک کند، اما خرد به معنای استفاده صحیح از دانش و اتخاذ تصمیمهای مناسب برای نیل به اهداف زندگی است. خرد، به نوعی قطبنمای فرد برای هدایت صحیح در زندگی به شمار میآید.
در نهایت، در حالی که هوش انسان را به درجات بالای علمی میرساند، خرد به وی میآموزد که باید به دیگران نیز توجه کند و در پی ایجاد فضایی مثبت برای همگان باشد. به عنوان مثال، پزشکان خوب کسانی هستند که نه تنها تشخیص درست دارند، بلکه بهترین درمان را نیز تجویز میکنند.**پرورش خردورزی در کودکان؛ نیازی اساسی برای رشد شخصیت**
پزشکان باهوش و پرتلاش در دوران تحصیل خود هستند، اما اگر این پزشکان به شرایط اجتماعی بیماران و نیازهای روانی آنان توجه کنند و از تجویز داروهای غیرضروری بپرهیزند، نشاندهنده یادگیری مناسبی از اصول اخلاقی در حرفه خود خواهند بود. این موضوع نشاندهنده تأثیر آموزش خردورزی از سوی والدین بر آینده فرزندانشان است.
**چگونه میتوانیم خردورزی را در کودکان پرورش دهیم؟**
والدین اخلاقمدار همواره در تلاشاند تا خردورزی را به فرزندانشان بیاموزند. در این راستا چند توصیه مهم مطرح میشود:
۱) **آموزش تفکر انتقادی**: با فراهم کردن شرایطی که کودکان به چرایی رفتارهای خود فکر کنند، میتوانیم از پذیرش ناگهانی موارد جلوگیری کنیم.
۲) **گفتگو با کودکان**: جایگزین کردن گفتوگو به جای دستور به کودکان، موجب افزایش آرامش آنها و کاهش رفتارهای ناهنجار در آینده میشود.
۳) **آموزش همدلی**: والدین باید الگوی مناسبی برای فرزندان خود در نشان دادن همدلی باشند تا این ارزش در آنها نهادینه شود.
۴) **اجازه به تجربه شکستهای کوچک**: این امر به کودکان کمک میکند تا از تجربه شکستها بیاموزند و همیشه احساس بنبست نکنند.
۵) **مسئولیتپذیری**: واگذاری مسئولیتها به کودکان از سنین پایین، آنها را در بزرگسالی به افراد مسئولیتپذیر تبدیل خواهد کرد.
۶) **افزایش تابآوری**: والدین باید به کودکان یاد دهند که برای رسیدن به اهداف، تلاش کنند و سختیها را تجربه کنند.
۷) **آموزش سواد مالی**: نزدیک کردن کودکان به مفاهیمی چون پسانداز و همیاری به آنها کمک میکند تا با مسئولیتهای مالی آشنا شوند و احساس همدلی با دیگران را در خود پرورش دهند.
در پایان، یکی از بهترین روشها برای پرورش خردورزی در کودکان، ایجاد حس مثبت در زندگی آنهاست. والدین باید عشق و اعتماد خود را به فرزندان ابراز کنند تا این احساسات به افزایش شادابی و خردورزی آنها کمک کند. به این ترتیب، آیندهای روشن و موفق برای فرزندان رقم خواهد خورد.
*پزشک و پژوهشگر در حوزه هوش و شخصیت کودکان و نوجوانان*
*[شماره تماس: ۲۳۳۲۳۳]*
