**به گزارش خبرآنلاین؛** جملهای که در یادداشت روزنامه *اطلاعات* به چشم میخورد، به واقعیت حساسی درباره وضعیت سرمایه انسانی در ایران اشاره دارد. این جمله، “آن چیزی که سرمایه این کشور است و دارد برای همیشه از اینجا میرود، خود منم”، نظر بسیاری از کاربران خبرآنلاین را به خود جلب کرد و بیانگر نگرانیها درباره مهاجرت نخبگان و متخصصان کشور است.
بیشتر نظرات ارائهشده در ذیل این خبر بر این موضوع تمرکز داشت که مشکل اصلی ایران ناشی از کمبود استعداد نیست، بلکه ناتوانی در حفظ و جذب نیروهای متخصص و نخبه است. در حالی که برخی دیدگاههای مخالف نیز مطرح شد که معتقد بودند مسئولیت مهاجرت فقط به کندی سیاستگذاران مربوط نمیشود و برخی نخبگان نیز تعهد کافی برای ادامه فعالیت در کشور ندارند.
**«نخبگان کنار ماندهاند، بیاستعدادها بر مسندند»**
تعدادی از کاربران دلیل اصلی مهاجرت نخبگان را انتصاب افراد غیرمتخصص در موقعیتهای کلیدی میدانند. به باور این افراد، تا زمانی که شایستهسالاری کنار گذاشته شود، امیدی به ماندن متخصصان نخواهد بود. یکی از کاربران با انتقادی جدی نوشت: «چرا افراد ناآشنا به مقامهای بالا منصوب میشوند؟».
کاربر دیگری از توجه نویسنده یادداشت قدردانی کرده و تأکید کرد که حاکمیت باید به اهمیت نخبگان واقعی پی ببرد و نه افرادی که فقط به فکر حفظ قدرت خود هستند.
**بیکاری؛ زخمی که خانوادهها روایت میکنند**
در این میان، بسیاری از کامنتها حاوی روایتهای شخصی از بیکاری فارغالتحصیلان دانشگاهی بود. بیان مشکلات اقتصادی و ناتوانی در تأمین شغل برای این افراد، نگرانی مشترکی در میان خانوادهها است. یکی از کاربران اظهار داشت: «دو فرزندم را با زحمت به دکتری رساندم، اما هر دو بیکار هستند».
**گلایه از نبود حمایت از دانشجویان خارج از کشور**
یکی از جامعترین نظرات از سوی پدری است که برای تحصیل دخترش در خارج از کشور هزینه میپردازد. او از بیتوجهی نهادهای مسئول، بهویژه سفارتخانهها، نسبت به جوانان ایرانی انتقاد کرد و خواستار برقراری ارتباط بیشتر با دانشجویان موفق برای ترغیب آنان به بازگشت به کشور شد.
**«حمایت از مخترعان فقط در شعار نباشد»**
موضوع حمایت از مخترعان و نخبگان علمی نیز در نظرات مختلف مطرح گردید. یکی از کاربران به نام «مریم» نوشت: «اگر حمایتهای مالی و آموزشی از مخترعان صورت گیرد، بسیاری از آنها هرگز به مهاجرت فکر نمیکنند». بسیاری دیگر از کاربران نیز خواستار اقداماتی عملی برای فراهم کردن شرایط کار و امنیت شغلی نخبگان بودند.
«مهاجرت از دوران ابتدایی در ذهن دانشآموزان»
مخاطبان به این نکته اشاره دارند که مهاجرت دیگر مربوط به دانشجویان یا پژوهشگران نیست و بلک در میان بسیاری از خانوادهها از دوران ابتدایی تحصیل به آن فکر میشود.
یکی از کاربران اظهار کرده است: «کودکان از همان ابتدای دبستان به مهاجرت فکر میکنند و دلیل آن این است که چشمانداز آینده کشور برایشان مبهم است.»
این اظهارنظر با نظرات منتشر شده در روزنامه اطلاعات نیز همخوانی دارد؛ جایی که نویسنده بر این نکته تأکید کرده که بسیاری از خانوادهها از سنین پایین، فرزندان خود را برای زندگی در خارج از کشور آماده میسازند.
انتقاد از شیوههای استخدام
نکتهای دیگر که در نظرات به دفعات مورد نقد قرار گرفت، شیوههای جذب نیرو در سازمانهای مختلف بود.
یکی از کاربران عنوان کرده است: «در فرآیند استخدام، به جای تأکید بر توانایی و استعداد، بیشتر به معیارهای سیاسی و عقیدتی توجه میشود.»
تعدادی از کاربران نیز تأکید کردند تا زمانی که شایستهسالاری بهطور واقعی پیادهسازی نشود، انتظار ماندن نخبگان در کشور بیفایده خواهد بود.
نگاههای متفاوت به مهاجرت نخبگان
در کنار انتقادات، گروهی از کاربران نیز نظرات متفاوتی داشتند. این گروه بر این باورند که نباید تمام کاستیها را به گردن حاکمیت انداخت و نخبگان نیز باید نسبت به جامعه مسئولیت بیشتری احساس کنند.
یکی از این کاربران با اشاره به پژوهشگرانی که باوجود چالشها در کشور ماندهاند، گفته است: «نخبه واقعی کسی است که با وجود مشکلات، میماند و برای پیشرفت وطن خود تلاش میکند. بسیاری از مهاجران با هزینه کشور آموزش دیدهاند ولی دستاوردهایشان را به کشور دیگر انتقال میدهند.»
این نظر حداقل از نظر کمیت در اقلیت بوده، اما نشاندهنده تنوع دیدگاهها در خصوص مهاجرت نخبگان در جامعه است.
تأکید بر حفظ سرمایه انسانی
با وجود اختلاف نظرات، یک خواسته مشترک میان اکثر کاربران وجود دارد؛ آنها بر این باورند که کشور باید به فکر حفظ نیروی انسانی خود باشد.
یکی از مخاطبان به طور خلاصه نوشته است: «ای کاش برنامههای موثری برای نگهداری نخبگان در کشور تدوین شود.»
این جمله بهنوعی نمایانگر فضای حاکم بر نظرات است؛ کاربران همگی نگران هدر رفت سرمایه انسانی هستند و اعتقاد دارند که آینده کشور بیش از هر زمان دیگر به حفظ و حمایت از متخصصان، پژوهشگران و جوانان مستعد وابسته است.
برای خواندن نظرات بیشتر به اینجا مراجعه کنید.
۲۳۳۲۳۳
