به نقل از دنیای اقتصاد و خبردونی، اینترنت بینالملل در ایران از ۱۸ دیماه بهطور کامل قطع شد. هرچند وضعیت شبکه هنوز به حالت قبل بازنگشته، اما از یک هفته پیش، برخی کاربران دسترسیهای محدود و ناپایداری را تجربه کردهاند. براساس آمار، تقاضا برای استفاده از فیلترشکنها در سوم بهمنماه به ۵۷۹ درصد افزایش یافته و جستوجو برای پروکسیها نیز هشت برابر رشد کرده است. این در حالی است که دادهها و ارزیابیهای کارشناسان نشاندهنده کنترل شدید ترافیک شبکه تحت فیلترینگ است.
مسئولان وزارت ارتباطات، از وزیر تا معاونان او، ناپایداری اینترنت را تأیید کردهاند، اما در مورد تغییرات معماری فیلترینگ، یا اظهار بیاطلاعی دارند یا این موضوع را رد میکنند. با این حال، محدودیتها همچنان بر شبکه برای کنترل پهنای باند و ترافیک برقرار است و زمان بازگشت اینترنت به شرایط قبل از ۱۸ دیماه مشخص نیست.
در هفته اول پس از قطع اینترنت جهانی، دسترسی به پیامک و تماسهای تلفنی نیز از بین رفت و گزینههای خرید اینترنتی مختل شد. وزارت ارتباطات اعلام کرد مراجع امنیتی تصمیم به قطع اینترنت گرفتهاند و آنها در تلاش برای بازگرداندن خدمات هستند. سخنگوی دولت تأکید کرد که این قطع ارتباط، تصمیم دولت نیست و نهادهای امنیتی مسئول آن هستند.
هفته دوم به شروع برگشتن به وضعیت عادی اشاره دارد، با گزارش نتبلاکس مبنی بر افزایش جزئی در اتصال اینترنت. اول پیامکها و سپس دسترسی به موتورهای جستوجو همچون گوگل از ۲۷ دیماه دوباره فعال شدند. کارشناسان بر این باورند که ساختار فیلترینگ ایران ممکن است به حالت وایتلیست تغییر کرده باشد، بهطوریکه فقط دسترسی به مقاصد خاص مجاز است. با این حال، عدم شفافیت در روند بازگشت ارتباطات کماکان موضوعی نگرانکننده باقی مانده است.### بهروزرسانی وضعیت اینترنت در ایران
وضعیت اینترنت در ایران پس از ۱۸ دیماه با عدم قطعیتهایی همراه بود. در هفته اخیر، اظهارات متناقضی درباره احتمال بازگشت اینترنت منتشر شد. بهخصوص روز سهشنبه، ۳۰ دیماه، محمد سراج، نماینده تهران، از بازگشت اینترنت خبر داد و برخی دیگر از مقامها نیز تاریخهایی همچون دوم یا سوم بهمنماه را برای این تغییر معرفی کردند.
با این حال، اتصال به شبکه جهانی تا هفته گذشته بهطور گسترده محقق نشد. اما در روزهای پنجشنبه و جمعه سوم بهمنماه، برخی از کاربران اینترنت همراه بهطور محدود و با سرعت پایین به شبکه جهانی متصل شدند، وضعیت رخ داده احتمالاً نشاندهنده تغییرات در محدودیتهای اینترنتی بود. منابع بینالمللی نیز تأیید کردند که در این روزها، دسترسی به برخی اپلیکیشنهای پیامرسان افزایش یافته و کاربرانی از ایران امکان استفاده از VPNهای بیشتری داشتند، هرچند که فیلترینگ هنوز بهطور جدی برقرار بود.
