به گزارش خبرگزاریهای داخلی، صبح روز پنجشنبه، ۱۸ خرداد ۱۳۶۸، و چند روز پس از ارتحال حضرت امام خمینی و انتخاب آیتالله خامنهای به رهبری توسط مجلس خبرگان، حجتالاسلام هاشمی رفسنجانی، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی، در یک مصاحبه مطبوعاتی و رادیویی با حضور خبرنگاران داخلی و خارجی به بیان نظرات خود پرداخت. جزئیات این مصاحبه به شرح زیر است:
هاشمی رفسنجانی در پاسخ به این سوال که آیا برای ریاستجمهوری نامزد خواهد شد، اعلام کرد: “با توجه به عدم اعلام آمادگی دیگران، آمادهام تا نامزدی خود را اعلام کنم.” او همچنین به سوالی در مورد اصلاح قانون اساسی پاسخ داد و گفت: “این اصلاحات به قوت خود باقی است و شورای بازنگری قانون اساسی در حال فعالیت است. همچنین ضروری به نظر میرسد که یک قوه مجریه قوی داشته باشیم.”
درخصوص روابط ایران با کشورهای عربی و موضوع لبنان، رفسنجانی بر حسن همجواری و توسعه روابط تأکید کرد و خاطرنشان کرد که در راستای حفظ حقوق مردم لبنان باید تلاش کرد.
پاسخ به سوالاتی درباره قانون اساسی نیز حاکی از آن بود که رئیسجمهور بهعنوان رئیس قوه مجریه باقی خواهد ماند و احتمال حذف پست نخستوزیری وجود دارد. وی در مورد غیرتوجهی به نظر پارلمان اروپا نیز گفت: “این نظر ارزشی ندارد و دولتهای اروپایی هم به آن اهمیت نمیدهند.”
در پاسخ به اظهارات جرج بوش، رئیسجمهور آمریکا، رفسنجانی تأکید کرد که آمریکا نفوذ بیشتری در لبنان دارد و اگر در خصوص گروگانها اقدامی کند، میتواند انتظار همکاری داشته باشد.
رئیس مجلس در پاسخ به نگرانیهای ترکیه از حمایت ایران از حرکتهای اسلامی، اعلام کرد که ایران قصد دخالت در امور داخلی کشورها را ندارد و این اظهارات را بخشی از سیاستهای داخلی ترکیه دانست. درباره اقدامات بلغارستان علیه مسلمانان ترک نیز تأکید کرد که واکنش ایران به این موضوع همچنان در حال بررسی است.در سخنان اخیر، مقامات بلغارستان به اتهامات مطرح شده نسبت به حقوق مسلمانان این کشور پاسخ داده و ضمن تکذیب آن، بر حفظ حقوق اقلیتهای مذهبی تاکید کردند.
براساس گزارشهای منتشر شده، تأکید مبنایی بر تقویت روابط با شوروی در دوران حیات امام خمینی وجود داشته است. در این خصوص، مقاماتی از جمله آقای خامنهای به نقل از امام خمینی اظهار داشتند که برقراری روابط حسنه با همسایه بزرگ شمالی از جمله اهداف مهم باید باشد.
خبرگزاری «تاس» از روسیه گزارش داد که آقای گورباچف در پیامی به آقای خامنهای، آغاز بهبود روابط بین دو کشور در دوران حیات امام را یادآور شد و نظر ایشان درباره توسعه آینده این روابط را پرسیده است. آقای خامنهای ضمن ابراز مثبت بودن نسبت به این روند، به ادامه پیادهسازی سیاستهای امام خمینی اشاره کردند و از روند پیشرفت مقدمات قراردادهای اقتصادی و فرهنگی میان دو کشور خبر دادند.
روزنامه «ماینیچی» از ژاپن نیز درباره زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و سفر آقای خامنهای به شوروی پرسیده است. آقای خامنهای اعلام کردند که هنوز تصمیمی درباره تاخیر انتخابات اتخاذ نشده و سفر به شوروی بر اساس توافق قبلی خواهد بود.
