به گزارش خبرگزاری زومیت، فسیلهای جبل ایرهود به عنوان یکی از مهمترین شواهد مراحل اولیه تکامل انسان خردمند (Homo sapiens) شناخته میشوند. کشف نخستین فسیل در این محوطه به سال ۱۹۶۱ برمیگردد که در آن زمان کارگران یک معدن در مراکش جمجمهای انسانی یافتند که به نام «ایرهود ۱» شناخته شد.
در ابتدا، محققان بر این باور بودند که این فسیل متعلق به یک نوع نئاندرتال آفریقایی است و قدمت آن را حدود ۴۰ هزار سال تخمین زدند. اما با کشف بقایای بیشتر و ابزارهای سنگی در دهههای بعد، این فرضیه مورد بازنگری قرار گرفت.
تحقیقات صورتگرفته در سال ۲۰۱۷ نشان داد که فسیلهای جبل ایرهود به انسان خردمند تعلق دارند و قدمت این محوطه به حدود ۳۱۵ هزار سال پیش میرسد که تاریخ ظهور گونه انسان را به طرز قابل توجهی جلوتر از برآوردهای قبلی نشان میدهد.
### چهرهای شبیه انسان امروزی با جمجمهای متفاوت
محققان برای بازسازی چهره، بقایای چندین انسان مختلف را ادغام کردند. این بازسازی بهویژه بر روی جمجمه ایرهود ۱ متمرکز بود و فک پایین از نمونه ایرهود ۱۱ و تعدادی دندان از فسیلهای دیگر به این مدل افزوده شد.
حجم فضای داخلی جمجمه ترکیبی حدود ۱۲۳۰ سانتیمتر مکعب تخمین زده شد که بهطور تقریبی در محدوده مغز یک مرد بالغ امروزی قرار دارد؛ با این حال، شباهت در حجم به معنای یکسانی شکل مغز نیست و تفاوتهایی با انسانهای امروزی وجود دارد.
ترکیب ویژگیهای مدرن و ابتدایی در این فسیلها نکتهای برجسته است. در حالی که شکل صورت و دندانها به انسان امروزی شباهت دارد، جمجمه کشیدهتر و با ساختار متفاوتی از جمجمه انسانهای کنونی است.
### ارزیابی دقت چهره بازسازیشده
محققان دو نسخه از چهره را تولید کردند؛ نسخه اول بدون جزئیاتی مانند مو، ریش و رنگ پوست، بر اساس دادههای جمجمه ساخته شد. نسخه دوم شامل جزئیاتی مانند رنگ پوست و مو بود که بیشتر جنبه هنری دارد و مستقیماً از فسیلها قابل شناسایی نیست.
این بازسازی به یک فرد خاص تعلق ندارد و اطلاعات دقیقی درباره بافت نرم صورت انسانهای جبل ایرهود در دسترس نیست. به همین دلیل محققان تأکید کردند که این تصویر نباید به عنوان یک «عکس» دقیق از نخستین انسانهای خردمند در نظر گرفته شود، بلکه یک بازسازی علمی تقریبی است.
با این وجود، این پژوهش میتواند تصویری ملموستر از انسانهایی که بیش از ۳۰۰ هزار سال پیش در آفریقا زندگی میکردند ارائه دهد و به مراحل اولیه تاریخ تکاملی انسان خردمند اشاره کند. پژوهش مزبور در ژورنال Heritage منتشر شده است.
