در آخرین سالهای سلطنت قاجاریان، سعید نفیسی موفق به انتشار کتاب «تاریخ ادبیات اروپا» به زبان فارسی شد. دهه سی نیز با انتشار سه جلد «دریای گوهر» توسط مرحوم حمیدی شیرازی و آثار نظری مرحومان لطفعلی صورتگر و استاد رضا سیدحسینی، تصوری نسبتا کامل از تنوع و جنبههای مختلف ادبیات جهانی برای مخاطبان فارسی زبان خلق کرد.
در زمینه ادبیات کودک، توران میرهادی در سال ۱۳۳۶ مقالههایی درباره ادبیات کودک و نوجوان کشورهای مختلف در مجله «سپیده فردا» منتشر کرد. دو سال بعد، مقالات مرحوم علیمحمد کاردان که به نظریهپردازان ادبیات کودک پرداخته بود، به لحاظ محتوایی ارزشمند تلقی میشد. در سال ۱۳۷۱، کتابی مستقل تحت عنوان «تاریخ ادبیات کودک و نوجوان» به قلم دنیز رایت و با ترجمه ابوالحسن سروقد مقدم در مشهد منتشر گردید. همچنین، مقالات شقایق قندهاری در «کتاب ماه کودک و نوجوان»، تصویر جدیدی از ادبیات کودک در دیگر کشورها به مخاطبان ارائه داد.
کتاب «از روزن چشم کودک»، ترجمه مرحومه منصوره راعی، همچنان به عنوان یکی از آثار برجسته در این حوزه مورد توجه است که در سال ۱۳۸۲ منتشر شد. پس از آن، کتابهایی توسط پژوهشگران همچون آسیه ذبیحنیا و مریم جلالی منتشر شد. جلالی همچنین مقالات ماریا نیکولایوا را به فارسی ترجمه کرد که به تحولات ادبیات کودک در فرهنگ غرب پرداخته است. کتابی که به تازگی رونمایی شده، از جنبههای مختلف برای پژوهشگران ادبیات کودک در ایران نویدبخش بوده است.
کتاب «جنگل اشباح» اثر سام ریث، با ترجمهی سعید کلاتی و توسط انتشارات کتابسرای تندیس منتشر شده و به تاریخ ادبیات کودک در بریتانیا میپردازد. نویسنده، خود کارشناسی با ۵۰ سال تجربه در نقد ادبی است و این اثر نخستین کتاب مستقل او در زمینه ادبیات کودک به شمار میرود. این کتاب در سال ۲۰۲۴ منتشر شده و ارائه آن به زبان فارسی، خطواتی ستودنی محسوب میشود. ریث در این کتاب به تاریخچه کتابهای محبوب کودکان از دوران باستان تا پایان قرن بیستم اشاره کرده است.
کتاب فارسی همچنین با دو مقدمه از دکتر حسین شیخرضایی و پوریا عالمی همراه است، که هرچند جالب هستند، اما به بررسی عمیق محتوا نپرداختهاند. همچنین جای خالی مقدمه تحلیلی مترجم احساس میشود. مترجم تلاش کرده تا با افزودن پانوشتها، ارجاعات نویسنده را برای خواننده روشن کند. به علاوه، افزودن نمایه میتوانست به کاربردیتر شدن آن برای مخاطبان و دانشجویان کمک کند.
ریث در مقدمه کتاب به رویکرد سهگانه خود از جمله مورخ ادبی، منتقد و نویسنده تاریخ اجتماعی اشاره کرده و با زبان داستانی و ناخوانده، تاریخ ادبیات کودک را جالب و شیرین نمایان کرده است. بدین ترتیب، او به شیوهای روان نشان میدهد که چرا کودکان در طول تاریخ هر کتاب را دوست داشته و از آن لذت بردهاند.
