به نقل از خبردونی، نگرش نادرست به دوران سالمندی و افراد سالمند، یکی از چالشهای اجتماعی است که باید به آن پرداخته شود. برخی افراد بر این باورند که با ورود به دوران سالمندی، زندگی به پایان میرسد. این طرز فکر باید تغییر کند، چرا که هر مرحله از زندگی زیباییهای خود را دارد و سالمندی نیز بخشی ارزشمند از آن به شمار میآید.
بنا بر آمارهای رسمی، در حال حاضر بیش از ۱۰ میلیون نفر از جمعیت کشور را سالمندان تشکیل میدهند که معادل ۱۲ درصد از کل جمعیت است. پیشبینیها حاکی از آن است که تا سال ۱۴۳۰ این عدد به بیش از ۲۶ درصد خواهد رسید و کشور با چالشی جدی در زمینه سالمندی مواجه خواهد شد.
سیده صالحه مرتضوی، رئیس گروه بهداشت سالمندان وزارت بهداشت، تأکید کرد که افزایش جمعیت سالمند نباید صرفاً به عنوان یک بحران تلقی شود. او گفت که پیری جمعیت نتیجه موفقیتهای بهداشتی و توسعهای است و اگر به درستی مدیریت شود، میتواند فرصتی برای پیشرفت باشد. مرتضوی به برنامهریزیهای وزارت بهداشت در راستای «مراقبت یکپارچه سالمندان» اشاره کرد و بیان داشت که این برنامه بر حفظ استقلال و ارتقای کیفیت زندگی سالمندان تأکید دارد.
از سال ۱۴۳۰ به بعد، با توجه به کاهش تعداد فرزندان و افزایش آمار سالمندان تنها، نیاز به مراقبت از سالمندان بیشتر احساس خواهد شد. همچنین، با وجود اینکه ایران در حال حاضر در «پنجره فرصت جمعیتی» قرار دارد، پیشبینی میشود تا سال ۱۴۳۰ درصد سالمندان به ۳۲.۱ برسد.
عوامل اجتماعی همچون کمرنگ شدن خانوادههای گسترده و افزایش تجرد نسبت به سالمندی، در تشدید معضلات این حوزه مؤثر است. سایر چالشها شامل افزایش هزینههای بهداشتی و عدم پایداری نظامهای رفاهی میباشد.
یدالله ابوالفتحی ممتاز، متخصص سالمندان، به نگرش منفی جامعه نسبت به سالمندی اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که این نگرش تأثیر منفی بر برنامهها و خدمات مربوط به سالمندان دارد. او بر اهمیت آموزش از سطوح ابتدایی برای تغییر دیدگاهها تاکید کرد و خواستار تلاش برای ارتقای نگرش مثبت نسبت به سالمندان شد. از سال ۱۳۷۵ به بعد، جمعیت سالمند کشور روند افزایشی را طی کرده است، که نتیجه سیاستهای مختلف جمعیتی است.### افزایش سهم سالمندان در جامعه
محمد محمودی، متخصص بیماریهای سالمندان، بر این باور است که سالمندی بهسادگی یک عدد است و کیفیت زندگی سالمندان به سبک زندگی، ژنتیک و استرسهایی بستگی دارد که فرد در طول زندگی با آنها دست و پنجه نرم کرده است.
وی در ادامه توضیح داد که در بسیاری از موارد با سالمندانی روبرو هستیم که از نحوه مراقبت از خود آگاهی ندارند. بنابراین، ایمنسازی محیط زندگی سالمندان ضرورتی انکارناپذیر است. همچنین، آموزش خانوادهها برای بهبود نحوه تعامل با سالمندان اهمیت ویژهای دارد، زیرا برخی از سالمندان به مراقبت نیاز دارند و متأسفانه، بسیاری از مراقبان دارای استانداردهای لازم نیستند. محمودی بر لزوم آموزش صحیح مراقبان تأکید کرد تا بتوانند خدمات بهتری ارائه دهند.
### چالشهای دوران سالمندی
تحقیقات نشان میدهد که در ایران، عوامل مختلفی موجب ایجاد چالشهای جدی در دوران سالمندی شده است. ناامنی شغلی، گسترش مشاغل غیررسمی، ضعف پوشش بیمهای، نابرابریهای جنسیتی، افزایش هزینههای درمان، دشواری در دسترسی به مسکن مناسب و کاهش مشارکت اجتماعی، از جمله مشکلاتی هستند که میتوانند به فقر، بیماری و انزوای اجتماعی سالمندان منجر شوند.
احساس تنهایی نیز یکی از بزرگترین چالشهای این گروه سنی به شمار میآید؛ بهطوری که ۶۲ درصد از سالمندان، تنهایی را به عنوان مهمترین مشکل خود معرفی کردهاند.
بهطور کلی، سالمندی بیشتر از آنکه نتیجه طبیعی افزایش سن باشد، بازتابی از مجموعهای از فرصتها و محرومیتهایی است که افراد از ابتدای زندگی تجربه کردهاند. لذا نیاز است تا سیاستگذاران، خانوادهها و جامعه به طور کلی اقدامات مؤثری در راستای حمایت از این قشر آسیبپذیر انجام دهند.
