به گزارش خبرگزاریهای داخلی، فضای مجازی ایران در دو ماه دی و بهمن امسال تحت تأثیر تغییرات اساسی در مدیریت زیرساختهای اینترنتی قرار گرفت. این رویداد که به عنوان «بزرگترین سکوت دیجیتال» شناخته میشود، از تاریخ ۱۸ دی با قطع گسترده ارتباطات آغاز شد و پس از یک دوره ۲۰ روزه انسداد، با پدیده جدیدی به نام «کاهش چشمگیر ترافیک کاربران» مواجه شد.
تحقیقات نشان میدهد این قطعی، عمیقترین انزوای دیجیتال کشور از زمان تأسیس اینترنت بوده است. در این دوره حتی «شبکه ملی اطلاعات» نیز با اختلال مواجه شد و بسیاری از خدمات بانکی و پیامرسانهای داخلی برای مدتی از دسترس خارج گردید.
در نخستین هفته بهمن، که اینترنت به صورت تدریجی بازگشایی شد، کاربران با موجی از شکایات در خصوص اتمام غیرعادی بستههای اینترنتی روبرو شدند. گزارشها نشان میدهد که برخی بستهها تنها در عرض چند ساعت و بدون استفاده واقعی به اتمام رسید.
### عوامل اتمام سریع بستههای اینترنتی
نارضایتی کاربران نسبت به اتمام سریع بستههای اینترنتی ناشی از چند عامل فنی و مدیریتی بوده است.
#### ۱. اختلال در تفکیک ترافیک داخلی و خارجی
در دوران قطعی، تغییرات مسیریابی باعث شد بعضی خدمات داخلی به قیمت تعرفههای بینالمللی محاسبه شوند، که مصرف کاربران را، به ویژه در هنگام استفاده از محتوای ویدیویی داخلی، بهطور غیرعادی افزایش داد.
#### ۲. سربار ناشی از کاهش سرعت
کاهش قابل توجه سرعت اینترنت بدون قطعی کامل، موجب فعالسازی مکانیزمهای بازفرست داده شد. این امر به تبادل دادههای بلااستفاده در شبکه منجر گردید، در حالی که حجم این تبادل از بسته اینترنت کاربر کسر میشد.
#### ۳. افزایش استفاده از ابزارهای تغییر مسیر ترافیک
تحمیل محدودیتها باعث شد کاربران از ابزارهای تغییر آیپی بیشتر استفاده کنند که خود باعث افزایش مصرف اینترنت کاربر فراتر از محتواهای دریافتی میشود.
این مسائل در شرایطی روی داد که اپراتورهای تلفن همراه چند هفته پیش از این اختلال، قیمتها را ۲۰ درصد افزایش داده بودند. این همزمانی، به همراه «سوختن» مدت اعتبار بستهها در زمان قطع، فرضیه «کمفروشی سازمانیافته» را در اذهان عمومی تقویت کرد.
پیشبینی میشود اختلالات اخیر تأثیرات جدی بر اقتصاد دیجیتال داشته باشد، بهطوری که رئیس اتاق بازرگانی ایران در نشستهای اخیر به تأثیرات منفی بر تجارت و اعتماد سرمایهگذاران اشاره کرد و اعلام کرد هزینه خسارات روزانه ناشی از این اختلالات به بیش از ۵ تا ۶ همت میرسد.
#### اثرات بر مشاغل و کاربران
کسبوکارهای آنلاین و مشاغل خرد، بهویژه فعالان در شبکههای اجتماعی و کسبوکارهای خانگی، با افت شدید یا توقف فعالیت مواجه شدند. این شرایط به نگرانیها درباره بیکاری پنهان و کاهش تابآوری اقتصادی دامن زد.
### بحران اعتماد میان کاربران
اتمام سریع بستهها و lack of transparent communication from operators led to a crisis of trust among users. Although there has been no clear response from the operators, such circumstances point to deeper issues within the management of internet infrastructure in the country.در پی وقوع خاموشی گسترده اینترنت در زمستان ۱۴۰۴، موضوع جبران خسارت کاربران و کسبوکارها بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. کارشناسان بر این باورند که **عدم وجود سازوکارهای حقوقی مشخص** برای حمایت از کاربران یک ضعف عمده به شمار میرود.
این حادثه که از آن بهعنوان یک قطعی ناگهانی یاد نمیشود، به عنوان یک تجربه پرهزینه برای نهادها و زیرساختهای اقتصادی کشور تلقی میگردد. عوامل مختلفی از جمله اختلالات فنی، تغییرات مدیریتی و فشار زیاد بر روی شبکه، به اتمام سریع حجم اینترنت منجر شد.
متخصصان در این زمینه تأکید دارند که **شفافیت در تعیین تعرفهها، تقویت سیستمهای تفکیک ترافیک، پاسخگویی اپراتورها و ایجاد سازوکارهای مناسب برای جبران خسارت**، از ملزومات جلوگیری از بروز دوباره اینگونه بحرانها میباشد.
این حادثه نشاندهنده این است که اینترنت به عنوان یک ابزار ارتباطی فراتر از آنچیزی است که تصور میشود و هر گونه ناآرامی در آن میتواند آثار بلندمدتی بر توسعه دیجیتال کشور داشته باشد.