در ادامه، هفتهنامه «ابزرور» از آقای خامنهای درباره وضعیت ربایندگان هواپیمای کویتی سوال کرد. ایشان توضیح دادند که دستورات لازم برای محاکمه آنان صادر شده اما جزئیات همچنان در حال پیگیری است.
خبرگزاری «صداقت» از هند نیز به اصلاح قانون اساسی و تاثیر آن بر قوه مجریه و سیاستهای داخلی و خارجی آقای خامنهای پرداخته است. ایشان تصریح کردند که هدفشان رفع مشکلات معیشتی و اقتصادی پس از جنگ و انقلاب است و این موضوع را بخشی از برنامههای آینده خود میدانند.
در پاسخ به پرسش تلویزیون «آیتیان» درباره روابط با بریتانیا و موضوع سلمان رشدی، آقای خامنهای اعلام کردند که امکان اصلاح روابط با انگلیس مطابق مصوبات مجلس وجود دارد و این امر هنوز بر روی میز قرار دارد.**بررسی اقدامات دولت انگلیس و درخواستهای مربوط به گروگانها**
مجلس بریتانیا در فکر انجام اقداماتی در زمینه آزادی گروگانهاست، اما این موضوع به خود انگلیس مربوط میشود. به نقل از رسانهها، یک مقام ایرانی در واکنش به فعالیتهای ناقص دولت انگلیس و اسقف کلیسای کانتربری بیان کرد که اگر این دولت اقدامات جدی برای آزادسازی گروگانها انجام دهد، ایران نیز آمادگی دارد تا در ازای آن تلاشهای لازم را انجام دهد.
**توجه به امنیت و اوضاع اقتصادی در ایران**
یکی از خبرنگاران تلویزیون «ان.بی.سی» در کنفرانس مطبوعاتی به انتقادات نسبت به تدابیر امنیتی شدید حین ورود به سالن کنفرانس اشاره کرد و از مقامات ایرانی پرسید که در قبال بهبود شرایط اقتصادی چه برنامههایی در دست دارند. مقام ایرانی در پاسخ، به پروژههای اولویتدار پرداخت و اشاره کرد که جزئیات بیشتر این برنامهها در آینده از طریق رسانهها ارائه خواهد شد.
**واکنش به اعدامها و روابط بینالمللی**
در مورد موضوع اعدامها، مقام ایرانی بیان کرد که غربیها به شدت بر این مسئله تأکید میکنند، در حالی که در ایران مجازاتهایی برای خیانت، قتل و جاسوسی تعیین شده است. او گفت که در کشور تنها کسانی که مرتکب جرایم غیرقابل بخشش میشوند، اعدام خواهند شد.
**فرصت بازگشت ایرانیان خارج از کشور**
یکی دیگر از خبرنگاران از وضعیت نارضایتی برخی ایرانیان در داخل کشور سؤال کرد و از مقام ایرانی خواست که درباره برنامههای بازگشت ایرانیان خارج از کشور توضیح دهد. مقام ایرانی تأکید کرد که اکثریت ایرانیان خارج از کشور میتوانند به وطن خود بازگردند و هیچ مانعی برای آنان وجود ندارد، به جز در موارد خاص.
