به گزارش خبرگزاری **خبرآنلاین** به نقل از ایبنا، آناهید خزیر اظهار کرد: «میراث من کتابهایم است و عواید آنها به عنوان حقالتالیف صرف گُلکاری و زیباسازی محوطه آرامگاه فردوسی و جاده مشهد به توس خواهد شد.»
این جملات از کتاب «روزها» نوشته محمدعلی اسلامی ندوشن نقل شده است. این مجموعه خاطرات نویسنده به تازگی توسط نشر سرو سخنگو و نشر یزدان در دو مجلد منتشر شده است. این اثر که پیشتر در چهار جلد منتشر شده بود، به روایت زندگینامه نویسنده تا آستانه انقلاب اسلامی میپردازد. اسلامی ندوشن در این کتاب به یادآوری داستانهای دوران تحصیل، تحولات اجتماعی و فرهنگی و حوادث تاریخی و اجتماعی میپردازد. نثر این کتاب به عنوان نمونهای از نثر سالم و بیغلط در فرهنگها و کلاسهای داستاننویسی مطرح میشود.
کتاب «روزها» با بخشهایی از وصیتنامه اسلامی ندوشن آغاز میشود که آکنده از عشق به ایران است. او در مقالهای به نام «ایران را از یاد نبریم» به بزرگداشت نام ایران اشاره میکند و مینویسد: «در دورانی که ایران به فراموشی دچار شده، لازم است حداقل تلاش کنیم تا یاد و اندیشه او را زنده نگه داریم.»
محمدعلی اسلامی ندوشن شخصیتی با وقار و طمأنینه فکری است و هرگاه نام او به میان میآید، به نظر میرسد که با صدایی از عمق فرهنگ ایران روبهرو هستیم. او نوشتن را نه تنها به عنوان یک شغل بلکه به عنوان یک وظیفه انسانی و فرهنگی میدانست؛ وظیفهای که در آن، پیوند میان گذشته و حال و حفظ هویت ملی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
در آثار او، گفتوگویی پیوسته میان انسان و تاریخ وجود دارد. اسلامی ندوشن با نگاهی عمیق و منتقدانه به میراث ادبی و فرهنگی ایران نزدیک میشود و سعی در نجات آن از غبار فراموشی دارد. در نوشتههایش، ایران نه تنها یک مفهوم انتزاعی بلکه موجودی زنده و پویاست که در آن، تجربیات و احساسات نویسنده به وضوح حس میشود.
نثر او ترکیبی است از استحکام و لطافت. او به خوبی میدانست چطور اندیشههای عمیق را به زبانی ساده و دلنشین منتقل کند، بدون آنکه از عمق و اعتبار آنها کاسته شود. این ویژگی موجب جذابیت آثار او برای ادبا و مخاطبان عام شده است.
دغدغه اخلاقی و انسانی ویژگی بارز فکری اسلامی ندوشن است. او همواره بر اهمیت فرهنگ و ادبیات تأکید میکرد و میگفت که این حوزهها باید بر پایه تعالی انسان و جامعه بنا شوند. او به ادبیات به عنوان پلی میان دلها و راهی برای درک عمیقتر انسانیت نگاه میکرد. اسلامی ندوشن از جمله اندیشمندانی است که تعادلی بین سنت و مدرنیته برقرار کرده و از هر دو زمینه بهره جسته است.
یاد و نام او وظیفهای بزرگ را به خاطر میآورد: مسئولیت تفکر، نوشتن و پاسداری از هویت ما. در دورانی که سطحینگری غالب شده، دوباره خواندن آثار او فرصتی برای تفکر به ذات خود و امکانهای پیش روی ماست.
بدون شک، محمدعلی اسلامی ندوشن شخصیتی است که فراتر از زمان خود تأثیر گذاشته و اندیشههایش همچنان زنده و تأثیرگذار باقی مانده است؛ زیرا آنچه نوشته، ریشه عمیقتری در دل فرهنگ ایرانی دارد.در دنیای ادبیات معاصر، کتاب «روزها» اثر محمدعلی اسلامی ندوشن به عنوان یک مرجع ویژه در زندگی فردی و اجتماعی نویسنده شناخته میشود. این کتاب که شامل خاطرات و تأملات شخصی به همراه رویدادهای تاریخی معاصر ایران است، از نثر زیبایی برخوردار است که خواننده را به عمق نگرشهای نویسنده در مسائل متنوع زندگی هدایت میکند.
نقدها نشان میدهند که این اثر از لطیفترین نثرهای ادبی در دوران معاصر برخوردار است. در این کتاب، جلد اول به توصیف زندگی و آداب و رسوم مردم روستای نویسنده و شهر یزد (شارستان) میپردازد. این کتاب به عنوان یک سند تاریخی نیز ارزشمند بوده و رویدادهای مهم را از نگاه نویسنده و در قالب خاطرات او به تصویر میکشد.
«روزها» تنها یک روایت خودزندگینامهای نیست، بلکه به عمق تجربیات و اندیشههای نویسنده در زمینههای ادبی، اجتماعی و فرهنگی میپردازد و جایگاه مشخصی در ادبیات معاصر ایران دارد. بسیاری این کتاب را با اثر «ضد خاطرات» آندرو مالرو مقایسه کرده و به شباهتها و تفاوتهای آن پرداختهاند.
