به گزارش خبرگزاریها، تعدادی از عوامل کلیدی در ساخت فیلم «مرد سوم» به زمینههای اطلاعاتی بریتانیا وابستگی داشتند. گراهام گرین، نویسنده فیلم، در زمان جنگ جهانی دوم به عنوان مأمور سرویس مخفی در غرب آفریقا فعالیت کرده بود و با ترفندهای جاسوسی آشنا بود.
فیلم «مرد سوم» که در سال 1949 به کارگردانی کارول رید ساخته شد، به عنوان یکی از آثار برجسته سینمای بریتانیا شناخته میشود. این فیلم با بودجهای از آمریکا و حضور دو ستاره آمریکایی، اورسن ولز و جوزف کاتن، ساخته شده است. داستان فیلم در وین روایت میشود و به روند سقوط اجتماعی جامعه سابق نازی و جنایات ناشی از آن میپردازد.
در حالی که «مرد سوم» یک اثر غیرواقعی است، گزارشها حکایت از فعالیتهای واقعی در زمان ساخت آن از 1948 تا 1949 دارند. کارینا اورباخ، مورخ و رماننویس، در حال تحقیق بر روی روشهای جاسوسی در وین پس از جنگ بود و دریافته است که MI6 از فیلمبرداری به عنوان یک «عملیات پوششی» استفاده کرده تا مأموران خود را به منطقه تحت کنترل شوروی وارد کند. با این حال، نتایج تحقیقات او به دلیل عدم انتشار به زبان انگلیسی ناشناخته باقی مانده است.
اکثر افرادی که در تولید این فیلم نقش داشتند، ارتباطاتی با دنیای اطلاعات بریتانیا داشتند. گراهام گرین با تخصص در جاسوسی، و کارول رید با تأسیس واحد فیلمسازی در ارتش، به ساخت این فیلم کمک کردند. الکساندر کوردا، تهیهکننده، به دلیل ارتباطات فراوانش در اروپا و نزدیکی به چرچیل، اطلاعاتی در اختیار پروژه قرار داده بود.
الیزابت مونتاگو، خواهر بارون مونتاگو و افسر اطلاعاتی با تجربه، نقش مهمی در پروژه داشت. او به عنوان رابط بین بریتانیا و آمریکا در جنگ خدمت کرده و بعداً در تولید «مرد سوم» نقشآفرینی کرد. مونتاگو با همکاری با گرین در وین، فرصتهای واقعی را برای جمعآوری اطلاعات فراهم کرده بود.
اعتبار: ارنست هاس / گتی
فیلم «مرد سوم» با صحنهای به یادماندنی از ملاقات هری لایم و هالی مارتینز در چرخوفلک «پراتر» در وین جاودانه شده است. این مکان در زمان فیلمبرداری تحت نفوذ شوروی قرار داشت و با تحقیقات دکتر اورباخ مشخص شده که این نشستها به جمعآوری اطلاعات ارزشمندی انجامید. در سال ۱۹۴۸، بریتانیاییها و آمریکاییها نگران بودند که شوروی قصد اشغال کامل اتریش را داشته باشد، و این خود ضرورت اطلاعات درباره اهداف و فعالیتهای آنها را دوچندان میکرد. به همین دلیل، کوردا گرین و مونتاگو را برای یک «ماموریت شناسایی» به وین فرستادند؛ سفری که هزینه زیادی به دنبال داشت و در آن زمان برای صنعت سینمای بریتانیا اقدامی پرهزینه محسوب میشد اما به نفع فیلم و منافع ملی بود.
دکتر اورباخ در بررسیهای خود متوجه شده که در صحنه فیلمبرداری، افراد غریبی ظاهر میشدند، چند روز در محل میماندند و سپس ناپدید میشدند. تکنسینها از یک مرد ناشناس یاد میکنند که به جمعشان پیوسته و بلافاصله غیب میشود؛ این امر در دنیای کوچک حرفهای آنها غیرعادی بود. رید به نظر تحت فشار زیادی بود و از بنزدرین برای بیدار ماندن استفاده میکرد، اما پس از بازگشت به انگلستان آن را متوقف کرد. زندگینامههای گرین، به تصویر کشیدن سفر او به وین را به عنوان یک دوره پر از میگساری و سرگرمی با رید توصیف کردهاند. بهرغم این، دکتر اورباخ بر ساخت فیلم تأکید میکند که این پروژه فراتر از یک «دورهمی مردانه» بوده است.
منبع: www.telegraph.co.uk
مترجم: امیرمهدی نادری
۲۵۹
