**انتشار سفرنامه جیمز مونسریف بالفور درباره ایران**
به گزارش خبرنگار خبرآنلاین، یکی از سفرنامههای مهم خارجی در مورد ایران که توسط نویسندگان آنگلوساکسون و انگلیسی زبان نگاشته شده، اثر **جیمز مونسریف بالفور** است. اطلاعات دقیق درباره زندگی و سوابق کاری این نویسنده چندان در دسترس نیست. مونسریف به جزیرهای در اسکاتلند وابسته است و بالفور نیز یک نام اسکاتلندی است، که احتمالاً بدین معناست که او نیز همچون آرتور جیمز بالفور، نخستوزیر و وزیر خارجه اسبق انگلستان، یک اسکاتلندی به شمار میرود.
براساس شواهد، مونسریف قبل از سفر به ایران، در خزانهداری انگلستان فعالیت داشته است. به دنبال قرارداد 1919، دو هیئت مستشاری، یکی نظامی به سرپرستی ژنرال دیکسن و دیگری مالی به ریاست آرمیتاژ اسمیت، به ایران فرستاده شدند. جیمز مونسریف به عنوان دستیار اسمیت در هیئت مالی فعالیت میکرد.
او در تاریخ ۵ رمضان ۱۳۳۸ وارد ایران شد، اما شرایط را نامناسب یافته و به دلیل مخالفتها با قرارداد 1919، استقبال از مستشاران انگلیسی انجام نشد. اسمیت در پی این وضعیت پس از مدت کوتاهی به انگلستان بازگشت، در حالی که بالفور تصمیم به ماندن در ایران گرفت. هرچند این قرارداد هرگز مورد اجرا قرار نگرفت، اما با وقوع کودتای رضاخان در سوم اسفند ۱۲۹۹، بار دیگر توجهها به مستشاران انگلیسی جلب شد. بالفور مدتی با کابینه سیدضیاء همکاری کرد و پس از سقوط این دولت در ۱۸ محرم ۱۳۴۰ هجری قمری، ایران را ترک کرد. او پس از بازگشت به انگلستان، مطالبات و مشاهدات خود از ایران را مکتوب کرد.
فصل پایانی سفرنامه بالفور به آینده خاورمیانه اختصاص دارد و نکته جالب توجه این است که او به سیاستهای انگلستان در **عراق و فلسطین** میپردازد. او اشغال عراق توسط انگلیس را بهنوعی مرتبط با یهودیان میداند و برخلاف آرتور جیمز بالفور که فلسطین را به صهیونیستها واگذار کرد، به تند انتقاد از سیاست انتقال یهودیان به فلسطین میپردازد.
سفرنامه جیمز مونسریف بالفور شامل ۱۴ فصل است که به ترتیب شامل «مدخل»، «مردم و ادیان»، «دولت»، «از مشروطیت تا قرارداد ایران و انگلیس»، «قرارداد انگلیس–ایران»، «مالیهٔ ایران»، «ارتش»، «از ابتدای خط راهآهن تا تهران و اسکلهٔ انزلی»، «سقوط وثوقالدوله»، «کابینهٔ سپهدار اعظم»، «کودتا»، «دولت سیدضیاءالدین»، «قوامالسلطنه و ارتجاع» و «آیندهٔ خاورمیانه» میشود.
در یکی از بخشهای این کتاب، مونسریف به تحلیل شخصیت و جایگاه احمدشاه پرداخته و بیان کرده است که موقعیت وی در شرایط مشروطه روشن است اما عملاً تأثیر چندانی ندارد. وی به حضور کمرنگ احمدشاه و ویژگیهای شخصیتی او اشاره کرده و به انزواطلبی و ترسهای او نسبت به آلودگیهای محیطی پرداخته است.
سفرنامه **جیمز مونسریف بالفور؛ وقایع اخیر در ایران** به تازگی با ۳۳۷ صفحه و در تعداد ۲۰۰ نسخه توسط **انتشارات امیرکبیر** به چاپ سوم رسیده است.
