به گزارش خبرگزاری، رعایت یک سری از اصول ساده و عادی در سبک زندگی میتواند تا حد زیادی از ابتلا به بیماریهای خطرناکی مانند سرطان پیشگیری کند. توجه به تغذیه سالم به همراه فعالیت بدنی منظم و تنفس در هوای پاک از جمله توصیههای کلیدی برای حفظ سلامت است.
زندگی سالم از تغذیه صحیح آغاز میشود. رژیم غذایی ما تأثیر قابل توجهی بر سلامت عمومی دارد و بدون آن نمیتوان به زندگی سالم امیدوار بود. همچنین کیفیت هوای تنفسی و دسترسی به آب سالم از عوامل مهم در جلوگیری از ابتلا به سرطانها به شمار میروند.
علی مطلق، دبیر کارگروه ملی پیشگیری و کنترل سرطان وزارت بهداشت، به این نکته اشاره دارد که سرطان دومین عامل مرگ و میر در جهان است و احتمال ابتلا به این بیماری در طول زندگی هر فرد بین ۱۵ تا ۲۰ درصد تخمین زده میشود. به عبارتی، در یک خانواده پنج نفره، احتمال این که حداقل یک نفر در طول زندگیاش به سرطان مبتلا شود، وجود دارد.
در این زمینه، احسان حجازی، متخصص تغذیه بالینی و استادیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تأکید کرد که ۹۰ درصد سرطانها ناشی از عوامل محیطی هستند و تنها ۱۰ درصد به ژنتیک مربوط میشود. وی توضیح داد که تومورهای بدخیم میتوانند به بافتهای اطراف گسترش یابند و خطر مرگ و میر بالایی دارند، در حالی که تومورهای خوشخیم معمولاً محدوده خود را ترک نمیکنند.
حجازی همچنین به تأثیر مصرف سیگار و الکل بهعنوان عواملی که ۳۰ درصد در بروز سرطان نقش دارند، اشاره کرد. او افزود که رژیم غذایی میتواند تا ۳۵ درصد در پیشگیری از سرطانها مؤثر باشد و با مصرف مواد خوراکی مناسب، خطر ابتلا به یک سوم سرطانها کاهش یابد.
به گفته او، سرطان ریه بهعنوان عامل اصلی مرگ در میان سرطانهای شایع، در هر دو جنس دیده میشود. همچنین، سرطان پروستات در مردان و سرطان پستان در زنان از رایجترین انواع سرطانها هستند.
این متخصص تغذیه اعلام کرد که چاقی و اضافه وزن نیز میتواند عامل ۱۴ تا ۲۰ درصد از سرطانها باشد و ارزیابی وزن باید از دوران کودکی آغاز شود. چاقی باعث افزایش سطوح فاکتور “رشد شبه انسولین شماره ۱” (IGF-۱) در بدن میشود که این مسئله خطر ابتلا به سرطان را افزایش میدهد.
در نهایت، حجازی به اهمیت نوع مصرف چربی در تغذیه اشاره و ابراز امیدواری کرد که آگاهی عمومی نسبت به این موضوع افزایش یابد.کاهش مصرف چربیهای جامد در سالهای اخیر به شکل قابل توجهی مشاهده شده است، اما برخی از افراد هنوز به مصرف اسیدهای چرب اشباع ادامه میدهند. این نوع چربیها به دلیل تأثیراتی که بر متابولیسم بدن دارند، میتوانند خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهند.
یک متخصص تغذیه به این نکته اشاره کرده که تنها مصرف روغن مایع نمیتواند به تنهایی سلامت غذایی افراد را تضمین کند. وی تأکید کرد که برای سرخ کردن غذاها باید از روغنهای مخصوص سرخ کردنی و بدون پالم استفاده شود. در سطح جامعه، برخی گمان میکنند که روغنهای مایع یا روغن زیتون به معنای سلامتی هستند. در واقع، روغنهایی مثل زیتون، کنجد و آفتابگردان که به خوبی تصفیه نشدهاند، تنها مناسب سالاد یا پخت و پز ساده هستند.
این متخصص همچنین در خصوص خطرات استفاده از روغنهای گیاهی در دماهای بالا هشدار داد و گفت که این روغنها میتوانند مواد سمی تولید کنند که به افزایش ریسک سرطان منجر میشود. وی به مواد نگهدارنده مانند نیترات موجود در غذاهای فرآوری شده مانند سوسیس و کالباس اشاره کرد و توضیح داد که این ماده در بدن به ترکیبات سرطانزای نیتروزامین تبدیل میشود.
وی توصیه کرد که مصرف غذاهای فرآوری شده حاوی نیترات مانند گوشتهای فرآوریشده و همچنین ترشیجات که معمولاً نمک و نیترات بالایی دارند، محدود شود. با توجه به دسترسی به سبزیجات تازه در تمام فصول، جایگزینی سالاد به جای ترشیها اهمیت دارد.
