**مقابله با گرمایش جهانی و چالشهای بازسازی جنگلها**
به گزارش غزال زیاری، تغییرات آب و هوایی موجب گرم شدن تدریجی کره زمین شده و این پدیده هرساله سبب بروز آتشسوزیهای وسیع و تخریب بخشهای زیادی از جنگلها میشود. در حالی که مهار این افزایش دما به نظر ناممکن باشد، این سوال مطرح است که آیا میتوان جنگلهای آسیبدیده را بازسازی و درختان جدیدی در آنها کاشت تا در دهههای آینده زنده بمانند؟
**آتشسوزی بزرگ در کلرادو**
شش سال پیش، آتشسوزی بزرگی در کوههای راکی واقع در کلرادو رخ داد که منجر به ایجاد ستونی از دود در آسمان شد. یک بومشناس به نام مارین چمبرز در این منطقه حضور داشت و در حال بررسی توانایی جوانهزنی درختان صنوبر بود. او با بیان احساس امیدواری از مشاهده جوانههای جدید، تأکید کرد که این نشانهها هرچند کم، نمایانگر پتانسیل احیای جنگلها هستند.
با این حال، این جنگل کوهستانی که پیشتر وسیع بود، پس از این آتشسوزی و به دلیل آفات، نمیتواند به آسانی احیا شود. آتشسوزی نهتنها باقیمانده درختان را نابود کرد، بلکه تأثیرات منفی بر تولید بذر نیز داشت.
**تأثیرات تغییر اقلیم**
تغییرات اقلیمی به عنوان مانع اصلی دیگر در احیای جنگلها به شمار میرود. در سال اخیر، کلرادو گرمترین زمستان تاریخش را با حداقل بارش برف تجربه کرد و همزمان دماهای تابستانی نیز به طور قابل توجهی افزایش یافت. چمبرز در این زمینه گفت که شرایط کنونی به شدت متفاوت از زمان شکلگیری درختان اولیه است و در نتیجه، مساله احیای جنگلهای این ناحیه با چالشهای جدی مواجه است.
طبق تحقیقاتی که در غرب آمریکا انجام شده، روند بازسازی طبیعی در جنگلهای severely سوخته ناچیز است و کارشناسان نگرانند که در صورت عدم انجام مداخلات مناسب، این نواحی به بوتهزار یا چمنزار تبدیل شوند.
**مهاجرت کمکی: راهکاری نوآورانه**
بومشناسان برای جلوگیری از این تغییرات ناخواسته به مفهوم «مهاجرت کمکی» روی آوردهاند. این ایده به کاشت نهالهایی از مناطق کمارتفاعتر و گرمتر در نقاط مرتفعتر اشاره دارد. هدف اصلی این رویکرد تسریع در مهاجرت درختان برای همگام شدن با تغییرات اقلیمی است.
ویلیام اندرسگ، بومشناس دانشگاه یوتا، درباره این رویکرد اظهار داشت که این استراتژی میتواند جذاب باشد، اما هنوز تحقیقات کافی در مورد موفقیت آن و پیامدهای مربوط به جابجایی درختان انجام نشده است.
پروژه تحقیقاتی در کلرادو
پس از آتشسوزی بزرگ در سال ۲۰۲۰ که ۲۷۰۰ کیلومترمربع از جنگلهای کلرادو را نابود کرد، چمبرز و کامیل استیونس-رومن از موسسه بازسازی جنگل کلرادو شروع به راهاندازی پروژهای برای آزمایش توانایی زندهماندن درختان در ارتفاعات مختلف کردند.
این تیم تا کنون حدود ۱۱ هزار نهال از ۷ گونه مخروطی را در ۹۸ منطقه سوخته از دامنههای خشک تا جنگلهای زیرآلپی کاشته است. سالها زمان میبرد تا مشخص شود کدام نهالها در سالهای ابتدایی بهطور بهتر رشد خواهند کرد، اما بررسیهای بهاری نشاندهنده شرایط رشد این نهالها بود.
این موسسه که در ابتدا به پیشگیری از آتشسوزیهای بزرگ متمرکز بود، با موج گرما و خشکسالی در تابستان ۲۰۲۰، اولویتهای خود را تغییر داد.