اسلامی ندوشن در این کتاب با نگاهی جذاب و دلنشین به مسایل زندگی و زادگاه خود مینگرد. جلد اول بیشتر بر مسائل فرهنگی و اجتماعی متمرکز است، در حالی که جلد دوم نگاهی به زندگینامه بزرگان ادبی و سیاسی دارد و تحلیلی از مسائل فرهنگی ملی ارائه میدهد. او از تجربیات خود در سفر به شهرها و کشورهای دیگر سخن میگوید و به تاریخ و جغرافیای زندگیاش توجه میکند.
زندگینامه اسلامی ندوشن شامل وقایع تاریخی مرتبط با زادگاهش یزد و دیگر نقاط جهان است و به بررسی نظرات او در مورد تحولات مهم صنعتی، نظامی و فرهنگی از سالهای ۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷ میپردازد. این اثر میتواند به عنوان یک تاریخ جامع از زندگیاش در نظر گرفته شود.
اسلامی ندوشن در کتابش به وضوح بیان میکند که نیت او از صحبت درباره ایران تعصب یا وطنخواهی توخالی نیست، بلکه به مفاهیمی عمیقتر از ایران به عنوان «شهر یادگار» اشاره دارد. او به ارزشهای فرهنگی و تاریخی ایران اشاره کرده و ضرورت رستاخیز اخلاقی را در جامعه معاصر ایران مطرح میکند. این فراخوان به بیداری روح ایرانی، نمایانگر آرزوی نویسنده برای تغییر و بهبود وضعیت کنونی است.ایران همچنان زنده است و روزی شکوه و رونق آن بازخواهد گشت. یک نویسنده مطرح با اطمینان بیان میکند که ایران میتواند دوباره به سرزمین نامآوری تبدیل شود که درخور تمدن و فرهنگ غنیاش نکات ارزشمندی به جهان بیاموزد.
در بخشی از کتاب خود، او به این نکته اشاره میکند که تمام آثارش نهتنها شامل موضوعات مختلف بوده، بلکه محور اصلی همه آنها ایران و انسان است. او یادآور میشود که هرگز آرزو نکرده در سرزمینی غیر از ایران زندگی کند، هرچند شاعر بزرگ ایرانی، سعدی، گفته است که در دنیای وسیعتر نیز عشق و دوستی وجود دارد.
این نویسنده به توصیف ایران به عنوان یک “خزانه یادگار” میپردازد و تأکید میکند که یادها و خاطرات ما را به وطنمان پیوند میزنند. او میگوید: «زندگی بی یاد و خاطره معنایی ندارد» و برای کشورها نیز، هویت واقعی زمانی شکل میگیرد که بر اساس این یادها بنا شود.
او همچنین به غنای فرهنگ ایرانی اشاره دارد و ذکر میکند که این سرزمین، محلی زنده و سرشار از تاریخ است. از دیدگاه او، انسان بودن پیش از ایرانی بودن است و در نگاه به تاریخ، همواره انسان با ویژگیهای مشترک خود، در جستجوی معنا زندگی میکند.
او بیان میکند که نوشتههایش تنها به منبعی برای جستجوی این “هست” بنیادی تبدیل شده و سفرهایش را به منظور شناخت بهتر از آن ضرورت میداند. نویسنده به فرهنگ به عنوان کلید حل مسائل تاریخی و اجتماعی اشاره میکند و معتقد است که تنها با شناخت فرهنگ، میتوان راهحلهایی برای مشکلات این مردم فرسوده پیدا کرد.
در نتایج آزمونهای تاریخی، او بر این باور است که در عصر مدرنیته، باید به دنبال راهی برای پیشرفت در میان تناقضات موجود بود. در نهایت، او بر اهمیت آموزش و نیت در هدایت فرهنگ تأکید میکند و این پرسش را مطرح میکند که کدام یک از فرهنگ و شرایط دیگر مقدم هستند و باید حل و فصل شوند.موضوعی که مورد توجه است، اهمیت بهرهبرداری از جوهره تاریخی یک ملت برای استحکام و پایداری آن در زمان حال و آینده است. به بیان صاحبنظران، اگر این جوهر به درستی فعال شود، سایر عوامل نیز به طور مؤثری محقق خواهند شد و ملتها میتوانند به طور قاطع و پایدار به حیات خود ادامه دهند. این امر به ویژه برای کشورهایی با جمعیتهای بزرگ، حائز اهمیت است.
محمدعلی اسلامیندوشن، متولد ۱۳۰۴ شمسی (۱۹۲۵ میلادی) و درگذشته ۸ اردیبهشت ۱۴۰۱ شمسی (۲۰۲۲ میلادی)، یکی از شاعران و نویسندگان برجسته ایرانی است. او با وجود تسلط بر شعر، بیشتر به تالیف آثار انتقادی و تحلیلی پرداخت و ظرفیت ادبیاش را از این طریق نمایان ساخت. اشعار او که به چاپ رسیده، نشاندهنده استعداد او در شعر است. اسلامیندوشن عمده زمان خود را به تحقیق در زمینه ادبیات و ترجمه آثار بزرگ جهانی اختصاص داد. مقالات متعددی از او در نشریاتی مانند «پیام نو»، «مجله سخن»، «یغما»، «راهنمای کتاب» و «نگین» منتشر شده است؛ یکی از این مقالات به انتقاد از نظام آموزشی دانشگاهها پس از سال ۱۳۴۷ پرداخته است.
کتاب جدید «روزها»، اثر این نویسنده، به تازگی در دو جلد و با قیمت یک میلیون و ۷۵۰ هزار تومان از سوی نشر سرو سخنگو و نشر یزدان منتشر شده است.
