به گزارش خبرآنلاین و به نقل از فارس، ایرانیان باستان توانستهاند از منابع طبیعی مانند سرمای شب، هوای خشک، سایه، خاک و تابش آفتاب بهرهبرداری کنند تا سامانهای سرمایشی ایجاد کنند که سرمای زمستان را برای استفاده در روزهای گرم تابستان ذخیره کند.
تاریخچه فناوری در ایران به زمانهای قدیم برمیگردد؛ ایرانیان باستان فقط به معماری برای ساخت بناها فکر نمیکردند، بلکه از این مهارت بهعنوان ابزاری برای حل مشکلات روزمره و مواجهه با چالشهای اقلیمی استفاده میکردند.
قرنها قبل از ظهور برق و یخچالهای مکانیکی، آنها با شناخت رفتار آب، هوا و نور آفتاب، سازههای خاصی بنا میکردند که بخشی از این سامانه سرمایشی محسوب میشد. یخچالهای سنتی ایران نمونههای بارز این نوع تفکر فناورانه هستند؛ بناهایی که بدون نیاز به موتور و برق، به تولید و نگهداری یخ کمک میکردند.
### ذخیره سرمای زمستان برای روزهای گرم تابستان
یکی از جنبههای جالب این فناوری، ذخیره یخ برای استفاده در روزهای گرم سال بود. به گفته پیج علمی کازمیکریف، یکی از ترفندهای اصلی آنها ساخت دیواری بزرگ از خشت بود که تا ارتفاع ۱۲ متر طراحی میشد. این دیوار در راستای شرق به غرب ساخته میشد و به ایجاد سایه عمیق در زمستان کمک میکرد که نور مستقیم خورشید به آن نرسد.
در این سایه، حوضچههای باریکی ایجاد میشد و پس از غروب آفتاب، کارگران لایه نازکی آب را داخل آن میریختند. شبهای کویری سرد، باعث میشد که آب گرما را به آسمان آزاد کند و دمای آن به حدی پایین بیاید که پیش از طلوع آفتاب یخ ببندد. این فرآیند لایه به لایه تکرار میشد تا یخ به ضخامت کافی برسد.
مسئله جدیتر این بود که چگونه یخ تولیدی را در تابستان گرم کویر حفظ کنند. آنها یخ را در زیر زمین و در سازههای بزرگ ذخیره میکردند. دیوارهای ضخیم و عایق، اتاقکهای عمیق و مسیرهای هوای کنترلشده، مانع از ورود گرما به داخل این سازهها میشدند.
