چگونه سوسک‌ها بدون سر قادر به زنده ماندن هستند؟

به گزارش خبرآنلاین، این ادعا که حشرات می‌توانند بدون سر زنده بمانند، ممکن است غیرواقعی به نظر برسد، اما تحلیل‌های علمی این امر را تایید می‌کند. به نقل از ایسنا، در حالی که مهره‌داران به مغز خود برای کنترل تنفس و ضربان قلب وابسته‌اند، بسیاری از حشرات، از جمله سوسک‌ها، با چندین مرکز عصبی نیمه‌مستقل عمل می‌کنند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که بدن این حشرات حتی پس از قطع شدن سر نیز قادر به فعالیت است.

این بدین معناست که سوسک‌ها می‌توانند تا چند روز بدون سر زنده بمانند. اسکات تراورس، زیست‌شناس تکاملی دانشگاه راتگرز، این فرایند را توضیح می‌دهد. سر در مهره‌داران به عنوان مرکز کنترل عملکردهای حیاتی شناخته می‌شود، در حالی که قطع کردن سر معمولاً منجر به افت فشار خون و مرگ سریع می‌شود. در مقابل، بدن سوسک‌ها سیستم متفاوتی دارد که به آن‌ها این امکان را می‌دهد که با چالش‌های سخت‌تری مقابله کنند.

یکی از اصلی‌ترین دلایل این توانایی، سیستم گردش خون سوسک‌ها است. آن‌ها دارای یک سیستم گردش خون باز هستند، به این معنا که مایع داخلی بدن یا همولنف به طور مستقیم اندام‌ها را شستشو می‌دهد. به همین دلیل، سوسک‌ها به سرعت خونریزی نمی‌کنند و می‌توانند حتی بدون سر به فعالیت ادامه دهند.

تحقیقات منتشر شده در مجله «Smart Materials and Structures» نشان می‌دهد که روش تنفس سوسک‌ها نیز مشکل‌ساز نیست. بر خلاف مهره‌داران، سوسک‌ها از راه سوراخ‌های تنفسی کوچک در بدن خود تنفس می‌کنند که به شبکه‌ای از لوله‌های تنفسی متصل است و فعالیت تنفسی آن‌ها به سر وابسته نیست.

سازگاری دیگری که در سوسک‌ها مشاهده می‌شود، ساختار سیستم عصبی آن‌هاست. در حالی که مهره‌داران به مغز خود برای کنترل حرکات و عملکردهای فیزیولوژیکی وابسته‌اند، سوسک‌ها دارای یک سیستم عصبی غیرمتمرکز هستند که می‌تواند برخی حرکات و رفلکس‌ها را حتی پس از قطع سر کنترل کند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که یادگیری‌های ساده و پاسخ‌های رفلکسی نیز تحت کنترل این گانگلیون‌ها می‌توانند ادامه یابند.

در نهایت، سوسک‌ها می‌توانند بدون سر برای مدت طولانی زنده بمانند، اگرچه مدت زمان دقیق آن هنوز به طور کامل مشخص نشده است.بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که سوسک‌ها پس از جدا شدن از سرشان قادر به ادامه زندگی هستند. طول عمر آن‌ها به عواملی مانند رطوبت و ذخایر آبی داخلی بستگی دارد. تحقیقات تجربی نشان می‌دهد که سوسک‌های بی‌سر می‌توانند برای چند روز تا بیش از یک هفته زنده بمانند. نکته جالب این است که مرگ آن‌ها به دلیل کم‌آبی یا گرسنگی رخ می‌دهد، نه به خاطر قطع شدن سر.

تحلیل‌گران توضیح می‌دهند که متابولیسم پایین و ویژگی‌های فیزیولوژیکی کارآمد سوسک‌ها، این موجودات را قادر می‌سازد که برای مدت طولانی بدون غذا یا آب دوام بیاورند. اما زمانی که یک سوسک بی‌سر آب داخلی خود را از دست می‌دهد، خطر کم‌آبی در حدود یک هفته او را تهدید می‌کند، چرا که نمی‌تواند منابع جدیدی به دست آورد.

با وجود افسانه‌های متعددی که درباره سوسک‌های بدون سر به عنوان آفات غیرقابل نابودی وجود دارد، پژوهش‌های سیستماتیک کمی در مورد مدت زمان زنده ماندن این سوسک‌ها در شرایط کنترل‌شده انجام شده است. به همین دلیل، بیشتر اطلاعات موجود از تحقیقات آناتومیک، فیزیولوژیکی و بررسی‌های مربوط به کنترل عصبی حشرات نشأت می‌گیرد.

در نتیجه، اگرچه توضیحات و گزارش‌های غیررسمی درباره سوسک‌های بی‌سر قوی هستند، اما مطالعاتی که به‌طور دقیق مدت زمان بقای این سوسک‌ها را بررسی کنند، اندک است. با این حال، داستان‌های مربوط به سوسک‌های بی‌سر همچنان ادامه دارد، چرا که مبتنی بر واقعیت‌های فیزیولوژیکی حشرات هستند، نه صرفاً تخیل.