**انتشار مقالات محمدعلی همایون کاتوزیان در یک کتاب جدید**
به گزارش خبردونی و به نقل از گروه رسانهای شرق، محمدعلی همایون کاتوزیان، اقتصاددان و تاریخنگار برجسته، به تازگی در کتابی به نام «ایران، جامعه کوتاهمدت» به تحلیل مسائل اجتماعی و تاریخی کلیدی ایران پرداخته است. این کتاب، شامل ترجمهی مقالات مختلفی از کاتوزیان به قلم عبدالله کوثری است که اخیراً منتشر شد.
این چهار مقاله، هرکدام به بررسی چالشها و موانع تاریخی توسعه اقتصادی و سیاسی در ایران میپردازند و بر ریشههای تاریخی مسائل اقتصادی و سیاسی جامعه تاکید دارند. عبدالله کوثری که پیشتر مقاله «ایران، جامعه کوتاهمدت» را به فارسی برگردانده بود، تصمیم گرفت دیگر مقالات کاتوزیان را نیز به همین روش ترجمه و منتشر کند.
کوثری در مقدمهی کتاب اشاره کرده که مقالات توسط کاتوزیان به او داده شده و او به دقت ترجمهها را مطالعه و پیشنهادهایی برای برخی اصطلاحات سیاسی ارائه کرده است.
موضوعات این مقالات، بخشی از مهمترین مسائل جامعه معاصر ایران را شامل میشود که ریشه در تاریخ دارند. مقاله اول که عنوان کتاب از آن گرفته شده، به بررسی مشکلات توسعه سیاسی و اقتصادی در ایران میپردازد. کاتوزیان در این مقاله بیان میکند که ایران بهطور کلی جامعهای “کوتاهمدت” بوده، بر خلاف جوامع “درازمدت” اروپایی. او این امر را ناشی از نبود یک چارچوب قانونی پایدار میداند که تداوم را تضمین کند.
در ادامه، کاتوزیان توضیح میدهد که مالکیت و موقعیت اجتماعی در ایران عموماً کوتاهمدت بوده و به همین دلیل، این امتیازات بهعنوان حقوق اجتماعی موروثی و غیرقابل نقض شناخته نمیشدهاند. همچنین او به مشکلات مشروعیت، جانشینی و بیاعتباری مال و جان در تاریخ ایران اشاره میکند.
کاتوزیان در متنش تصریح میکند که وجود تحرک اجتماعی در این جامعه، بر خلاف تاریخ اروپا، همواره شدید بوده و حتی مقام شاه نیز از چالشهای جدی و شورشهای مختلف مصون نبوده است. او به توصیف این وضعیت با اصطلاح “خانه کلنگی” میپردازد و میگوید که اغلب تحلیلهای اجتماعی، بر مبنای بیثباتی بنا شدهاند.معماری و طراحی داخلی برخی ساختمانها در ایران با گذر زمان به روز نشده و به همین دلیل، اعضای جامعه به ویرانی این بناها و ساخت بناهای جدید تمایل دارند. این روند ویرانگری را برخی با عنوان «جامعه کلنگی» توصیف کردهاند.
مقالهای تحت عنوان «مشروعیت و جانشینی در تاریخ ایران»، به بررسی ساختار استبدادی حکومتهای باستانی ایران میپردازد. نویسنده، محمدعلی کاتوزیان، به انحصار ثروت و قدرت در دست حکومتها و توجیهات مربوط به فره ایزدی اشاره کرده و آن را توضیحی برای سیستم استبدادی میداند.
مقاله دیگری با عنوان «انقلاب برای قانون» بر تلاشهای جامعه ایران در نهضت مشروطه تأکید دارد. این تحولات برای نخستین بار به ایجاد حکومتی مشروط بر پایه قوانین منجر شد که محدوده قدرت اجرایی و حقوق و وظایف دولت و جامعه را مشخص میکرد.
مقاله چهارم کتاب با عنوان «ملکالشعرا در دوران مشروطه»، به زندگی و آثار بهار در زمان انقلاب مشروطه پرداخته است. بهار که از آخرین شاعران بزرگ در شعر کلاسیک فارسی محسوب میشود، در این دوران هم به عنوان روزنامهنگار و هم نماینده مجلس فعالیت داشته است.
کتاب «ایران، جامعه کوتاهمدت و سه مقاله دیگر» با ارائه این مقالات به مسائل مختلف جامعه ایران میپردازد و در عین حال تنوع علایق کاتوزیان را نیز نمایان میسازد. این مقالات تصویری جامع از چالشهای تاریخی جامعه ایران که همچنان وجود دارند، ارائه میدهند.