**تحولات بینالمللی و سیاستهای خارجی**
در پاسخ به نگرانیهای مربوط به روابط با شرق، مقام ایرانی بر حفظ شعار «نه شرقی، نه غربی» تأکید کرد و گفت که هدف آنها ارتباط با کشورهای مختلف بدون وابستگی به یکی از سوی دیگر است. او به تغییرات سیاستهای شوروی در پیгам گورباچف اشاره کرد و گفت که ایران به دنبال روابط مسالمتآمیز با سایر کشورهاست، هرچند در گذشته با مشکلاتی مواجه بوده است.### افزایش تنشها و تلاش برای برقراری روابط
اخیراً مقامات ایران اعلام کردند که توجهی به مسائل عراق نخواهند داشت و تحولات مثبتی در داخل کشور بعد از سیاستهای گورباچف به وقوع پیوسته است. در این راستا، نیروهای نظامی ایران نیز از افغانستان خارج شدهاند و این امر به عنوان فرصتی برای بهبود روابط بینالمللی تلقی گردیده است. در مقایسه، کشورهای غربی به ویژه ایالات متحده و برخی کشورهای اروپایی، در طول جنگ عراق به اتخاذ سیاستهای خصمانه علیه ایران ادامه داده و کمکهای قابل توجهی به عراق ارائه کردند. این موضوع نشاندهنده موقعیت متزلزل غرب پس از جنگ است، چرا که آنان معتقدند ایران به بازسازی نیاز دارد و با این تصور، برخوردهای قلدرمآبانهای از خود نشان دادند. این وضعیت در تضاد با سیاست «نه شرقی، نه غربی» ایران قرار دارد.
### موضع ایران در مورد وامهای خارجی
در پاسخ به سوالاتی درباره اخذ وام از کشورهای خارجی، مقامات ایران تاکید کردند که مطابق با مصوبات مجلس شورای اسلامی، هرگونه اقدام برای دریافت وام به صورت غیرمستقیم و با در نظر گرفتن شرایط مورد نیاز انجام خواهد گرفت. همچنین، هزینههای مربوط به طرحهای بزرگ، پس از اتمام آنها از محل درآمدهای ارزی پرداخت خواهد شد و همچنان نیازی به روشهای دیگر وامگیری احساس نمیشود.
### آینده روابط ایران و فرانسه
در خصوص آینده روابط ایران و فرانسه، مقامات ایرانی نظرات مثبتی ابراز نکردند و به کینههای تاریخی علیه انقلاب اسلامی اشاره کردند. آنها عنوان کردند که هرگاه تلاشهایی برای بهبود روابط صورت گرفته، این تلاشها در فرانسه تخریب شده است.
### چشمانداز آینده
حضور گسترده مردم در مراسم عزاداری امام خمینی نشاندهنده حمایت بالا از دولت و آنچه مقامات ایرانی از آن به عنوان پشتوانه مردمی یاد میکنند، است. مقامات پیشبینی کردند که دهه آینده را باید به عنوان دورهای برای بازسازی و سازندگی در نظر گرفت. با اشاره به منابع غنی کشور از جمله گاز و نفت، آنها از برنامههای توسعهای کلانی خبر دادند که شامل راهاندازی کارخانههای فولاد و پتروشیمی است. مقامات همچنین به نیاز به پایان جنگ با عراق اشاره کردند، گرچه اعتقاد دارند که راه دشواری در پیش است.
### اتحاد داخلی و نادرستپنداری اختلافها
در ادامه، مقامات ایران به نبود اختلاف نظر بین خود و رهبر جمهوری اسلامی تاکید کردند و ادعا کردند که برخی قضاوتها در رسانههای غربی نسبت به این موضوع اشتباه و نادرست است.### اختلاف نظر میان رهبری و ریاستجمهوری در ایران
در گفتوگویی با رویدادی مهم، رئیسجمهور ایران به ادعاهای مربوط به اختلافنظر میان خود و رهبر انقلاب، آیتالله خامنهای، پاسخ داد. او به قضاوت برخی رسانهها که تیم ریاستجمهوری و رهبری را در تضاد دانستهاند، اشاره کرده و عنوان کرد که این برداشتها نادرست و ناشیانه هستند. او تاکید کرد که در واقع هرگاه او به ریاستجمهوری انتخاب شود، نقش اجرایی خواهد داشت و رهبری آیتالله خامنهای نقش اول در هدایت کشور را بر عهده دارد.
