**خبرگزاری مهر – گروه سلامت:**
الکل، مایعی بدون بو و طعم که قابلیت نوشیدن ندارد، بخشی از ترکیب مشروبات الکلی است. این نوشیدنیها شامل آبجو، شراب و مشروبات تقطیری مانند ویسکی و وودکا میشوند. الکل از تخمیر قندهای طبیعی موجود در غلات و میوهها تولید میشود. اعتیاد به الکل و مصرف آن، به خصوص در مادران باردار، میتواند اثرات جدی و جبرانناپذیری بر روی مادر و جنین داشته باشد. یکی از این پیامدها ابتلا به سندرم جنین الکلی میباشد.
ناهنجاریهای جنینی ناشی از مصرف الکل در دوران بارداری به عنوان آثار جنینی الکل (FASD) شناخته میشوند. این ناهنجاریها شامل مشکلات ظاهری، کوتاهی قد، وزن کم، سر کوچک، و ناهماهنگی اعضای بدن، همچنین اختلالات رفتاری و نارساییهای شنوایی و بینایی هستند. شدیدترین نوع این ناهنجاری، سندرم جنینی الکل (FAS) نامیده میشود. دیگر انواع این نارسایی شامل سندرم جنینی جزئی ناشی از الکل (pFAS) و نارساییهای مرتبط با تولد و همچنین نارساییهای عصبی میشود.
پژوهشها در ایالات متحده نشان میدهند که حدود ۱۰٪ از زنان باردار در ماه آخر بارداری الکل مصرف میکنند و ۲۰ تا ۳۰٪ از آنها در دوران بارداری به نوعی الکل مصرف کردهاند. همچنین، نزدیک به ۴٪ از زنان دچار اعتیاد به الکل هستند. عواملی چون سن بالای مادر، سیگار کشیدن و تغذیه نامناسب نیز از جمله ریسکفاکتورهای مؤثر محسوب میشوند.
توصیه میشود که در هیچ مقطع زمانی از بارداری نوشیدن الکل مجاز نیست. حتی مقدار بسیار کم الکل میتواند عوارض رفتاری بر روی کودک داشته باشد. الکل همچنین از سد خونی مغزی عبور میکند و بر روند رشد جنین تأثیر میگذارد. بهترین راهکار برای پیشگیری از اختلالات جنینی، خودداری از مصرف الکل در دوران بارداری است.
سازمانهای پزشکی همواره بر پرهیز از مصرف الکل تأکید دارند و در صورت بروز نارسایی، درمانهای مختلفی از جمله رواندرمانی و بهبود تعامل والدین با کودک میتواند مؤثر باشد.
گفتگویی با **فهیمه قطبیزاده**، جراح و متخصص زنان، در این خصوص انجام شده است. او تصریح کرد که تحقیقات مختلف نشان دادهاند مصرف الکل در بارداری، بهویژه در دوزهای بالاتر، میتواند جان و سلامتی جنین را تهدید کند. اثرات منفی مصرف الکل، به ویژه در سه ماهه اول بارداری که دوران شکلگیری ارگانها است، بسیار بارز است. این آسیبها میتوانند به عقبافتادگی ذهنی و ناهنجاریهای ظاهری منجر شوند و مهم است که این مشکلات ناشی از مصرف الکل توسط مادر باشد و هیچ رابطهای به نوزاد ندارد.**خطرات مصرف الکل در دوره بارداری**
تحقیقات نشان میدهد که مصرف الکل در دوران بارداری میتواند تأثیرات منفی زیادی بر جنین داشته باشد. متخصصان بر این باورند که برای حفاظت از سلامت جنین، ضروری است که زنان باردار بهصورت کامل از مصرف الکل پرهیز کنند تا ریسک اختلالات ناشی از آن به حداقل برسد.
دکتر قطعبی زاده در این خصوص تاکید میکند که مصرف الکل میتواند منجر به کاهش رشد جنین و افزایش احتمال عوارض بارداری شود. حتی مقدار کم الکل نیز میتواند به سلامت مادر و جنین آسیب برساند، بهخصوص در مادرانی که مشکلاتی مانند اختلالات کبدی دارند. این شرایط احتمال بروز عوارض بارداری را افزایش میدهد.
الکل به عنوان یک ماده تراتوژن شناخته شده، میتواند ناهنجاریهای ظاهری و عملکردی در جنین به وجود آورد. این ناهنجاریها شامل مشکلاتی همچون لب شکری و اختلالات رشد مغزی است. اثرات منفی این ناهنجاریها نه تنها در زمان تولد مشخص میشود، بلکه میتواند به مشکلات جدی ذهنی و رفتاری در بزرگسالی منجر شود. متاسفانه این مشکلات معمولاً درمانپذیر نیستند و آسیبهای مغزی قابل بازسازی نیستند.
با اینکه این مسئله در جامعه شایع است، بسیاری از زنان باردار به دلایل ترس یا ناآگاهی از اعلام مصرف الکل خودداری میکنند. این امر ممکن است تشخیص زودهنگام و ارائه مراقبتهای لازم را تحت تأثیر قرار دهد. در صورت وجود تغییرات مشکوک در سونوگرافی یا علائم بالینی، پزشکان باید این موضوع را جدی بگیرند و بررسیهای لازم را انجام دهند.
نیاز به ترک مصرف الکل قبل از بارداری
طبق گفتههای دکتر قطبی زاده، زنانی که قصد بارداری دارند باید قبل از اقدام، بهطور کامل از مصرف الکل خودداری کنند. مصرف الکل در دوران بارداری نه تنها خطرات قابل توجهی برای جنین دارد، بلکه اثرات ماندگاری نیز بر جای میگذارد. زمان ماندگاری الکل در خون وابسته به مقدار و نوع مصرف است.
در خصوص دوران شیردهی نیز توصیه میشود که مادران از مصرف الکل پرهیز کنند. اگرچه اثرات آن بر شیر مادر کمتر از دوران بارداری است، اما میتواند به نوزاد آسیب برساند. در نتیجه، تمامی کارشناسان پزشکی به خانمهای باردار و در حال برنامهریزی برای بارداری توصیه میکنند که تحت هیچ شرایطی الکل مصرف نکنند تا سلامت خود و جنینشان حفظ شود.
