همایش روز جهانی کنترل و پیشگیری از چاقی به میزبانی وزارت بهداشت برگزار شد. در این مراسم، احمد اسماعیلزاده، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، اعلام کرد که تقریباً دو سوم بزرگسالان کشور با مشکل اضافه وزن و چاقی دست و پنجه نرم میکنند و این موضوع را یکی از بزرگترین چالشهای نظام سلامت دانست. وی افزود که با وجود اهمیت روز جهانی چاقی، این روز در کشور بیشتر به برگزاری سمینارهای علمی محدود شده و کمتر بهعنوان فرصتی برای سیاستگذاریهای کلان مورد استفاده قرار گرفته است.
اسماعیلزاده خبر داد که با همکاری دانشگاهیان و محققان، امسال نشستی با اساتید برجسته کشور برای بهبود سیاستگذاری و اقدامات اجرایی در حوزه چاقی برگزار خواهد شد. این جلسه بهویژه با توجه به همزمانی آن با ماه مبارک رمضان، فرصتی برای ارتقای آگاهی عمومی درباره تغذیه صحیح و روزهداری سالم خواهد بود.
باقر لاریجانی، رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، در این همایش به روند رو به رشد شیوع چاقی در کشور و جهان اشاره کرد و گفت: چاقی تنها به عنوان اضافه وزن ساده تعریف نمیشود بلکه یک بیماری مزمن ناشی از تجمع غیرطبیعی چربی است. وی اعلام کرد که از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۲ شیوع چاقی در زنان ۸۱ درصد و در مردان ۷۰ درصد افزایش یافته است و پیشبینی میشود این روند به افزایش 50 درصدی در سالهای آینده ادامه یابد.
لاریجانی همچنین به ارتباط مستقیم چاقی با بیماریهای غیرواگیر اشاره کرد و افزود که افراد مبتلا به چاقی خطر ابتلا به دیابت، بیماریهای قلبیعروقی و برخی سرطانها را دارند. او با استناد به پیمایشهای ملی، گفت که حدود ۶۳ درصد بزرگسالان ایرانی دچار اضافه وزن یا چاقی هستند و وضعیت سوءتغذیه در برخی استانها متفاوت است.
رئیس پژوهشگاه غدد همچنین به ضرورت اصلاح الگوی تغذیه و افزایش فعالیت بدنی تأکید کرد و اعلام کرد که کیفیت سبد غذایی خانوارها باید بهبود یابد. وی نشان داد که میزان مصرف fruits و greens و همچنین منابع پروتئینی سالم در کشور پایین است و خواستار اقداماتی مانند کاهش مصرف نمک و چربیهای ناسالم شد. به گفته او، مقابله با چاقی نیازمند همکاری و برنامهریزیهای مبتنی بر شواهد علمی است.تحقیقات نشان میدهد که حدود ۶۰ درصد از جمعیت در کلانشهری مانند تهران دارای وزن مناسب نیستند. برای کنترل وزن، ضروری است که اصلاحات غذایی و افزایش فعالیت بدنی به طور همزمان صورت گیرد.
به گفته یکی از مسئولان، دستیابی به اهداف کنترل چاقی نیازمند رویکردی چندجانبه است. تجربههای جهانی حاکی از آن است که پیشگیری از بیماریهای غیرواگیر دشوار بوده و لذا، اهداف قبلی در این زمینه تحت بازنگری قرار گرفتهاند.
این سند که به تازگی بازبینی شده، هدفهای جدیدی برای دورهای ۱۴۰۴ و پس از آن را پیشنهادی میدهد. محورهای این برنامه شامل کاهش مصرف نمک، اسیدهای چرب ترانس، و نوشیدنیهای شیرین، همچنین تقویت برچسبگذاری مواد غذایی و بهبود کیفیت غذای آماده میباشد.
رئیس پژوهشگاه غدد و متابولیسم تأکید کرد که هدف اصلی، کنترل و تثبیت شیوع چاقی و دیابت است. دستیابی به این هدف مستلزم همکاری و سرمایهگذاری پایدار در عرصه پیشگیری است تا از تحمیل هزینههای سنگین بر نظام سلامت جلوگیری شود.
در ادامه، لاریجانی از تصویب کلیات برنامه ملی کنترل بیماریهای غیرواگیر خبر داد و اشاره کرد که این برنامه اکنون در دستور کار جدی وزارت بهداشت و استانها قرار دارد. وی افزود هر استان باید با در نظر گرفتن وضعیت خود، برنامه عملیاتی ویژهای را تدوین نماید.
برنامه مذکور بر کاهش اسیدهای چرب ترانس و بهبود کیفیت تغذیه عمومی تأکید دارد. لاریجانی همچنین بر ضرورت همکاری چندرشتهای در مقابله با چاقی تاکید کرد و گفت که این مسئله فراتر از وظایف درمانی نیازمند حمایت از حوزههای آموزش، صنعت غذا، و رسانه است.
وی از ضرورت تدوین پروتکلها و ایجاد نظام ثبت اطلاعات خبر داد و تأکید کرد که ارزیابی موفقیت درمانها بدون وجود سیستم ثبت ممکن نیست. خوشبختانه، راهنمای مدیریت چاقی کودکان با همکاری وزارت بهداشت تهیه شده و تأکید بر آغاز مداخلات از دوران کودکی وجود دارد.
لاریجانی همچنین از تدوین یک «نقشه راه» ملی برای مدیریت چاقی خبر داد که باید به عنوان پیوست سند ملی بیماریهای غیرواگیر مورد استفاده قرار گیرد. این نقشه شامل بررسی شواهد علمی و طراحی مداخلات مؤثر است.
در خصوص روشهای درمانی، حقیقت اساسی به اصلاح سبک زندگی مرتبط میشود. در برخی موارد، درمانهای دارویی و حتی جراحی میتواند گزینههایی برای کنترل چاقی باشند. رئیس پژوهشگاه بر اهمیت افزایش دسترسی به این درمانها و تدوین پروتکلهای مشخص تأکید کرد.
به طور کلی، ترکیب اصلاح سبک زندگی با درمانهای اصولی در شرایط ضروری میتواند در کنترل روند رو به رشد چاقی تأثیر بسزایی داشته باشد.