رئیسجمهور درباره روابط با کشورهای غربی گفت: «ما آماده تعامل هستیم، اما همکاری باید بر اساس برابری و بدون دستیابی به سلطهطلبی باشد.» وی همچنین به اظهارات خود درباره کشتن پنج آمریکایی در مقابل هر فلسطینی اشاره کرد و اعلام کرد که این بیان به درستی تفسیر نشده و هدف از آن صرفا هشدار به عواقب اقدامات سیاسی غرب بود.
### دیدگاه درباره شرطگذاری غرب
در ادامه، رئیسجمهور به نظراتی درباره شرطگذاری غرب برای آغاز روابط با ایران پاسخ داد و تاکید کرد که برعکس، ایران برای برقراری ارتباط شرطهایی دارد. او اظهار داشت که ایران هرگز حاضر به معامله در مورد اصول انقلاب اسلامی نخواهد بود و هدف این انقلاب به همان شکل که بنیانگذار آن تعیین کرده، ادامه خواهد یافت.
### مذاکرات ایران و عراق
وی در پاسخ به سوالات خبرنگاران درباره روند مذاکرات ایران و عراق گفت که ایران خواهان اجرای کامل قطعنامههای بینالمللی است و هیچ گونه کاهش توقعاتی در این زمینه نخواهد داشت. همچنین در بحث حق حاکمیت بر شطالعرب، تاکید کرد که ایران و عراق هرکدام دارای حقوقی هستند که باید به آن احترام گذاشته شود.
### مشکلات روابط ایران و غرب
رئیسجمهور درباره یکنواختی مشکلات موجود در روابط با غرب به مسائل مربوط به سلمان رشدی اشاره کرد و بر این نکته تاکید کرد که این موضوع از سوی غربیها ایجاد شده است. او خاطرنشان کرد که این نوع مسائل در صورت احترام به احساسات مسلمانان قابل حل هستند و ایران هیچ تقاضایی جز احترام متقابل ندارد.
وی همچنین افزود: «اگر غربیها بخواهند تعامل معقولی با ایران داشته باشند، میدانند چگونه باید اقدام کنند.»### انقلاب اسلامی ایران و نفوذ آن به کشورهای دیگر
مجله «ژورنال لیمان» از فرانسه گزارش میدهد که انقلاب اسلامی ایران از مرزهای کشور عبور کرده و تأثیرات زیادی در کشورهای دیگر، بهویژه لبنان، داشته است. این سوال مطرح میشود که آیا رهبران جدید ایران همچنان از مبارزین انقلابی در لبنان حمایت خواهند کرد یا اقداماتیاضافه مانند اعزام نیرو انجام خواهند داد؟
مسئولان ایرانی تأکید کردند که حمایت از مسلمانان لبنان همچنان ادامه مییابد زیرا اکثریت جمعیت لبنان مسلمان هستند و حقوق آنها نادیده گرفته میشود. آنها تصریح کردند که نیروهای ایرانی تنها در نقش آموزشدهنده و فرهنگی فعال هستند و تا کنون در هیچ جنگی شرکت نکردهاند. در حال حاضر، این تأثیرات در پیادهرویهای بزرگ مسلمانان در انگلستان و دیگر حرکتهای اسلامی مشهود است.
### نظارت دولت بر تجارت و بحران سلمان رشدی
در همین حال، هفتهنامهای در دانمارک به مسئله نظارت دولت بر تجارت اشاره کرد و سوالاتی را درباره آینده این نظارت و وضعیت تهدیدات علیه سلمان رشدی مطرح نمود. در پاسخ، مسئولان ایرانی اعلام کردند که این نظارت همواره وجود خواهد داشت اما آزادیهای بیشتری در زمینه تجارت فراهم شده است.
موضع دولت ایران در مورد سلمان رشدی نیز به گزارشها و نظرات امام راحل اشاره دارد و نشاندهنده نبود مخالفی در این زمینه است.
### تأثیرات وفات امام خمینی بر جمهوری اسلامی
مجله «تایم» آمریکا در گزارشی به موضوع انتخابات معاونت ریاستجمهوری پس از رحلت امام خمینی پرداخت. مسئولان ایرانی اظهار داشتند که نظام انتخاباتی بهگونهای نیست که پیشاپیش معاونت مشخص باشد و هر رئیسجمهوری به معاونتهای زیادی نیاز دارد.
