به گزارش خبردونی، در تاریخ بیست و دوم آذرماه سال گذشته، قیمت هر لیتر بنزین آزاد به پنج هزار تومان افزایش یافت. این تغییر در قیمت بنزین در دولت پزشکیان با توجه به حفظ قیمتهای قبلی ۱۵۰۰ و سه هزار تومان، به نوعی باعث شده است که مصرفکنندگان با هزینهای بالاتر به نرخ ده هزار تومان مواجه شوند. این موضوع موجب نگرانیهایی در مورد اثرات تورمی ناشی از این تغییر شده است.
### دلایل توجه دوباره دولت به موضوع بنزین
مسئله اصلی در این خصوص، اختلاف میان قیمت داخلی بنزین و هزینه واقعی تأمین آن است. با توجه به یارانهای بودن قیمت بنزین در کشور، افزایش مصرف به معنای افزایش بار مالی بر دوش دولت است. اگر تولید داخلی نتواند نیاز مصرف را تأمین کند، دولت ناچار به واردات یا تغییر در فرآیند پالایش خواهد شد. پیرو این مسائل، افزایش قیمتها بخشی از تلاش دولت برای مدیریت تقاضا و کاهش ناترازی بنزین محسوب میشود.
### قیمت بنزین ایران و مقایسه با بازار جهانی
حتی با فرض قیمت ۱۰ هزار تومان، بنزین در ایران هنوز هم در مقایسه با دیگر کشورها قیمت پایینی دارد. رسانههای خارجی مانند الجزیره پیش از افزایش اخیر، به این موضوع اشاره کرده و قیمت سوخت در ایران را بسیار کمتر از بسیاری از کشورهای جهان معرفی کردهاند. همچنین باید به تفاوت بین قیمت رسمی بنزین و هزینه اقتصادی آن برای کشور اشاره کرد؛ قیمت پایین لزوماً به معنای کاهش هزینه تولید نیست.
### تغییرات سیاست بنزینی از سال ۱۳۸۴
در آستانه نوروز سال ۱۳۸۴، مجلس هفتم با تصویب قانون تثبیت قیمتها، سیاست افزایش تدریجی قیمت بنزین را متوقف کرد. قبل از این تاریخ، دولت سید محمد خاتمی هر سال اقدام به افزایش محدود قیمت بنزین میکرد؛ اما این قانون به منظور جلوگیری از افزایش قیمت کالاها و خدمات دولتی تصویب شد. نتیجه این تصمیمات، باعث افزایش تدریجی قیمت بنزین و هزینههای سنگین در سالهای بعد شد.
بر اساس ارزیابیها، اگر سیاستهای بنزینی به شکل تدریجی پیش میرفت و هر سال بین ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش مییافت، قیمت کنونی بنزین به حدود ۱۳ تا ۱۵ هزار تومان میرسید. در همین راستا، جدول تغییرات قیمت بنزین از سال ۱۳۵۷ تا کنون در دسترس است.در یک گزارش تازه منتشر شده، جدول قیمتها به تومان ارائه شده است. طبق این گزارش، قیمتها از سال 1359 تا 1381 متغیر بوده و دادههای جالبی را به نمایش میگذارد.
– سال 1359: قیمت 1359 تومان با تعداد 3 مورد ثبتشده.
– سال 1369: این سال با نهاده 1369 تومان و 5 مورد مشخص شده است.
– سال 1374: قیمت به 1374 تومان افزایش یافته و 10 مورد در نظر گرفته شده است.
– سال 1376: در این سال، قیمت 1376 تومان با 16 مورد ثبت شده است.
– سال 1377: قیمت به 1377 تومان رسیده و تعداد موارد به 20 افزایش یافته است.
– سال 1378: در این سال قیمت به 1378 تومان و 35 مورد ثبت شده است.
– سال 1379: در سال 1379 قیمت 1379 تومان و 38.5 در نظر گرفته شده است.
– سال 1380: قیمت به 1380 تومان و تعداد 45 مورد مشخص شده است.
– سال 1381: این سال قیمت 1381 تومان با 50 مورد را ثبت کرده است.
این تغییرات نشاندهنده روند قیمتی در این سالهاست که میتواند به تحلیلهای اقتصادی در این بازه زمانی کمک کند.در ادامه، جدول تغییرات قیمت و سهمیههای بنزین در سالهای مختلف ارائه میشود.
در سال ۱۳۸۲، قیمت بنزین برای سهمیه ۶۵ تومان تعیین شد. در سال بعد، این رقم به ۸۰ تومان افزایش یافت. تغییرات قابل توجهی در سال ۱۳۸۶ مشاهده میشود، جایی که قیمت سهمیه به ۱۰۰ تومان رسید.
در همین سال، سهمیه ۱۰۰ تومان و بنزین آزاد ۴۰۰ تومان اعلام شد. سال ۱۳۸۹ نشان دهنده افزایش سهمیه به ۴۰۰ تومان و آزاد به ۷۰۰ تومان است.
سهمیهها در سال ۱۳۹۳ به ۷۰۰ تومان افزایش یافت، ضمن اینکه قیمت بنزین آزاد نیز به ۱۰۰۰ تومان رسید. به همین ترتیب، در سال ۱۳۹۴ قیمت بنزین آزاد به ۱۰۰۰ تومان ثابت ماند.
وضعیت جدیدتر نشان میدهد که در سال ۱۳۹۸، سهمیه بنزین به ۱۵ و قیمت بنزین آزاد به ۳۰۰۰ تومان افزایش یافته است.
اطلاعات جمعآوری شده در این جدول، مروری جامع بر تغییرات قیمتها و سهمیههای بنزین در سالهای اخیر را فراهم میآورد.
سهمیه اول: ۱۵۰۰ تومان
سهمیه دوم: ۳۰۰۰ تومان
قیمت آزاد بنزین: ۵۰۰۰ تومان
۱۴۰۵.۰۶
سهمیه اول: ۱۷۰۰ تومان
سهمیه دوم: ۳۲۰۰ تومان
بنزین آزاد: ۱۰ هزار تومان
آیا قیمت ده هزار تومانی بنزین پایانی برای تغییرات است؟
به نظر میرسد ایران بار دیگر به سیاست تدریجی تغییر قیمت بنزین که در دولت پرشکیان آغاز شد، روی آورده است. به این ترتیب، در کمتر از یک سال، دو بار قیمت بنزین آزاد تغییر کرده است. این تغییرات که شامل مصرف عموم شهروندان میشود، نشاندهنده احتمال تداوم تحولات در این حوزه است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند برای کنترل مصرف بنزین، ضروری است که بهطور همزمان با اجرای سیاستهای قیمتی، اقداماتی مانند بهکارگیری فناوریهای جدید در حمل و نقل و تولید خودرو، همچنین بهبود شرایط مصرف سوخت خودروها، سیاستهای واردات خودروهای کممصرف و توسعه ناوگان حمل و نقل برقی در نظر گرفته شود.
