**بارندگیهای شدید در گیلان و مازندران، خسارات و تعطیلی ادارات**
به نقل از خبرآنلاین، مهدی زارع، استاد دانشگاه، در خصوص بارشهای شدید و سیلابهای اخیر در استانهای گیلان و مازندران توضیحاتی ارائه داد. از عصر دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵، توده هوای سرد همراه با سامانه بارشی ناپایدار، باعث وقوع بارندگیهای مداوم، طوفان و سیلابهای وسیع در این دو منطقه شد.
زارع اظهار کرد که بارشهای رگباری، به ویژه از بامداد سهشنبه ۱۷ شهریور، در ساری و مناطق غربی سبب طغیان رودخانهها و آبگرفتگی گسترده معابر شهری شد. طوفان و سیلابهای ناشی از این بارشها زیانهای زیادی به بار آورده و به بیش از ۷۷۰ واحد مسکونی آسیب زد. در حداقل سه روستا، زمینلغزش گزارش شد و همچنین سقف برخی منازل و درختان سقوط کردند. به همین دلیل، تمامی ادارات مازندران در روز سهشنبه تعطیل اعلام شدند.
این استاد دانشگاه به شهر رشت در گیلان نیز اشاره کرد و گفت، بارشهای شدید تمام معابر این شهر و دیگر مناطق از جمله تالش را تحت تأثیر قرار داده است. لغزندگی شدید جادهها در این استان منجر به حوادث جادهای و واژگونی خودروها شد. پلیس راه و مدیریت بحران نیز هشدارهایی را صادر و از مردم خواستند تا از سفرهای غیرضروری خودداری کنند.
زارع همچنین توضیح داد که سامانه بارشی تا پایان هفته با رگبارهای متناوب و کاهش دما فعال خواهد بود و احتمال طغیان مجدد مسیلها در مناطق کوهپایهای البرز نیز وجود دارد.
**رکوردهای بیسابقه بارش در مازندران و گیلان**
این استاد دانشگاه با اشاره به میزان بارشهای ثبتشده طی ۱۶ و ۱۷ شهریور، خاطرنشان کرد که بخشهای غربی مازندران و شرق و مرکز گیلان بیشترین حجم بارش را تجربه کردند. در سلمانشهر، ۲۲۴ میلیمتر بارندگی ثبت شده که بالاترین میزان بارش در مدت کوتاهی است. در نوشهر نیز ۱۷۸ میلیمتر و در ورزامحله محمودآباد ۱۷۱ میلیمتر بارش گزارش شده است.
وی توضیح داد که بر اساس آمار ادارة کل مدیریت بحران استانداری گیلان، املش با ۱۴۴ میلیمتر در رتبه نخست بارشهای این استان قرار دارد. این بارشها باعث آبگرفتگی شدید شهری گردیده است.
**تأثیرات سوپر النینو بر بارشها**
زارع درباره ارتباط بارشهای اخیر با پدیده النینو گفت که بارشهای وقوع یافته در سواحل شمالی بهطور مستقیم نتیجه «سوپر النینو» نیستند، اما پیشبینیهای مربوط به یک النینوی قوی در پاییز و زمستان، نشانههای مهمی برای وضعیت بارشهای آینده در ایران به همراه دارد.
او تصریح کرد که بارشهای اخیر عمدتاً به الگوهای جوی منطقه مربوط میشود و تأکید کرد که تأثیرات سوپر النینو بر منطقه خاورمیانه به تأخیر خواهد افتاد. بدین ترتیب، سامانه بارشی اخیر بیشتر ناشی از الگوی جوی معمول در حوضه کاسپین است.