تأثیر ناگهانی آتشسوزیها
در بررسیهای انجام شده در ارتفاعات بالای ۳۱۰۰ متری، نتایج جالبی بدست آمد. تیم تحقیقاتی متوجه شد که بیشتر گونههای کاشتهشده در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۵، علیرغم زمستانهای سرد، به خوبی زنده ماندهاند.
برف سنگینی که زمستانها این منطقه را میپوشاند، به عنوان عایق طبیعی عمل کرده و از نهالها در برابر سرما و بادهای شدید محافظت کرده است. همچنین، شدت بالای آتشسوزیها به نفع نهالها تمام شده است.
در مناطق آسیبدیده، دیگر درختان تنومند وجود ندارد و تنههای سوخته آنها موجب افزایش سرعت ذوب برف تا ۷۱ درصد در مقایسه با مناطق سالم شده است. این امر به نهالها اجازه میدهد تا زودتر از خواب بیدار شده و فصل رشد طولانیتری داشته باشند. استیونس-رومن اظهار کرد: «زودتر ذوب شدن برف بهخصوص برای گونههای کمارتفاع مفید است، چرا که فصل رشد آنها افزایش مییابد.» این نشان میدهد که آتشسوزیها حتی میتوانند پیامدهای مثبت نیز داشته باشند.
چالشها در مناطق کمارتفاع
با این حال، نتایج در مناطق پایینتر و خشکتر (در ارتفاع ۲۴۰۰ متری) خوشبینانه نبود. پیش از آتشسوزی، این دره مملو از درختان کاج پوندروزا بود که بهطور طبیعی برای مقاومت در برابر شرایط سخت سازگار شدهاند. اما با تغییرات اقلیمی شدید، اکوسیستم این کاجها آسیب جدی دیده است.
تیم تحقیقاتی دریافت که نرخ زندهمانی نهالها در ارتفاعات پایینتر به شدت کمتر از بالا است و از ۵۰ درصد به ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش یافته. استیونس-رومن اشاره کرد که پوشش برفی کم زمستان گذشته میتواند در این امر مؤثر بوده باشد.
### مشکلات کاشت نهال در فصل زمستان
تحقیقات اخیر نشان میدهد که نهالها در فصل زمستان با چالشهای جدی مواجه هستند. زمینهایی که مدت طولانی برهنه ماندهاند، باعث قرار گرفتن نهالها در معرض سرما و خشکی سریع میشوند. به دلیل آنکه ریشههای نهالها به عمق کافی نرسیدهاند، این نهالها به شدت به رطوبت سطح خاک وابسته هستند.
### ناکامی در احیای جنگلها
دولت ایالات متحده، که مسئولیت مدیریت حدود ۱۰۰ میلیون هکتار جنگل را بر عهده دارد، تاکنون از الزام به مهاجرت کمکی پرهیز کرده و به همین دلیل زیرساختهای تولید نهال به اندازه کافی پاسخگو نیست. گزارشات نشان میدهد که در یک دهه گذشته، تنها ۶ درصد از نیاز به کاشت درخت پس از آتشسوزیها تأمین شده است و این مشکل با افزایش آتشسوزیها تشدید خواهد شد.
مارین چمبرز، یکی از کارشناسان این حوزه، ابراز داشت که او طرفدار بازگشت درختان به مناظر طبیعی است، اما به طور منطقی نمیتوان همهجا درختها را احیا کرد. مدیران جنگل با دشواری در تشخیص بهترین مناطق برای بازسازی جنگلها و همچنین نقاطی که باید به طبیعت اجازه دهند خود را احیا کند، روبرو هستند.
چمبرز و تیمش قصد دارند در سال ۲۰۲۸ مطالعهای را با کاشت ۴۰ هزار نهال در دو نقطه از کلرادو آغاز کرده و نحوه رشد آنها را طی چند دهه پیگیری کنند. آنها بر این باورند که مهاجرت کمکی میتواند به تغییر کلی جنگلهای غرب آمریکا کمک کند و به همین دلیل به دنبال جمعآوری دادههای علمی برای اتخاذ تصمیمات مبتنی بر شواهد هستند.
**منبع: science**
