**خبرگزاری مهر – گروه سلامت:** در طب ایرانی، اصول سلامت جسمی به مراتب از طب معاصر بیشتر مورد توجه قرار میگیرد. این نظام پزشکی بر اساس ارائه رویکردهای مناسب تغذیهای، تعادل روحی، خواب متعادل، تنظیم عملکرد جسمی و فعالیت بدنی صحیح، برای بهبود کیفیت زندگی والدین و تولد نوزادان سالم تلاش میکند. هدف نهایی این رویکرد در طب ایرانی، پرورش کودکانی با سلامتی بالا و کمترین آسیبپذیری در برابر بیماریها است.
در همین راستا، گفتگوهایی با **جعفر ابوالقاسمی شیرازی نژاد**، متخصص طب ایرانی، در خصوص توصیههای مرتبط با تغذیه زنان باردار انجام شده است.
**توصیههای تغذیهای برای مادران باردار**
ابوالقاسمی بیان میکند که بارداری یک فرایند طبیعی و مقدس است که اگر بهدرستی مدیریت شود، میتواند به تولد نوزادی سالم منجر شود. با این حال، هرگونه غفلت در این فرآیند ممکن است عوارض خطرناکی را برای مادر و جنین به وجود آورد. از این رو، آگاهی مادران و مشارکت در مراقبت از خود دارای اهمیت بالایی است. نوع، کیفیت و مقدار مواد غذایی مصرفی نقش حیاتی در تضمین سلامت افراد دارد؛ غذاها به هجده دسته تقسیم میشوند که برخی از آنها اهمیت بیشتری دارند.
مادران باردار در ماههای ابتدایی به دلیل ضعف معده باید غذاهای سبک بیشتری با حجم کم در روز مصرف کنند. همچنین در سهماهه آخر، به دلیل فشار رحم بر دستگاه گوارش، باید حجم وعدههای غذایی کاهش یابد و تعداد آنها افزایش یابد. مصرف غذاهای ساده و زود هضم مانند گوشت جوجه و آبگوشت گوسفند تازه نیز توصیه میشود.
**اصول تغذیه مادران در دوران بارداری**
ابوالقاسمی تأکید میکند که سلامت دستگاه گوارش و توانایی هضم مناسب غذا، از اهمیت بالایی برخوردار است. در دوران بارداری، به دلیل ضعف هضم طبیعی، انتخاب غذاهای سبک و ملین باید مورد توجه قرار گیرد.
مادران باید از گرسنگی و پرخوری اجتناب کنند و به جای آن به تعداد وعدهها بیفزایند. همچنین، توصیه میشود که از مصرف همزمان چند نوع غذا یا ترکیب آنها با ماست و سالاد پرهیز شود و در صورت احساس نفخ یا سنگینی، آن غذاها را موقتا کنار بگذارند.
**مواد غذایی مناسب برای دوران بارداری**
ابوالقاسمی اشاره میکند که مصرف کندر در ماه سوم بارداری بهگونهای جویدنی و به مدت یک یا دو هفته مفید است. این ماده باید در مراقبتهای خاص بر اساس وضعیت مادر و جنین مقید باشد. همچنین، انار به عنوان یک غذای خونساز و خرما بهعنوان منبع انرژی مغز توصیه میشوند.
مصرف لبنیات در شب، مانند شیر به همراه خرما و پنیر با گردو، از نظر تغذیهای بسیار مؤثر است. سبزیجات نیز به تولید خون تازه و کاهش یبوست کمک میکنند. بادام بهعنوان یک منبع کلسیم و گندم بهعنوان یک منبع ویتامین E نیز در این زمینه توصیه میشود.### توصیههای تغذیهای برای زنان باردار
بر اساس نظرات کارشناسان تغذیه، مصرف سیب درختی و غذاهای گرم از جمله تدابیر موثر برای افزایش حرارت معده و بهبود هضم غذا به شمار میآید. این روشها همچنین میتواند به کاهش تهوع مرتبط با بارداری کمک کند.
متخصصان توصیه میکنند که زنان باردار صبحها از میوههایی چون سیب، انار و عسل استفاده کنند و روزانه دو عدد انجیر مصرف نمایند. انجیر به خاطر داشتن کلسیم و خاصیت خونسازیاش شناخته شده است. همچنین، تخممرغ به عنوان منبع غنی ویتامین B و داروی مفید برای اعصاب محسوب میشود.
