**خبرگزاری مهر – گروه سلامت:** در زمانی که زندگی در درون یک زن آغاز میشود، هر انتخاب روزمره میتواند تاثیر عمیقی بر آینده انسانی داشته باشد. از غذایی که مصرف میشود تا وزن مادر باردار، هر جزء حائز اهمیت است.
دوران بارداری نه تنها یک دوره ۹ ماهه، بلکه یک دوران مهم و سرنوشتساز برای سلامت مادر و نوزاد به شمار میرود. کارشناسان حوزه سلامت در گفتگو با خبرنگاران خبرگزاری مهر به بررسی اصول مهم تغذیهای در این دوران پرداختهاند که رعایت آنها میتواند به بهبود سلامتی مادر و تولد نوزادی سالم کمک کند.
**افزایش وزن؛ شاخص اصلی سلامت در بارداری**
احمد اسماعیلزاده، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، بر نیازهای تغذیهای خاص زنان باردار تاکید کرده و گفت: نخستین قدم در رژیم غذایی مادران، توجه به افزایش وزن متناسب با شرایط بدنی پیش از بارداری است که این مساله تاثیر زیادی بر سلامت مادر، جنین و فرایند زایمان دارد.
وی افزود که نیازهای تغذیهای زنان در طول بارداری به صورت طبیعی تغییر میکند و با گذشت زمان، نیاز به برخی مواد مغذی افزایش مییابد. اما به گفته وی، نه فقط نوع مواد غذایی، بلکه میزان غذا و کنترل وزن نباید نادیده گرفته شود.
اسماعیلزاده همچنین هشدار داد که اگر مقدار انرژی دریافتی از نیاز واقعی مادر بیشتر باشد و باعث افزایش وزن غیرمجاز شود، خطراتی چون پرفشاری خون و دیابت بارداری ممکن است جان مادر و جنین را تهدید کند.
**الگوی علمی افزایش وزن؛ از سهماهه اول تا پایان بارداری**
وی تصریح کرد که زنانی که با وزن طبیعی باردار میشوند باید به طور متوسط بین ۱۳ تا ۱۴ کیلوگرم در طول نوزادی اضافه وزن داشته باشند، و این افزایش باید به شکل تدریجی و کنترلشده انجام شود. در سهماهه اول، این افزایش باید حدود یک تا یک و نیم کیلوگرم باشد و تا پایان ماه ششم به حدود ۴ تا ۴.۵ کیلوگرم برسد.
در سهماهه سوم، توصیه میشود مادران بیشتر از سه کیلوگرم در ماه وزن اضافه نکنند. همچنین اسماعیلزاده به گروه زنانی که اضافهوزن دارند اشاره کرد و گفت که آنها باید با احتیاط بیشتری وزن خود را افزایش دهند و معمولاً نباید بیش از ۷ تا ۹ کیلوگرم در طول بارداری وزن اضافه کنند.
از سوی دیگر، زنانی که کموزن هستند میتوانند تا ۱۸ کیلوگرم افزایش وزن داشته باشند و این برنامه باید با مشاورههای منظم تغذیهای تنظیم شود.
**الکل؛ خط قرمز سلامت جنین**
علاوه بر تغذیه مناسب، پرهیز از رفتارهای پرخطر نیز برای بارداری سالم ضروری است. مصرف الکل یکی از تهدیدهای مهم برای سلامت مادر و نوزاد محسوب میشود.
صفیه عشوری مقدم، متخصص زنان و زایمان، به «سندرم جنین الکلی» اشاره کرده و گفت که این سندرم به مجموعهای از نشانهها اطلاق میشود که بر اثر مصرف الکل توسط مادر در دوران بارداری، در نوزادان بروز میکند. این نوزادان ممکن است با مشکلات ظاهری و رشدی مواجه شوند و از اختلالات مغزی و یادگیری نیز رنج ببرند.
عشوری مقدم تاکید کرد که سندرم جنین الکلی یک اختلال دائمی است و درمان قطعی ندارد. برخی مداخلات رفتاری ممکن است به بهبود نسبی کودک کمک کند، ولی آسیبهای وارده غیرقابل بازگشت هستند.### هشدارها و توصیههای بهداشتی در دوران بارداری
پزشکان به تازگی درباره خطرات مصرف الکل در دوران بارداری هشدار دادهاند. بررسیها نشان میدهد که الکل میتواند به افزایش ریسک سرطان پستان، زایمان زودرس و به دنیا آمدن نوزادان بیمار منجر شود. این موارد باید بهعنوان نشانههای جدی در دوران بارداری مدنظر قرار گیرند.
پزشک و متخصص طب ایرانی، دکتر اطهر مرادی نیز در این باره اظهار کرده است که مصرف کافئین باید در حد متعادل باشد. او توصیه میکند که یک فنجان قهوه یا دو تا سه فنجان چای کمرنگ در روز عموماً مشکلی به وجود نمیآورد. دکتر مرادی همچنین به ایمنی چای ایرانی اشاره کرده و افزود که نباید در مصرف آن افراط کرد.
وی در مورد درمان سرماخوردگی در بارداری نیز گفت: در شرایطی که دسترسی به داروها محدود است، مصرف چای کمرنگ، آب عسل با لیموترش و سوپهای ساده میتواند کمککننده باشد. اما از مصرف خودسرانه دمنوشهای گیاهی، بهویژه انواع غیرمیوهای، باید پرهیز شود، در حالی که دمنوشهای میوهای نسبتاً ایمنتر هستند.
دکتر مرادی تأکید کرد که مصرف غذاهای با طبع معتدل و دوری از گرما و سرمای شدید از اصول مهم طب ایرانی در این دوران محسوب میشود. همچنین اشاره کرد که مصرف کندر به دلیل گرمی بالایش، بهخصوص در سهماهه اول، ممنوع است.
اداره بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت نیز در گزارشی بر اهمیت مصرف لبنیات در بارداری تأکید کرده و اعلام نمود که لبنیات مانند شیر و ماست سرشار از مواد مغذی حیاتی برای جنین و مادر هستند. زنان باردار باید روزانه سه تا چهار واحد لبنیات کمچرب مصرف کنند که این کار نه تنها به رشد جنین آسیب نمیزند، بلکه به تقویت سیستم ایمنی و استحکام استخوانها کمک میکند.
این اداره همچنین هشدار داده است که پرهیز از لبنیات بر اساس باورهای نادرست میتواند سلامتی مادر و جنین را به خطر بیندازد.
در نهایت، کارشناسان بر این باورند که دوران بارداری نیاز به تعادل و آگاهی دارد. انتخابهای سالم و مشورت با پزشک مستمر، میتواند بنیاد یک بارداری ایمن و موفق را شکل دهد و به سلامت نسل آینده کمک کند.
