به گزارش خبرگزاری مهر، کتاب “مسالکوممالک” نوشته ابراهیم اصطخری، یکی از متون معتبر در حوزه جغرافیا به حساب میآید. این اثر مهم در قرن چهارم هجری قمری و به زبان عربی نگاشته شده است.
اصطخری در این کتاب به تشریح سرزمینهای جهان اسلام پرداخته و آنها را به بیست اقلیم تقسیم کرده است. ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی اصطخری، مشهور به کرخی، یکی از جغرافیدانان برجسته سده چهارم هجری قمری (میلادی ۱۰) و اهل شهراستخر واقع در استان فارس است که نقش مهمی در شکلگیری دانش جغرافیا در دنیای اسلام ایفا کرده است.
نسخه خطی موجود در موزه ملی ایران، یکی از کهنترین و کاملترین نسخههای ترجمهشده از این کتاب محسوب میشود. احتمالاً این کتاب در سدههای پنجم یا ششم هجری قمری به زبان فارسی ترجمه شده و سپس در سال 726 هجری قمری توسط ابوالمحاسن محمد بن سعد بن محمد النخجوانی، معروف به ابن ساوجی، با خط نسخ بر کاغذ دولتآبادی و در 275 صفحه در اصفهان نسخهبرداری شده است.
این نسخه نفیس با مقادیر 22.9 × 30.8 سانتیمتر، شامل 13 سرلوح مزین، 20 نقشه رنگی و 2 نقشه سیاه و سفید است که با جلد مقوایی و پوشش چرم تیماج تزیین شده است.
نسخه خطی ترجمه “مسالکوممالک” با شماره موزه 3515 در موزه باستانشناسی و هنر دوران اسلامی موزه ملی ایران نگهداری میشود. این اثر به خاطر محتوای علمی، تأثیرش در نثر فارسی و نقشههای رنگی خود، مورد توجه قرار گرفته و در سال 1387 شمسی به پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران به شماره 1005 در فهرست حافظه جهانی یونسکو ثبت شده است.
در کتاب “مسالکوممالک”، اصطخری ضمن توصیف مناطق مختلف، اطلاعاتی درباره محصولات بازرگانی، صنایع، وضعیت اقوام و آثار تاریخی از جمله دژها و آتشکدهها ارائه کرده است. بخش عمدهای از کتاب به سرزمین پارس (ایران) اختصاص یافته است. نقشه خلیجفارس به نام “صورة بحر فارس” و نقشه ایران با عنوان “صورة بارس”، رنگی ترسیم شده و شامل سیزده بندر ایرانی از جمله سیراف، هرمز و جزایر خارک و لافت است.