دریافت انجیر و زیتون پس از صبحانه نیز به تقویت اعصاب کمک میکند و این مواد به ویژه در ماههای آتی که فعالیت اعصاب افزایش مییابد، ضروریاند. همچنین، مصرف بادام و انار در صبح بسیار مفید است. در فصل تابستان، خوردن خربزه که دارای خواص خنککننده است، توصیه میشود.
عسل و سرکه سیب نیز در بهبود وضعیت مادر و جنین تاثیرگذارند. عسل به زیبایی بدن مادر و جنین کمک کرده و سرکه برای افزایش حرارت بدن و تقویت اعصاب سودمند است. شام مادران باردار میتواند شامل کباب گوشت شتر یا کباب ماهی، بسته به طبع آنها، باشد.
مادران باردار همچنین باید از برخی غذاهای خاص پرهیز کنند. به گفته ابوالقاسمی، مصرف غذاهای تند، تلخ و سردی مثل یخ و بستنی میتواند مضر باشد؛ همچنین، مصرف غذاهای چرب، شیرین و یبوست زا باید کاهش یابد. برخی غذاها از جمله لوبیا، کنجد و کرفس میتوانند خطر سقط جنین را افزایش دهند و مصرف ادویهجات به جز زردچوبه و نمک باید با احتیاط صورت گیرد.
### روشهای کنترل ویار بارداری
ابوالقاسمی در ادامه به درمان ویار بارداری پرداخت و گفت که در موارد خفیف نیازی به درمان نیست، اما در صورت شدید شدن، کاهش مصرف شیرینیها و غذاهای چرب توصیه میشود. اجتناب از نوشیدنیها در کنار غذا و داشتن وعدههای غذایی کوچکتر و مکرر نیز کمککننده است.
پیادهرویهای کوتاه در طول روز نیز یکی از راهکارهای موثر برای کاهش علائم ویار است. مادران باردار میتوانند با اضافه کردن میوههایی مانند انار و گلابی به رژیم غذایی خود از این مشکل رهایی یابند.
### درمان یبوست مزاج در بارداری
یبوست یکی دیگر از مشکلات شایع در دوران بارداری است که به دلیل تغییرات هورمونی بوجود میآید. این موضوع به اهمیت خاصی در دوران بارداری برخوردار است و باید به دقت مورد توجه قرار گیرد.یبوست به عنوان یکی از عوامل اصلی در بروز بیماریها شناخته میشود و میتواند با علائمی مانند سردرد، احساس سنگینی و انقباضهای کاذب رحمی نمایان شود. برای کنترل این وضعیت، توصیههایی وجود دارد که شامل مصرف غذاهای نرم و آسانهضم، انجام ورزشهای ملایم و پوشاندن شکم با پارچهای نازک است.
همچنین، با توجه به ساختار گرم و خشک بسیاری از ادویهها، مصرف این مواد غذایی، بهخصوص در دوران بارداری، باید محدود شود و بهجای آن فقط از نمک و زردچوبه استفاده شود. برخی میوهها مثل انجیر تازه و گلابی نیز میتوانند در بهبود این وضعیت مؤثر باشند. نکته مهم این است که پیش از استفاده از دمنوشهای گیاهی نظیر ختمی، بنفشه و پنیرک، مادران باید با پزشک خود مشورت کنند تا از خطرات احتمالی جلوگیری شود.
در مورد فعالیتها و تدابیر دارویی برای مادران در ماه نهم بارداری، ابوالقاسمی، متخصص طب سنتی، به افزایش وزن جنین و آمادگی بدن مادر برای زایمان اشاره میکند. توجه به مصرف بیشتر غذاهای ملین و پرهیز از ترشیها و غذاهای یبوستزا در این دوره از اهمیت خاصی برخوردار است. بهرهگیری از خرما نیز به تقویت مادر و تسهیل زایمان کمک میکند.
علاوه بر این، روغن بادام شیرین در این ماه نقش مهمی دارد و میتواند هم بهصورت خوراکی و هم مالشی مورد استفاده قرار گیرد تا روند زایمان را تسهیل کند.
