**تحقیقات جدید بر روی جمعیت پلنگهای برفی در پاکستان**
پلنگهای برفی به عنوان یکی از سختترین گونهها برای شمارش شناخته میشوند. این جانوران در ارتفاعات بالای ۳ هزار متر و در مناطق صعبالعبور زندگی میکنند. پلنگ برفی به عنوان یک حیوان منزوی و شبفعال شناخته شده و پوشش بدن آن به گونهای است که با محیط اطرافش تطابق دارد. به همین دلیل، در زبان محلی لداخ، نام آن به معنای “شبح کوهستان” است.
قلمرو این پلنگها به طور قابل توجهی وسیع است و ممکن است به صدها کیلومتر مربع برسد. از این رو، تلاش برای پیدا کردن این حیوانات طی یک هفته در یک دره، به آسانی ممکن نیست.
در طول نیم قرن گذشته، اطلاعات مربوط به جمعیت پلنگهای برفی در پاکستان عمدتاً بر اساس بررسیهای محدود و نظرسنجیهایی بوده که به سران روستاها ارائه شده و همچنین نظرات معدودی از زیستشناسان با تجربه در این زمینه.
**تخمینهای قدیمی جمعیت پلنگ برفی**
مطالعات مختلفی که در سالهای گذشته صورت گرفته، ارقام متنوعی را در مورد جمعیت پلنگهای برفی در پاکستان ارائه دادهاند. برای مثال، در سال ۱۹۷۲ این تعداد حدود ۱۰۰ قلاده تخمین زده شد، که توسط جورج شالر در سال ۱۹۷۶ به ۲۵۰ قلاده افزایش یافت. در سال ۱۹۹۷، جمعیت پلنگها به ۴۰۰ تخمین زده شد، هرچند که در آن زمان دلیل مشخصی برای این تعداد ارائه نشده بود.
سپس در سال ۲۰۰۳، از طریق یک نظرسنجی، جمعیت بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ قلاده مشخص شد. با این حال، هیچیک از این تحقیقها توانسته بودند بیشتر از ۵ درصد از کل محدوده زیست پلنگها در پاکستان را پوشش دهند که نشاندهنده حدسهای کارشناسی بیشتر از شمارش واقعی بود.
**روششناسی جدید برای شمارش**
پژوهشی که در نهایت به ارائه ارقام دقیق انجامید، از سال ۲۰۱۰ آغاز شد. تیم بنیاد پلنگ برفی پاکستان به طور نظاممند دوربینهای تلهای را در مناطق زیست این حیوانات در شمال پاکستان نصب کردند.
این فرآیند با توجه به دشواریهای جغرافیایی و پراکندگی کم حیوانات، زمانبر بود. دوربینها باید به مناطق دورافتاده منتقل شده و در مکانهایی نصب میشدند که براساس نشانههای حضور پلنگها انتخاب شده بودند.
باتریها و کارتهای حافظه این دوربینها نیز باید در شرایط شدید سرد به کار خود ادامه میدادند. همچنین لازم بود بخش کافی از زیستگاهها بررسی شود تا دادهها قابل تعمیم باشند.
تا سال ۲۰۱۹، این تیم موفق به نصب ۸۲۸ دوربین در ۳۹ درصد از زیستگاه پلنگهای برفی شد. مجموع زمان فعالیت دوربینها به بیش از ۲۶ هزار روز رسید و در نهایت، ۴ هزار و ۷۱۲ تصویر از پلنگهای برفی ثبت شد.
شناسایی پلنگها با استفاده از الگوهای منحصر به فرد پوشش بدن آنها انجام شد. در نهایت، ۵۳ پلنگ برفی منحصربهفرد شناسایی شدند. به طوری که بیش از نیمی از این پلنگها تنها یک بار در دوربینها ظاهر شدهاند، در حالی که دو پلنگ به ترتیب ۱۰ و ۱۷ بار ثبت شدند.حدود ۲۵ درصد از تمامی موارد ثبت شده در دادههای جمعیتی به پلنگهای برفی اختصاص دارد.
### برآورد جمعیت: ۱۵۵ پلنگ برفی در پاکستان
پژوهشگران با وارد کردن دادههای تاریخی هر حیوان در یک مدل آماری معروف به “ثبت مجدد مکانی” که برای تخمین اندازه جمعیت بر اساس شناسایی ناقص حیوانات از تصاویر دوربینهای تلهای به کار میرود، به برآوردی رسیدند. نتایج این مدل نشان میدهد که تعداد پلنگهای برفی در پاکستان حدود ۱۵۵ قلاده بوده و میانگین تراکم این حیوانات ۰٫۱۶ در هر ۱۰۰ کیلومتر مربع برآورد شد. بالاترین تراکم پلنگهای برفی در نزدیکی یخچالهای طبیعی و مناطق حفاظت شده قرار داشت. بزرگترین جمعیت این حیوانات در منطقه کوهستانی قراقروم-پامیر شناسایی شد که پس از آن مناطقی از هندوکش و هیمالیا قرار دارند.
