به گزارش خبرگزاری مهر، رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی در گردهمایی معاونان و مدیران فرهنگی و دانشجویی، نسبت به آرایش جدید رسانهای هشدار داد و تأکید کرد که نحوه مواجهه با رویدادها میتواند بحرانزا شود. وی خاطرنشان کرد که انتخاب و انتشار پیام بهطور مهندسی شده از سوی رسانههای مخالف در کنار غفلت یا واکنش نادرست رسانهها و دانشگاهها، میتواند یک اتفاق عادی را به بحران تبدیل کند.
اکبر نصراللهی عنوان کرد که بسیاری از رویدادها در خود بحران نیستند و نوع اطلاعرسانی، انتخاب پیام و نحوه روایت میتواند تأثیر زیادی بر نظر عمومی داشته باشد. وی افزود که رسانههای معارض با دقت موضوعات و تصاویر را انتخاب کرده و تلاش میکنند تاریخچه خاصی از اتفاقات بسازند؛ از این رو عدم ورود به موقع رسانهها و دانشگاهها میتواند منجر به پر شدن خلأ ارتباطی از سوی رقبای رسانهای شود.
نصراللهی همچنین چالشهای جدید دانشگاهها در فضای رسانهای را تشریح کرد و بیان داشت که دانشگاهها باید فراتر از آموزش و پژوهش فرایند ارتباطی را با دانشجویان تقویت کنند. او نسخه نویسی وظیفه استادان از نوع «استاد واکنشی» به «استاد کنشگر» را بسیار حیاتی دانست.
رئیس این دانشکده به تغییرات گسترده در محیط اجتماعی و رسانهای اشاره کرد و گفت دانشگاهها با چالشهای همزمانی چون فشارهای اجتماعی و سیاسی، کاهش اعتماد به رسانهها و تغییرات در آرایش رسانهای مواجهاند. وی تصریح کرد که دانشگاهها نمیتوانند نسبت به تغییرات بیتفاوت باشند زیرا چالشهای اجتماعی ممکن است از درون دانشگاهها نیز شکل بگیرد.
نصراللهی در ادامه بر تغییر دینامیکهای رسانهای تأکید کرد و توضیح داد که در کنار رسانههای سنتی، شبکههای اجتماعی و پیامرسانها، فرصت تولید و انتشار پیام به طیف وسیعی از کاربران داده شده است. بنابراین، دانشگاهها باید به جای تمرکز صرف بر تولید پیام، روی انتخاب موضوعات، نحوه روایت و تعامل با مخاطبان نیز تمرکز کنند.
وی یکی از مهمترین مسائل دانشگاهها را “گسست ارتباطی” دانست و تأکید کرد که ابعاد ارتباطی در بررسی مسائل اجتماعی بسیار حائز اهمیت هستند. نصراللهی اشاره کرد که هر چقدر ارتباطات ضعیفتر باشد، پرسشهای بیپاسخ و روایتهای نادرست بیشتر میشوند، روایتهایی که قادر به جذب توجه و تأثیرگذاری بر افکار عمومی هستند.
وی در پایان به موضوع «پرسشهای انباشته و پاسخهای دادهنشده» نیز اشاره کرد و بر لزوم توجه به این معضل در دانشگاهها تأکید نمود.در نشست اخیر یکی از اساتید دانشگاه به اهمیت ایجاد ارتباط موثر میان دانشجویان و مسئولین آموزشی پرداخته و بیان داشت که عدم پاسخگویی به سوالات دانشجویان میتواند منجر به نوعی خلأ ارتباطی شود. این شکاف ممکن است با تفسیرهای گوناگون در رسانهها و شبکههای اجتماعی پر شود.
او اضافه کرد که انتقاد از یک نظر به معنای دشمنی نیست و پرسش کردن نیز نباید به عنوان مخالفت تلقی شود. فضای دانشگاه باید به گونهای باشد که دانشجویان بتوانند سوالات خود را مطرح کرده و در فضای منطقی و محترمانه به گفتگو بپردازند.
این استاد ارتباطات به نقش معاونان و مدیران فرهنگی و دانشجویی اشاره کرد و خاطرنشان کرد که این نهادها باید قبل از وقوع هرگونه تنش یا بحران، ارتباط با دانشجویان را تقویت کنند. او تأکید کرد که شناخت مسائل و دغدغههای دانشجویان و فراهم کردن پاسخهای پیشگیرانه از بخشهای اصلی مدیریت بحران است.