### واکنش به شایعات درباره سقوط رژیم
روزنامه «رسالت» به گمانهزنیها درباره احتمال سقوط رژیم پس از وفات امام خمینی پرداخته و تأکید کرد که گزارشهایی از عزاداری عمومی در ایران نشاندهنده پشتیبانی مردم از نظام است. خبرنگاران خارجی نیز تأکید کردند که در این دوران عزاداری، هیچ حرکتی به نفع ضدانقلاب صورت نگرفته و این نشاندهنده استحکام نظام است.
### آزادی بیان در ایران
روزنامه «جمهوریت» ترکیه از رؤسای جمهوری خواست تا به خبرنگاران آزادی بیشتری برای نوشتن بدهند. پاسخ مسئولان نشاندهنده آزادی بیان در ایران بود و آنها خاطرنشان کردند که خبرنگاران میتوانند هر آنچه خواستند بنویسند. امنیت در ارائه وسائل نوشتاری نیز مورد توجه قرار گرفت و تأکید شد که این تجهیزات به دلیل مسائل امنیتی بوده و برای سانسور نیست.
### شورای بازنگری و رفراندوم
در پاسخ به سوالی درباره مصوبات شورای بازنگری، مسئولان اعلام کردند که این مصوبات پس از تصویب آقای خامنهای به رفراندوم گذاشته خواهد شد و ایشان در این مدت کارهای لازم را انجام خواهند داد.در نشست امروز، اخبار جدیدی مبنی بر اقداماتی که عراق برای دستیابی به سلاحهای هستهای انجام میدهد، مطرح شد. در این راستا سوالاتی پیرامون اقداماتی که ممکن است صورت گیرد، از جمله سفر به شوروی و همچنین وضعیت رهبری آقای خامنهای، مطرح شد.
کارشناسان بر این باورند که مجهز شدن رژیم عراق به سلاحهای هستهای میتواند تهدیدی جدی برای منطقه باشد. وجود چنین سلاحهایی در دستان کشورهایی با این خصوصیات، عواقب خطرناکی خواهد داشت.
درباره خرید سلاح از شوروی، تأکید شد که ایران همواره به خود متکی بوده و صنایع نظامی کشور در شرایط جنگی نیز نیازهای خود را تأمین کردهاند. سیاست کلی کشور بر استقلال و عدم وابستگی به دیگران استوار است.
در خصوص مدت زمان رهبری آقای خامنهای، نمایندگان مجلس خبرگان رهبری تصریح کردند که انتخاب ایشان بهصورت موقت اعلام نشده و ایشان در صورت انطباق با شرایط جدید قانون اساسی، به وظایف خود ادامه خواهند داد.
در ادامه، درباره روابط ایران و هند سوالاتی مطرح شد که رئیسجمهور خاطرنشان کرد موانعی برای توسعه این روابط وجود ندارد و قانون اساسی کشور نیز سیستم چندحزبی را پذیرش کرده است.
بهعلاوه، درخصوص بازسازی کشور و نقش سرمایهگذاری غرب و شوروی، گفتوگویی انجام شد. رئیسجمهور بیان کرد که درهای ایران همواره به روی همکاری با غرب باز بوده و در صورتی که آنها با شرایط ایران موافقت کنند، میتوانند در فرآیند بازسازی مشارکت داشته باشند. چندین طرح مهم نیز با شوروی در حال بررسی است که بعد از سفر به این کشور به امضا خواهد رسید.
در نهایت، در پاسخ به سوالی در خصوص امکان اعلام عفو عمومی، اشاره شد که این موضوع در حیطه اختیارات رهبری است اما به طور کلی شرایط زندانها رو به بهبودی دارد و ممکن است زمینه برای بازگشت کسانی که جرمی مرتکب نشدهاند، فراهم شود.