این کارشناس به مصرف زیاد گوشت قرمز و تأثیر آن بر افزایش خطر ابتلا به سرطان نیز اشاره کرد. او گفت که ترکیبات نیتروزامین به طور طبیعی در گوشت قرمز وجود دارد و تاکید کرد که باید مصرف این گوشتها محدود شود.
وی درباره روشهای پخت نیز توضیح داد که حرارتهای بالا میتوانند منجر به تولید ترکیبات سرطانزا در گوشت شوند. کباب کردن و گریل کردن میتواند این ترکیبات را تولید کند و میزان این ترکیبات در گوشت قرمز بیشتر است، بنابراین کاهش این عادت غذایی ضروری به نظر میرسد.
حجازی افزود که برخی مواد غذایی میتوانند از تبدیل نیترات و نیتریت به نیتروزامین جلوگیری کنند، مانند ویتامین C و فیتوکمیکالهای موجود در میوهها و سبزیجات.
وی همچنین بر تأثیر آلایندههای محیطی بر سلامت تأکید کرد و گفت که آلایندههایی مانند ترکیبات نیتروژن و ازون در فصل زمستان تشدید میشوند. بنابراین، مصرف مواد غذایی غنی از آنتیاکسیدان در این فصل توصیه میشود.
این متخصص تغذیه به ترکیب بیسفنول آ (BPA) که در ظروف پلاستیکی یافت میشود نیز اشاره کرد و گفت که این ماده میتواند وارد مواد غذایی شود و حتی با گرما و سرما نیز نفوذ کند. وی به نتایج مطالعاتی در آمریکا در این زمینه اشاره کرد که نشاندهنده تهدیدات ناشی از BPA برای سلامت است.نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد که ۹۰ درصد از افراد مورد بررسی دارای سطح BPA خون بالاتر از حد مجاز هستند. به همین دلیل، متخصصان توصیه میکنند که از پلاستیکهای ضخیم برای گرم کردن و همچنین فریز مواد غذایی استفاده نشود. همچنین نگهداری ترشیجات در دبههای پلاستیکی نیز باید اجتناب شود، زیرا این دبهها علاوه بر BPA حاوی نیترات نیز هستند.
حجازی، یکی از متخصصان این حوزه، بر لزوم جلوگیری از استفاده از بطریهای پلاستیکی برای شیردهی به کودکان تاکید کرد و استفاده از بطریهای شیشهای را پیشنهاد داد. وی به مواد غذایی که خاصیت پیشگیری از سرطان دارند اشاره کرد و اظهار داشت که مصرف لبنیات و کلسیم میتواند در کاهش خطر ابتلا به این بیماری مؤثر باشد. همچنین، ویتامین D نیز به عنوان مادهای مهم در تقویت سیستم ایمنی بدن شناخته میشود و کمبود آن میتواند منجر به بروز انواع مختلف سرطان در افراد شود.
این متخصص توصیه کرد که افراد باید سالانه میزان ویتامین D خود را مورد بررسی قرار دهند و در صورت کمبود، از مکملهای این ویتامین استفاده کنند. همچنین پیشنهاد شد برای جلوگیری از کمبود، مصرف غذاهای غنی از ویتامین D و مواجهه با نور خورشید به مدت ۳۰ دقیقه در هفته به ویژه در ساعات ۱۰ تا ۱۴ توصیه میشود.
حجازی همچنین به میوهها و سبزیجات به عنوان منابع مهم ترکیبات ضدسرطان، آنتیاکسیدانها و ویتامینهای C و E اشاره کرد که نقش مؤثری در پیشگیری از سرطان دارند. وی افزود ترکیبات فیتوکمیکال قادرند به چندین روش خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهند، از جمله رقیق کردن مواد سرطانزا در دستگاه گوارش و تحریک تولید آنزیمهای سمزدایی.
کنترل وزن نیز به عنوان یک عامل کلیدی در پیشگیری از سرطان مطرح شد و حجازی گفت که افراد باید وزن خود را در محدوده طبیعی نگهدارند و حداقل ۳۰ دقیقه در روز یا پنج بار در هفته ۴۵ تا ۶۰ دقیقه فعالیت فیزیکی داشته باشند.
وی همچنین مصرف پروتئینهای گیاهی بجای حیوانی را به عنوان یک راهکار مفید معرفی کرد و حبوبات را به عنوان منبع خوبی از پروتئینهای گیاهی و غذایی سالم عنوان نمود. در انتها، حجازی به نقش ویژه شیردهی از شیر مادر در کاهش خطر ابتلا به سرطان پستان در زنان اشاره کرد و ابراز نگرانی کرد که شیوع تغذیه با شیر خشک در کشور میتواند به ضرر مادران و نوزادان منجر شود.