زارع در پایان به وضعیت پاییز و زمستان ۱۴۰۵ اشاره کرد و گفت که ورود زودهنگام سامانههای سرد به کشور تضمینی برای ترسالی نیست، و تأکید بر بررسی دقیق مدلهای دینامیکی در این زمینه دارد.**پیشبینی النینو قوی برای پاییز و زمستان ۱۴۰۵**
براساس گزارشهای جدید، فصل پاییز و زمستان ۱۴۰۵ به شکلگیری یک النینوی قوی اشاره دارد و پدیده ENSO در فاز گرم و به شدت قوی قرار دارد. این تغییرات اقلیمی میتواند تبعات مهمی برای وضعیت جوی کشور به همراه داشته باشد.
متخصصان پیشبینی میکنند که در نیمه دوم پاییز و زمستان تحت تاثیر النینوی قوی، الگوهای جوی تغییر کرده و نظامهای جوی مدیترانهای و سودانی با شدت بیشتری از جنوبغرب، غرب و مرکز ایران عبور خواهند کرد. استانهایی مانند خوزستان، فارس، ایلام، لرستان، کرمانشاه، چهارمحال و بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد معمولاً از بارشهای نرمال و بیشتر از نرمال در این شرایط بهره میبرند.
با این حال، این استاد دانشگاه تأکید میکند که وقوع النینو به معنای بارش مستمر و آرام در تمام نقاط کشور نیست؛ بلکه میتواند سبب افزایش فرکانس بارشهای شدید و کوتاهمدت شود. او همچنین به اثرات خشکسالیهای چند سال اخیر و کاهش نفوذپذیری خاک اشاره کرده و هشدار میدهد که ممکن است ورود سامانههای قوی پاییزی به جای تغذیه سفرههای آب، منجر به وقوع سیلابهای شدید و خسارتبار شود.
**تأثیر مداخلات انسانی بر خسارتهای سیلابی**
او در بخش دیگری از اظهاراتش، به تأثیرات منفی مداخلات انسانی در تشدید خسارتهای سیلابهای اخیر در گیلان و مازندران اشاره کرد و گفت: سوءمدیریت در شهرسازی و مداخلات غیراصولی عامل اصلی بروز آبگرفتگیهای شدید بوده است. به گفته او، زیرساختهای شهری که در اثر این مداخلات دچار تغییر شدهاند، ابعاد فاجعه را گسترش دادهاند.
این استاد دانشگاه تأکید میکند که از بین رفتن نفوذپذیری خاک و توسعه گسترده آسفالت و بتنریزی، مانع از جذب طبیعی باران شده است. در پی بارشهای اخیر، حجم بالای آب باران به روانآبهای سطحی تبدیل شده و شبکه هدایت آبهای سطحی دچار انسداد شده است.
زالعه با اشاره به تخلفهای ساختوساز در حریم رودخانهها و نحوه مدیریت زمین گفت: ساخت و ساز در سواحل رودخانهها و ایجاد موانع، مسیر طبیعی سیلاب را بسته و در نتیجه آن، سیلابها وارد بافت مسکونی شدهاند.
**نقش جنگلزدایی و شبکه آبهای غیرفعال**
این محقق همچنین به جنگلزدایی و تخریب پوشش گیاهی به عنوان یکی از عوامل افزایش سرریز آبهای سطحی اشاره میکند. تغییر کاربری زمین و فعالیتهای معدنی در مناطق بالادست این شهرها، سد طبیعی باران را از بین برده است. بنابراین بارانهای اخیر باعث ایجاد سیلابهای ترکیبی و واریزهای با قدرت تخریب بالا شده است.
او در ادامه به ناکارآمدی شبکه فاضلاب و کانالهای آب اشاره کرده و گفت: این شبکهها بر اساس بارندگیهای گذشته طراحی شدهاند و توان مقابله با بارشهای جدید را ندارند.
**لزوم بازنگری در مدیریت شهری**
در پایان، زارع بر ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت شهری تأکید کرد و گفت: نیاز است که توسعه پایدار، آزادسازی حریم رودخانهها و اجرای طرحهای «شهر اسفنجی» مورد توجه قرار گیرد تا بتوان از بحرانهای ریزشهای شدید و سیلاب جلوگیری به عمل آورد.
