آشنایی با «جرثقیل پرنده»؛ موجودی که قصد داشت آسمان را به ارتفاعات جدیدی ببرد

**گزارش از هیوز XH-17: غول هلیکوپتری که به تاریخ پیوست**

دهه‌های 1940 و 1950 به عنوان دورانی جسورانه در مهندسی شناخته می‌شود؛ زمانی که هلیکوپترها در حال شکل‌گیری هویت خود بودند و طراحان ایده‌های نوآورانه و گاهی ناشیانه را آزمایش می‌کردند. در این میان، هیوز XH-17، به عنوان هلیکوپتر غول‌آسا برای حمل بارهای فوق سنگین، جایگاهی خاص داشت و رکوردهایی از خود به جا گذاشت که هنوز پا بر جا مانده‌اند.

این هلیکوپتر که به عنوان «جرثقیل پرنده» شناخته می‌شود، در اوایل دهه 50 میلادی به سفارش نیروی هوایی ایالات متحده طراحی شد. هدف از ساخت این وسیله، انتقال تجهیزات سنگین به مناطق غیرقابل دسترس بود. اندازه‌های آن، چشمگیر و با ارتفاعی معادل یک ساختمان سه‌طبقه و پروانه‌ای به قطر 130 فوت (حدود 40 متر) طراحی شده بود که هنوز رکورد بزرگترین روتور روی یک هلیکوپتر محسوب می‌شود.

یکی از ویژگی‌های متمایز XH-17، سیستم پروازی آن بود. برخلاف هلیکوپترهای سنتی که نیروی موتور از طریق گیربکس به پروانه منتقل می‌شود، این هلیکوپتر از سیستمی به نام «جت در نوک تیغه‌ها» استفاده می‌کرد. در این فرایند، گرمای فشرده و داغ از داخل تیغه‌ها عبور کرده و نیروی رانش ایجاد می‌کرد.

تاریخچه این پروژه به سال 1946، پس از پایان جنگ جهانی دوم برمی‌گردد، زمانی که ارتش آمریکا به دنبال هلیکوپتری توانمند برای حمل بارهای بزرگ با وزن تا 4535 کیلوگرم بود. نگرانی‌ها در مورد تأمین مالی موجب شد که پروژه به دست هوارد هیوز بیفتد.

در زمینه طراحی، XH-17 ترکیبی از قطعات مختلف هواپیماها بود. کابین خلبان از یک گلایدر، ارابه فرود از بمب‌افکن و چرخ‌ها نیز از نوع دیگری تأمین شده بودند. موتورهای آن، نقش کمپرسور هوا را ایفا می‌کردند و هوا با دمای بالای 200 درجه سانتی‌گراد به نوک تیغه‌ها هدایت می‌شد.

عملیات قدرت‌زایی این هلیکوپتر به قدری قوی بود که صداهای تولیدی آن تا 13 کیلومتر شنیده می‌شد. شدت صدا به حدی بود که ساکنان مجاور اعتراضات خود را به هیوز ارائه کردند.

پرواز اولیه XH-17 در 23 اکتبر 1952 انجام شد و خلبان آزمایش، گیل مور، توصیفی جالب از تجربه خود داشت. این پرواز به همراه حضور هوارد هیوز به یکی از به یاد ماندنی‌ترین نمایش‌های هوایی تبدیل شد که حتی صدای آن در وصف «شلیک صدها گلوله توپخانه در آسمان» توصیف شد.### معرفی «جرثقیل پرنده»؛ غولِ ناکام در آسمان

**بزرگی به ضعف بدل شد**

هلیکوپتر XH-17 با وجود ویژگی‌های جذاب، نتوانست به مرحله عملیاتی برسد. تیغه‌های آن تنها ۱۰ ساعت عمر مفید داشتند و زمان پرواز آن به سختی نیم ساعت بود. صدای بلند و آزاردهنده این هلیکوپتر نیز استفاده از آن را غیر ممکن می‌کرد. در نهایت، در دسامبر ۱۹۵۵، نیروی هوایی ایالات متحده تصمیم به قطع بودجه پروژه گرفت و نمونه ساخته شده این هلیکوپتر از دور خارج شد.

**یادگار یک رویا**

امروزه هیچ نشانی از این هلیکوپتر ۴۰ هزار پوندی باقی نمانده، اما تصاویری و ویدیوهایی از آن هنوز وجود دارد که یادآور زمانی است که مهندسان با شجاعت به دنبال تحقق رویاهای بزرگ خود بودند. اگرچه هیوز XH-17 هرگز به موفقیت نرسید، اما این پروژه نشان‌دهنده جابه‌جایی مرزهای مهندسی بود و شاید تنها به عنوان یک افسانه پر سر و صدا در تاریخ باقی مانده باشد.