نصراللهی در ادامه مفهوم «استاد کنشگر» را معرفی کرد و گفت که این استاد باید پیش از وقوع بحران، ارتباط فعال با دانشجویان برقرار کند. او بر ضرورت ایجاد فرصت برای دانشجویان جهت طرح سوال و پاسخدهی به شبهات تأکید کرد و گفت که ارتقای سواد رسانهای دانشجویان از دیگر وظایف استاد کنشگر است.
رئیس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی همچنین به نیاز دانشگاهها به شناخت مسائل جامعه و تحولات رسانهای اشاره کرد و گفت که دانشگاهها باید از یک نهاد صرفاً آموزشی به مؤسسات مسئول و متعهد تغییر یابند.
او با اشاره به نقش اساسی استادان در تحلیل و تابآوری ادراکی دانشجویان بیان کرد که استادان باید به دانشجویان کمک کنند تا در برابر بمباران اطلاعات، توانایی قضاوت و تحلیل را به دست آورند.
نصراللهی در پایان بر اهمیت جنگ روایتها و ضرورت ارائه روایتهای مستند تأکید کرد و خاطرنشان کرد که صرفاً تکذیب روایتهای رقیب کافی نیست و نیاز به شناخت منطق تولید و توزیع پیام وجود دارد.### دانشگاهها نیاز به مهندسی پیام دارند
در سخنانی اخیر، نصراللهی بر لزوم واکنش به روایتهای رقیب تأکید کرد و گفت که اگر دانشگاهها به این موضوع توجه نکنند، عملاً زمان و زمین بازی را به طرف مقابل واگذار خواهند کرد. او افزود که استادان و مدیران دانشگاهی باید برای پیشگیری از بروز بحرانها، بتوانند این روایتها را پیشبینی کرده و به آنها پاسخ مناسبی بدهند.
نصراللهی در ادامه به مفهوم «مهندسی پیام» پرداخت و تصریح کرد که این مفهوم به معنای جعل واقعیت نیست، بلکه به چگونگی طراحی و توزیع پیامها برای تغییر ادراک و نگرش مخاطب اشاره دارد. او تأکید کرد که در این مهندسی، باید به مواردی مانند تولیدکننده پیام، نوع محتوا، مخاطب، واژههای به کار رفته، زمان انتشار و منابع توجه کرد.
این استاد مدیریت رسانه خاطرنشان کرد که “انتخاب” یکی از مؤلفههای کلیدی در مهندسی پیام است. در هر روز رویدادهای متعددی اتفاق میافتد، اما رسانهها تنها به انتخاب و برجسته کردن برخی از آنها میپردازند و این انتخاب بر ادراک مخاطب تأثیر میگذارد.
نصراللهی همچنین از مفهوم «قاببندی» یاد کرد و توضیح داد که یک واقعیت واحد میتواند در قالبهای مختلف روایت شود و هر قالب میتواند جنبههای متفاوتی از واقعیت را جلوهگر سازد. بنابراین، مخاطب نه تنها با واقعیت روبروست، بلکه با نحوه ارائه آن نیز مواجه میشود.
وی همچنین به اهمیت انتخاب واژهها و تصاویر اشاره کرد و گفت که تغییر یک واژه میتواند اثر قابل توجهی بر معنای یک خبر یا روایت داشته باشد. به همین ترتیب، تصویر نیز میتواند پیش از متن احساسات مخاطب را تحتتأثیر قرار دهد.
نصراللهی با اشاره به مسائلی از جمله «تعارض حرف و عمل» و «پوشش دوگانه» بیان کرد که این موارد میتوانند باعث انحراف ادراک مخاطب شده و به اعتماد او آسیب برسانند. او تأکید کرد که دانشگاهها باید به شناسایی راهبردها و تاکتیکهای مهندسی پیام بپردازند تا بتوانند پیامهای معتبر و متناسب با نیازهای مخاطبان خود تولید کنند و در مقابل روایتهای نادرست واکنش مؤثری نشان دهند.
در نهایت، رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی، ضروری دانست که دانشگاهها تولیدکننده پیام معتبر و آموزشدهنده سواد رسانهای باشند. او بر اهمیت ارتباط مستمر و دوسویه با دانشجویان تأکید کرد و گفت که باید به پرسشهای آنان پاسخ دهد و استادان را از حالت «واکنش پس از بحران» به «کنشگری پیش از بحران» هدایت کند؛ زیرا بخش عمدهای از مدیریت بحران در پیشگیری و اعتمادسازی است.
