به نقل از خبرگزاریها، اسدالله علم در خاطرات خود به تاریخ ۱۱ دی ۱۳۴۸ اشاره کرده و میگوید که روز جمعه برف سنگینی باریده و شاهنشاه از این وضعیت بسیار خوشحال بودهاند. علم به این فکر افتاده که شاید بتواند در مورد آزادی تولیت قمی و محمد ضرغامی میانجیگری کند، اما شاهنشاه این پیشنهاد را نپذیرفتند.
علم همچنین به این موضوع اشاره کرده که شاهنشاه تصمیم دارند به اتریش و اروپا سفر کنند و خواستهاند که او در این سفرها همراهشان باشد. او به شاهنشاه توصیه کرده که مدت زمان سفرها را کاهش دهند، اما شاهنشاه با این نظر موافقت نکردند و به شوخی گفتند که دلیل ناراحتی علم را درک نمیکند.
علم در ادامه به وضعیت جهانی در سال ۱۹۶۹ پرداخته و دهه ۶۰ را دوران برخوردهای منطقهای توصیف کرده است. او به جنگ ویتنام، جنگ اعراب و اسرائیل، و تنشهای مرزی چین و شوروی اشاره کرده و بر این نکته تاکید دارد که برخوردها منجر به جنگ بزرگ نشدهاند. همچنین اشاره میکند که دو ابرقدرت، شوروی و آمریکا به مذاکره در خصوص سلاحهای هستهای میپردازند.
وی به پیشرفتهای کشور در دهه ۶۰ و ۷۰ اشاره کرده و خاطرنشان میکند که در دوران سلطنت شاهنشاه، کشور پیشرفتهای چشمگیری داشته است. علم همچنین به مشکلات سال ۱۹۶۰-۱۹۶۱ اشاره کرده که بر اثر تحمیل دکتر امینی بر شاهنشاه ایجاد شده بود.
وی در ادامه به دیدار خود با یک نماینده از حزب محافظهکار بریتانیا اشاره کرده که به مشاوره درباره سرمایهگذاری در کشورهای در حال توسعه میپردازد. علم در گفتگو با این نماینده به نظر او در مورد طلا بهعنوان پشتوانه پول انتقاد کرده و در نهایت به خبر ورود پنج کشتی اسرائیلی به بندر حیفا اشاره میکند و به قدرت دریایی مصر و تأثیر آن بر وضعیت سیاسی منطقه میپردازد.### تحلیل روابط لیبی و سودان در زمینه نظامی و امنیتی
لیبی و سودان به عنوان دو کشور همسایه با منابع مالی غنی، باید به دقت وضعیت خود را مدیریت کنند. برخی کارشناسان معتقدند که اگر ارتش یک میلیون نفری در این کشورها به صورت مکرر برای مقابله با اسرائیل مطرح شود، ممکن است بهانهای برای اسرائیل فراهم کند تا قاهره را تحت کنترل خود درآورد و در نتیجه یک منطقه امنیتی پیرامون خود ایجاد نماید. به یاد میآید که جنگ ۱۹۶۷ به نوعی به واسطه اظهارات جمال عبدالناصر اتفاق افتاد که بر محو اسرائیل از نقشه جغرافیایی جهان تأکید داشت.
گفته میشود که عبدالناصر پس از مسدود کردن تنگه تیران، به اسرائیل با چالش جدی پاسخ داد و اعلام کرد که در صورت حمله این کشور، استقبال میکند. همچنین او از سازمان ملل خواسته بود که نیروهای خود را از نواحی درگیری در صحرای سینا و غزه خارج کند و این موضوع به دعوت مستقیم او به جنگ برای اسرائیل منجر شد.
### پانوشت
۱- ابوالفضل تولیت، نایبالتولیه آستان حضرت معصومه، سالها نماینده مجلس شورای ملی از قم بوده و با اصلاحات ارضی مخالف بود. او روحانیان قم را به اعتراض برانگیخت و پس از تظاهرات ۱۵ خرداد به زندان افتاد.
۲- رئیس ایل باصری به عنوان یکی از کشاورزان و دامپروران برجسته فارس، به عنوان فردی تندخو شناخته میشد. وی بعد از اعتراضات به اصلاحات ارضی دستگیر و مدتی زندانی شد. ایلهای عرب باصری و عربشیبانی در زمان قاجار تحت مالکیت قوامالملک شیرازی بودند.
### منبع
یادداشتهای علم، جلد اول، چاپ چهارم، تهران: کتابسرا، صفحات ۴۱۶-۴۱۳.
