به گزارش خبرآنلاین، آزمون سراسری ۱۴۰۵ در روزهای ۲۹ و ۳۰ مردادماه با حضور یک میلیون و ۷۰ هزار و ۲۴۱ داوطلب در ۴۱۵ شهر کشور برگزار شد. این آزمون به طور خاص تحت تأثیر مصوبه تأثیر قطعی معدل و تغییرات اجتماعی ناشی از جنگ تحمیلی قرار داشت.
رئیس سازمان سنجش آموزش کشور روز گذشته نتایج رتبه‌های برتر پنج گروه آزمایشی شامل علوم ریاضی و فنی، علوم تجربی، علوم انسانی، زبان‌های خارجی و هنر را اعلام کرد. توزیع جغرافیایی این رتبه‌ها، مجدداً نگرانی‌ها درباره عدالت آموزشی و دسترسی برابر را افزایش داده است.
**توزیع رتبه‌های برتر در گروه‌های آزمایشی**
طبق فهرست منتشرشده، ۴۰ رتبه برتر در پنج گروه آزمایشی شناسایی شده‌اند. توزیع این رتبه‌ها به این صورت است:
– علوم انسانی: ۱۰ نفر
– علوم تجربی: ۱۰ نفر
– علوم ریاضی و فنی: ۱۰ نفر
– هنر: ۵ نفر
– زبان‌های خارجی: ۵ نفر
**گروه علوم انسانی؛ تسلط تهران**
در گروه علوم انسانی، رتبه اول به پریسا نیرومند از بجنورد رسید. تجزیه و تحلیل ۱۰ رتبه اول نشان می‌دهد که ۶ نفر از این افراد ساکن تهران هستند، که به معنای ۶۰ درصد تسلط پایتخت در این گروه است.
**گروه علوم تجربی؛ همراهی هگمتانه با تهران**
در گروه تجربی، محمدی از همدان مقام اول را کسب کرد. حسینی از کرج دوم شد و جعفری از تهران سومین رتبه را به دست آورد. چهار نفر از ده رتبه اول ساکن تهران هستند که نشان‌دهنده کاهش ۲۰ درصدی در تمرکز پایتخت نسبت به گروه انسانی است.
**گروه علوم ریاضی و فنی؛ تنوع جغرافیایی**
این گروه الگوی متفاوتی را در توزیع رتبه‌ها نشان می‌دهد. کریمی از قائم‌شهر رتبه اول را به دست آورد و در این گروه تنها ۲ نفر از ۱۰ رتبه برتر ساکن تهران هستند.
**گروه هنر؛ انحصار کامل**
وضعیت گروه هنر به‌طور کامل متفاوت است. تمامی ۵ رتبه برتر از تهران هستند که نشان‌دهنده ۱۰۰ درصد انحصار جغرافیایی در این گروه است.
**گروه زبان‌های خارجی؛ تمرکز ۸۰ درصدی**
در گروه زبان‌های خارجی، ۴ رتبه از ۵ رتبه به تهران و یک رتبه به لنجان اختصاص یافته است، به‌طوری‌که تمرکز ۸۰ درصدی پایتخت در این گروه را تأیید می‌کند.
**نتیجه‌گیری؛ ۲۱ نفر از ۴۰ رتبه برتر تهرانی هستند**
تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تهران با ۲۱ رتبه از ۴۰ رتبه برتر، سهم ۵۲.۵ درصدی دارد. به‌طور خاص، تمرکز تهران در گروه هنر بیشترین و در گروه علوم ریاضی کمترین است.
**رتبه‌های برتر خارج از تهران**
مابقی ۱۹ رتبه برتر متعلق به ساکنان دیگر شهرها و استان‌هاست که نمایانگر ظرفیت‌های آموزشی در سایر نقاط کشور است. نام شهرهایی مانند بجنورد و مشهد در این لیست به چشم می‌خورد.در جدیدترین اعلام نتایج آزمون، شهرهای قائم‌شهر، تبریز، همدان، کرج، کرمانشاه، شیراز، آمل، بابل، کرمان، یزد، قزوین و لنجان به عنوان مکان‌های حضور افراد برتر در فهرست رتبه‌های کنکور مشاهده می‌شوند.
تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که در گروه ریاضی، این پراکندگی بیشتر خود را نشان می‌دهد. در میان ۱۰ رتبه برتر این گروه، تنها دو نفر از تهران هستند و مابقی به شهرهای مختلف کشور تعلق دارند. این شیوه توزیع حاکی از استعدادهای متعدد در سراسر کشور است که نشان می‌دهد تمرکز برتری در پایتخت حداقل می‌باشد.
امسال، فهرست رتبه‌های برتر در حالی منتشر شده است که ارزیابی داوطلبان نه تنها بر پایه آزمون اختصاصی صورت اخذ شده، بلکه دارای ارتباط با سابقه تحصیلی نیز بوده است. برای کنکور ۱۴۰۵، سهم سابقه تحصیلی ۶۰ درصد و سهم آزمون اختصاصی ۴۰ درصد در گروه‌های ریاضی، تجربی و انسانی تعیین شده است. در عوض، در گروه‌های هنر و زبان‌های خارجی، سهم آزمون اختصاصی به ۷۰ درصد و سابقه تحصیلی به ۳۰ درصد کاهش یافته است.
به همین دلیل، لیست رتبه‌های برتر نتیجه‌ای است از ترکیب نمرات آزمون اختصاصی و سوابق تحصیلی داوطلبان. نکته مهم اینجاست که کیفیت آموزشی مدارس و دسترسی به امکانات می‌تواند به شکل قابل توجهی بر سابقه تحصیلی تاثیر بگذارد. با توجه به شرایط نامساعد آموزشی در برخی مناطق، تأثیر قابل توجه ۶۰ درصدی سابقه تحصیلی می‌تواند به افزایش شکاف آموزشی بین مناطق منجر شود.
موضوع دیگری که جای تأمل دارد، عدم حضور کامل شهرهای محروم در این فهرست است. از میان ۴۰ رتبه برتر، هیچ نشانی از شهرهای کمتر برخوردار دیده نمی‌شود. با توجه به تأثیر ۶۰ درصدی سابقه تحصیلی در کنکور ۱۴۰۵، انتظار می‌رفت که این سازوکار به کاهش شکاف آموزشی کمک کند، اما آمارها نشان می‌دهند که شکاف بین مرکز و حاشیه همچنان وجود دارد و در بعضی از گروه‌ها، انحصار کامل در پایتخت مستحکم‌تر شده است.
