به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و طبق اعلام روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، کتاب جدیدی به نام «سیاست، دیوانسالاری و تولید اسناد از سقوط اصفهان تا آغاز عصر ناصری» منتشر شده است. این کتاب نستفده از تحصیلات محیا شعیبی عُمرانی، دانشآموخته دانشگاه تهران و کارشناس وزارت امور خارجه، به تازگی به تعداد آثار منتشرشده این سازمان افزوده و به ۱۶۷۲ جلد رسیده است.
این اثر به بررسی دورهای پرتلاطم میپردازد که با محاصره پایتخت صفویان توسط سپاهیان محمود افغان آغاز و سقوط دولت صفوی را به دنبال دارد. این زمان، به رقابتهای سیاسی و ظهور سلسلههایی با عمر کوتاه منجر شد که در نهایت به تأسیس دولت قاجاریه، که بیش از یک سده دوام داشت، انجامید. در این کتاب، تحولات سیاسی از منظر اسناد دیوانی تحلیل و بازخوانی میشود.
نویسنده در تلاش است تا تصویر دقیقی از تحولات سیاسی و نظام اداری هر دوره ارائه دهد و ویژگیهای ظاهری و محتوایی اسناد دیوانی را بررسی کند. بدین ترتیب، او کوشیده یک دیدگاه نظاممند از تحول دیوانسالاری در یکی از پیچیدهترین دورانهای تاریخ ایران ارائه کند و نشان دهد چگونه تغییرات قدرتهای سیاسی، بر شکل، محتوا و ساختار اسناد دیوانی تأثیرگذار بوده است.
کتاب به مشخصههای بارز دوران انتقال بین دولتهای صفوی و قاجار، که هفتادوپنج سال به طول انجامید، پرداخته و جنگهای قدرت و ناپایداری حکومتها را به تصویر کشیده است. اکثر منابع تاریخی این دوره به حوادث نظامی و سیاسی اختصاص یافتهاند و بررسی وقایع غیرسیاسی مانند وضعیت نظام اداری، چالشی جدی به شمار میآید. این اثر در حقیقت تلاشی جدی برای تحلیل ساختارهای تولید اسناد دیوانی در این از زمان است.
کتاب به هفت فصل تقسیمبندی شده است که شامل کلیات و مقدمات، تولید اسناد در دورههای مختلف حکمرانی افغانها، بازماندگان صفوی، افشاریه، زندیه، و دوره اول حکومت قاجاریه میشود. همچنین، مؤخرهای به بررسی مقایسهای اسناد دیوانی اضافه شده است.
علاوه بر این، هفت پیوست شامل فهرست اسناد منتشرنشده و تصاویر رنگی آنها و نمایههایی از افراد، مکانها، سلسلهها، اقوام و مذاهب در کتاب گنجانده شده که به غنای این اثر افزوده است.