### کنترل دسترسیها در هفته سوم
در چهارم بهمنماه، وضعیت محدود اتصال به اینترنت جهانی تکرار شد. برخی منابع معتبر خبر از بازگشت ۴۰ درصدی اینترنت دادند و تعدادی از کاربران اپراتورهای همراه برای مدتی بدون نیاز به فیلترشکن به اینترنت دسترسی پیدا کردند. اما این دسترسی تنها بهمدت کوتاهی بود و پس از آن، مجدداً فیلترینگ به حالت قبل بازگشت. روند قطعی و وصلی اینترنت بهصورت متناوب ادامه یافت تا اینکه روز سهشنبه هفتم بهمنماه، کاربران توانستند به شبکه جهانی دسترسی بیشتری پیدا کنند و ضریب اتصال به ۸۰ درصد رسید.
وزیر ارتباطات از بازگشت اینترنت به حالت عادی خبر داد، اما بیشتر کاربران همچنان با سیستم لیست سفید و فیلترینگ شدید مواجه بودند. این موضوع، با افزایش اختلال در عملکرد فیلترشکنها و ترافیک شبکه در اوایل بهمنماه تأیید شد.
### شرایط کنونی اینترنت
از آن زمان، اختلالهای مداوم در عملکرد دیتاسنترها و فیلترشکنها به چشم میخورد و برخی بررسیها نشان میدهد که میزان پهنای باند در روز چهارشنبه ۱۵ بهمنماه بهطور قابلتوجهی کاهش یافته است. در حال حاضر، اغلب کاربران ایرانی دسترسی به اینترنت ندارند و در تلاشند از فیلترشکنهای مختلف برای دسترسی محدود استفاده کنند.
بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات، اذعان داشت که اینترنت هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است، ولی شایعات درباره اینترنت طبقاتی و وایتلیستها را رد کرد. او همچنین خاطرنشان کرد که اختلالهای فعلی ناشی از محدودیتهایی خارج از حیطه وزارت ارتباطات است و این وضعیت به اکوسیستم دیجیتال و دسترسی روزمره مردم آسیب میزند.
کاربران ایرانی بهطور مداوم در تلاش برای دستیابی به اینترنت هستند، اما شرایط همچنان بهطور ناپایدار باقی مانده است.در پی اختلالات و محدودیتهای اینترنت در ایران، تقاضا برای استفاده از VPN بهشدت افزایش یافته است. اطلاعات ارائه شده توسط وبسایت top10vpn نشان میدهد که نخستین جهش در این تقاضا در تاریخ ۱۸ ژانویه (۲۸ دیماه) ثبت شده است. در این روز، استفاده از VPN نسبت به میانگین روزانه ۲۸ روز پیش از قطع اینترنت در ۸ ژانویه (۱۸ دیماه) ۱۸۷ درصد افزایش یافته است. این افزایش قابل توجه در شرایطی رخ داده که دسترسی به اینترنت همچنان بهشدت محدود بود.
در روزهای پس از آن، هر بار که امکان دسترسی کوتاهمدت به اینترنت فراهم شد، تقاضا برای VPN نیز به شکل قابل توجهی افزایش یافت. بیشترین افزایش در تاریخ ۲۳ ژانویه (سوم بهمنماه) گزارش شده که تقاضا برای فیلترشکن ۵۷۹ درصد رشد کرده است. همچنین، قطعی اخیر اینترنت در تلگرام به افزایش استفاده از پروکسیها و کانفیگها انجامیده است. بر اساس گزارش زومیت، در روزهای محدودیت، بیش از ۶۲۲ هزار محتوای مرتبط با دور زدن فیلترینگ منتشر شده است که نشاندهنده تلاش فراوان کاربران برای دسترسی به اینترنت جهانی است. با بازگشت نسبی اینترنت، جستوجو برای پروکسیها نیز ۸ برابر افزایش یافته است.
با وجود این، یک ماه از قطع کامل و سراسری اینترنت در ایران میگذرد و اقشار مختلف جامعه از کاربران معمولی گرفته تا کسبوکارهای آنلاین با خسارات سنگینی مواجه شدهاند. به نظر میرسد وضعیت اینترنت کشور بهطور کامل خارج از کنترل وزارت ارتباطات است، یا این وزارتخانه در خصوص روند این محدودیتها اظهار بیاطلاعی میکند.