### نیاز به یک روش دوم
پژوهشگران با وجود دستیابی به نتایج مدل مذکور، تصمیم به انجام یک مطالعه مستقل با استفاده از شیوههای ژنتیکی گرفتند. از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳، تیمهای میدانی در ارتفاعات بالا بیش از هزار نمونه مدفوع احتمالی پلنگ برفی جمعآوری کردند. پس از بررسی DNA در آزمایشگاه، مشخص شد که ۲۳۵ نمونه به پلنگهای برفی تعلق دارند. همچنین، پژوهشگران با کمک پنلهای ژنتیکی و تحلیل SNPها، موفق به شناسایی ۵۶ پلنگ برفی منحصر به فرد شدند. نتیجه بررسی این نمونهها، برآوردی جدید از جمعیت پلنگهای برفی پاکستان به میزان ۱۶۷ قلاده بود، با دامنه اطمینان ۹۵ درصدی بین ۱۲۸ تا ۲۲۰.
### دو روش مستقل با نتایج مشابه
ویژگی متمایز این مطالعه، توافق نتایج دو روش مستقل است. به رغم اینکه این دو تحقیق از تکنیکهای متفاوت و زمانهای مختلف در بخشهای مختلف زیستگاه پلنگهای برفی انجام شدند، به تقریباً یک نتیجه مشابه رسیدند و اختلاف بین دو برآورد حدود ۱۰ درصد بود. این توافق در بومشناسی آماری به عنوان “مثلثسازی روششناختی” شناخته میشود و میتواند مبنای اطمینانی برای برنامههای حفاظتی در نظر گرفته شود. نهادهای حفاظت از حیات وحش پاکستان اکنون یک برآورد علمی و مبتنی بر روشهای آماری دارند که میتوانند از آن برای پیگیری وضعیت جمعیت پلنگهای برفی در آینده استفاده کنند.
### جمعیت پلنگهای برفی به مراتب کمتر از برداشتهای قبلی
برآورد نهایی تعداد پلنگهای برفی با توجه به وزن متفاوت هر روش بین ۱۵۵ تا ۱۶۷ قلاده قرار میگیرد، رقمی که به طور قابلتوجهی کمتر از تخمینهای رایج طی نیمقرن گذشته در گزارشهای مربوط به حیات وحش پاکستان و حفاظت از این گونه بوده است. این رقم تنها کمی بیشتر از تخمین ۱۰۰ قلادهای سال ۱۹۷۲ است، اما فاصله زیادی با برآوردهای ۴۰۰ قلادهای که در دهههای اخیر مطرح شده است، دارد. این موضوع میتواند به دلیل کاهش جمعیت پلنگهای برفی یا برآوردهای قبلی بیش از حد بالا باشد. احتمال دوم توضیح میدهد که تحقیقات گذشته عمدتاً از زیستگاههای با تراکم بالای این حیوانات استفاده کردهاند.### پلنگهای برفی پاکستان با کاهش جدی جمعیت مواجه هستند
براساس یافتههای جدید، ارزیابیهای پیشین درباره جمعیت پلنگهای برفی در پاکستان بهطور قابل توجهی بیش از حد ارزیابی شده بود. تحقیقات نشان دادهاند که این گونه نادر نسبت به آنچه که در گذشته تصور میشد، تعداد کمتری در این کشور دارد.
منطقه قراقروم-پامیر، که اصلیترین زیستگاه این حیوانات است، اکنون بهعنوان یک منطقه کلیدی برای حفاظت هدفمند شناسایی شده است. حفاظت از گونههای طعمهای مانند مارخور و بز کوهی هیمالیایی، که پلنگهای برفی به آنها وابسته هستند، نیز بسیار حیاتی است. بنابراین، باید از جمعیت این گونهها در مناطق شناساییشده بهعنوان زیستگاه پلنگهای برفی محافظت شود.
تغییرات اقلیمی نیز تأثیر قابل توجهی بر روی جمعیت پلنگهای برفی دارد. تغییرات در الگوهای یخچالی و جابهجایی زیستگاه میتواند به تغییر در قلمرو پلنگها منجر شود. این تغییرات باید با استفاده از دادههای جدید جمعآوریشده، که در این تحقیق بدست آمده، مورد پایش قرار گیرد.
این رویکرد علمی میتواند به عنوان یک الگو برای پژوهشهای آینده در پاکستان و دیگر کشورهایی باشد که پلنگ برفی در آنها زندگی میکند. به جای اتکا به برآوردهای سنتی، استفاده از دوربینها و تحلیلهای ژنتیکی به عنوان روشهای جدید پیشنهاد میشود.
بر اساس نتایج این تحقیقات، تخمین زده میشود که جمعیت پلنگهای برفی در پاکستان بین ۱۵۵ تا ۱۶۷ قلاده باشد. این برآورد حاصل دادههای میدانی و تحلیلهای آماری مستقل است و به عنوان نخستین برآورد معتبر جمعیت این گونه مطرح میشود.
این یافتهها به وضوح نشان میدهد که پلنگ برفی، معروف به «شبح کوهستان»، در واقع بسیار کمیابتر از آمارهای قبلی است و نیاز به اقدام فوری در زمینه حفاظت دارد.
