به گزارش خبرگزاری، یک گزارش جدید نشان میدهد که کاربران ایرانی طی ۱۵ ماه اخیر با ۱۱۶ روز محدودیت و قطعی اینترنت بینالملل مواجه بودهاند. از این تعداد، ۴۸ روز در سال ۱۴۰۴ و ۶۸ روز در بهار ۱۴۰۵ به وقوع پیوسته است. جنگی که در اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، منجر به ۸۸ روز خاموشی مداوم اینترنت شد و نهاد بینالمللی نتبلاکس، این حادثه را بهعنوان طولانیترین قطع اینترنت در تاریخ جهانی معرفی کرده است. وزارت ارتباطات نیز خسارت روزانه ناشی از این خاموشیها را بین ۵۰۰ میلیارد تومان تا ۵ هزار میلیارد تومان برآورد کرده است.
### عدم مهاجرت کاربران ایرانی
در حالی که پیشبینی میشد کاربران ایرانی به سمت سایر پلتفرمها مهاجرت کنند، آنها در واقع سبد ارتباطی خود را گسترش دادند. تعداد حسابهای فعال در شبکههای اجتماعی برای هر کاربر ایرانی از ۱.۵ حساب در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۳ حساب در بهار ۱۴۰۵ افزایش یافته است.
در این مدت، پلتفرمهایی چون روبیکا، ایتا و بله با بیش از ۳۸.۸ میلیون، ۲۷ میلیون و ۲۵.۵ میلیون کاربر فعال، به مرکز توجه تبدیل شدند. روبیکا با ارائه تماشای رایگان فیلم و سریال و بله با ارائه خدمات مالی توانستند نیازهای کاربران را تأمین کنند، هرچند مشکل مصرف بالای ترافیک نیز گزارش شده است.
### بحران در کسبوکارهای اینستاگرامی
اختلالات مداوم موجب رکود شدید در فروشگاههای اینستاگرامی شد. در حالی که قطعیهای کوتاهمدت باعث کاهش ۲۰ درصدی در فعالیتها میشد، قطعیت مستمر ۸۸ روزه نرخ بازگشت فعالان اقتصادی به کمتر از ۶۰ درصد کاهش یافت. پس از برقراری مجدد اینترنت در خرداد ۱۴۰۵، برخی از این فروشگاهها برای کاهش ریسک، آدرس پیامرسانهای داخلی را به پروفایلهای خود اضافه کردند.
### افزایش استفاده از فیلترشکن
تحقیقات نشان میدهد که ۷۵ درصد از کاربران ایرانی برای دسترسی به اینترنت از فیلترشکنها استفاده میکنند. این ابزار به یکی از اقلام ثابت هزینههای خانوارهای شهری تبدیل شده است. همچنین، ۳۰ میلیارد بازدید از محتواهای مرتبط با فیلترشکن در تلگرام ثبت شده که نشاندهنده توجه بالای کاربران به این موضوع است.
دادهها حاکی از نوسانات شدید قیمت فیلترشکنها است. قیمت هر گیگابایت از این ابزار در فروردین ۱۴۰۴ به ۱,۷۰۰ تومان رسید و در اسفند ۱۴۰۴، در اوج خاموشی اینترنت، به ۳۹۰ هزار تومان افزایش یافت. پس از برقراری دوباره اینترنت، این قیمت به ۸,۰۰۰ تومان کاهش پیدا کرد.
نوسانات شدید قیمتها اثرات زیادی بر قدرت خرید کاربران گذاشته و رقم یازده میلیون و هفتصد هزار تومان برای یک بسته ۳۰ گیگابایتی فیلترشکن در اوج بحران به ثبت رسیده است.در جدیدترین گزارش منتشر شده توسط دیتاک، حجم کل بازار سالانه خرید و فروش فیلترشکن در ایران به طور چشمگیری مورد تحلیل قرار گرفته است. با استفاده از روشهای محاسباتی و نظرسنجیهای ملی، این گزارش سه سناریوی مختلف را برای تخمین این بازار ارائه کرده است. سناریوی کف، با فرض استفاده اشتراکی حداقل دو نفر از هر اکانت، حجم بازار را بیش از 30 هزار میلیارد تومان (معادل 31 همت) تخمین میزند. در سناریوی سقف، این رقم ممکن است تا 164 هزار میلیارد تومان (معادل 164 همت) افزایش یابد. سناریوی محتمل حجم بازار را در حدود 105 هزار میلیارد تومان (105 همت) برآورد کرده است. این رقم تقریباً برابر با هزینههای تکمیل پروژه آزادراه تهران-شمال است. لازم به ذکر است که این اعداد تنها شامل گردش مالی مستقیم در داخل کشور بوده و هزینههای مرتبط با سرویسهای رایگان فیلترشکن بینالمللی را دربرنمیگیرد.
به علاوه، در بحبوحه شرایط ناپایدار اقتصادی، بازار تبلیغات برندها در سال 1404 دچار افت شدید بیش از 40 درصدی شده و بازار شب عید نیز با کاهش 97 درصدی مواجه گردید. با این حال، برگزاری جام جهانی در خرداد 1405 به این صنعت جان تازهای بخشید. همچنین، حملات و اختلالات به زیرساختهای مالی موجب بروز 44 هزار توییت اعتراضی علیه پنج بانک بزرگ کشور، از جمله بانک ملی و بانک صادرات، شده است. بر اساس دادهها، احساسات منفی نسبت به این بانکها به عدد منفی 51 رسیده و هر روز تأخیر در بازگشت سیستمها به حالت عادی، باعث کاهش 0.28 واحدی سلامت برندها میشود. بانک صادرات نیز با اعلام نادرست «رفع اختلال» امتیاز خود را به 83.6- رسانده است.
