به گزارش خبردونی، برنامه توسعه فناوری نانو در ایران در سالهای اخیر از مرحله پژوهشی فراتر رفته و با تمرکز بر حل چالشهای اکوسیستم نوآوری، به پیشرفتهای چشمگیری در زمینه زیرساختهای آزمایشگاهی و رشد کسبوکارهای نوپا دست یافته است. این دوره شاهد ورود مؤثر به بازارهای بینالمللی نیز بودهایم.
ستاد فناوری نانو در دوره دولت چهاردهم اقدام به طراحی برنامههایی کرده است که از ایده تا بازار را در برگرفته و به توسعه این فناوری راهبردی کمک کرده است. در همین راستا، ۱۵ دوره اعتبارسنجی برای ۲۱۹ تیم نوپا با همکاری شتابدهندهها برگزار و ۷۹ طرح جهت راهاندازی کسبوکارهای فناوری نانو مورد حمایت قرار گرفته است. همچنین، ۶۰ استارتاپ در برنامه افزایش مقیاس مشارکت داشتهاند. این تلاشها به حمایت از بیش از ۷۰۰ پروژه توسعه فناوری و محصول در پنج سال اخیر منجر شده است.
**توسعه درونزا و همکاری صنعت و دانشگاه**
ستاد نانو با معرفی برنامه «توسعه درونزا» سعی در تحریک تقاضای صنعت برای فناوریهای نوین داشته است. طبق آمار، ۱۶۰ طرح تحقیق و توسعه در ۱۳۳ شرکت صنعتی طی پنج سال اخیر از این ستاد حمایت شده که نشاندهنده همکاری مؤثر میان دانشگاه و صنعت است.
از سوی دیگر، شبکه آزمایشگاهی فناوری نانو نیز با هدف ارائه خدمات به محققان دانشگاهی و صنعتی به ۹۲ آزمایشگاه در کشور گسترش یافته و اکنون به ۳۰۷۶ دستگاه نانو مجهز است.
**ساخت تجهیزات پیشرفته و تقویت خودباوری فناورانه**
ساخت تجهیزات پیشرفته توسط شرکتهای داخلی یکی از دستاوردهای کلیدی در استقلال فناورانه ایران محسوب میشود. آموزش و پژوهش در این حوزه به چنین تجهیزات دقیقی وابسته است و عدم وابستگی به واردات موجب توسعه پایدار نوآوری در کشور میشود. تا کنون، ۳۳۷ دستگاه پیشرفته از سوی ۷۶ شرکت داخلی ساخته شده است که به تقویت خودباوری در متخصصان این حوزه کمک کرده است.
**مالکیت فکری و استانداردسازی**
ایران در حوزه مالکیت فکری نیز دارای موقعیت ممتازی است و تاکنون ۳۷۳ پتنت فناوری نانو در دفاتر ثبت بینالمللی به ثبت رسیده که ۱۹ درصد از کل پتنتهای کشور را شامل میشود. همچنین، ۱۹۳ استاندارد ملی فناوری نانو تدوین و تصویب شده است که موجب قرارگیری ایران در جایگاه سوم جهانی در این زمینه شده است.
**حضور در بازارهای بینالمللی**
ستاد نانو با برگزاری نشستهای ترویجی و فعالیت در بازارهای جهانی، در تلاش است تا همواره زمینهساز پیوندهای مستحکمتر بین فناوری و صنعت باشد.**توسعه فناوری نانو در ایران: پیشرفتها و دستیابیها**
حلقه پایانی زنجیره توسعه فناوری نانو، تجاریسازی و توسعه بازار است که ستاد نانو در سالهای اخیر بهطور جدی بر آن تمرکز کرده است. برگزاری پنجمین رویداد “تریبون نانو و صنعت” با 70 ارائه از مدیران، متخصصان و فناوران این حوزه و انتشار 35 عنوان گزارش صنعتی، گام مهمی در جهت شفافسازی و انتقال دانش میان صنعت و فناوران محسوب میشود. همچنین، برگزاری 77 برنامه نشست صنعتی و بازدید از خطوط تولید در شهرکهای صنعتی، به همراه بیش از 600 جلسه ترویج صنعتی در دولت سیزدهم، نشاندهنده عزم جدی برای نفوذ فناوری نانو به بخشهای مختلف صنعتی کشور است.
نتیجه این تلاشها، تولید بیش از 1900 محصول نانو توسط حدود 430 شرکت در بیش از 15 حوزه صنعتی است. از این تعداد، بیش از 380 خط تولید با تجهیزات نانو ساخت ایران فعال شدهاند. جالب است که برخی از این موفقیتها به فراتر از مرزهای کشور رسیده و تجهیزات و خطوط تولیدی مانند نانوالیاف و پوششهای سخت نانو به کشورهای کره جنوبی، چین و مالزی صادر شده است.
**بررسی بازار نانو در ایران: 1800 میلیون دلار و صادرات 10 درصدی**
آمارها نشاندهنده رشد پایدار بازار محصولات نانو در ایران هستند. حجم فروش بازار محصولات نانو در سال 1403 حدود 973 هزار میلیارد ریال برآورد شده که معادل 1800 میلیون دلار است. از این مقدار، صادرات محصولات نانو حدود 183 میلیون دلار، معادل 10.2 درصد از کل بازار را به خود اختصاص داده است. همچنین، انتشار کتابهای مرجع در زمینه فناوری نانو به زبانهای فارسی و انگلیسی، گامی مؤثر در معرفی توانمندیهای صادراتی کشور به بازار جهانی به شمار میآید.
این دستاوردها نشاندهنده وجود یک زیستبوم فناورانه بالغ در ایران است که از زیرساختهای آزمایشگاهی پیشرفته و شبکه استانداردسازی قوی، تا حمایت نظاممند از کسبوکارهای نوپا و حضور مؤثر در بازارهای بینالمللی را شامل میشود. تمامی این عوامل میتواند الگویی برای سایر حوزههای فناورانه کشور در جهت تحقق اقتصاد دانشبنیان باشد.
**صادرات محصولات نانوی ایران به 63 کشور**
در سال 1403، محصولات نانوی ایران به حدود 63 کشور مختلف صادر شدند. عراق، ترکیه، هند، ونزوئلا، پاکستان و روسیه به عنوان شش مقصد اصلی صادرات محصولات نانو ایران شناخته میشوند که نزدیک به 70 درصد از کل صادرات نانوی ایران به این کشورها اختصاص دارد.
