به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از اطلاعات آنلاین، در پایان فروردین 1357، تحولات سیاسی و اجتماعی در ایران به سرعت در حال شکلگیری بود و اعتصابات و تظاهرات در شهرهای مختلف افزایش مییافت. در این شرایط، تهران همزمان میزبان هفتمین کنفرانس بینالمللی سالانه سازمانهای بهرهبردار از ماهوارههای مخابراتی بود. این همایش با حضور نمایندگانی از 70 کشور به بررسی پیشرفتهای ایران در زمینه فضایی پرداخت.
در تاریخ 30 فروردین 1357، روزنامه اطلاعات گزارشی منتشر کرد که به مهمترین مباحث کنفرانس اشاره داشت و خبری از «پرتاب ماهواره مخابرانی ایران به مدار زمین» را اعلام کرد. این ماهواره که «زهره» نام داشت، بخشی از برنامههای محمدرضا پهلوی در زمینه فضایی به شمار میرفت.
### شاه و برنامه فضایی ایران
پروژه «ماهواره زهره» به عنوان نخستین تلاش ایران در مسیر فضایی شناخته میشود. این پروژه که به همکاری آمریکاییها شکل گرفته بود، قرار بود در دوره ششم آبادانی کشور (1357-1361) عملیاتی گردد. با پیروزی انقلاب اسلامی، این طرح به نتیجه نرسید و نخستین تجربه فضایی ایران به شکست انجامید.
در دوران شاه و با افزایش بیسابقه درآمدهای نفتی، برنامههای فضایی به منظور «تقویت ارتباطات رادیویی و تلویزیونی» پیریزی شده بود. با این حال، در سال 1357، ایران علیرغم ده سال عضویت در سازمان بینالمللی ارتباطات ماهوارهای (اینتل سات)، توانایی بومی برای ساخت یا پرتاب ماهواره را نداشت.
نخستین جرقههای شکلگیری برنامه فضایی ایران در سفر فروردین 1341 شاه به آمریکا زده شد. در این سفر، وی از ناسا بازدید کرد و به شدت تحت تأثیر فناوری فضایی آمریکا قرار گرفت. این احساس نیاز به فناوری آمریکاییها منجر به حضور آنها در پروژهها و برنامههای فضایی ایران شد.
حدود 12 سال بعد، در سال 1353، کارشناسان شرکت آمریکایی «جنرال الکتریک» به ایران آمدند تا یک ایستگاه زمینی برای دریافت اطلاعات مخابراتی در کرج راهاندازی کنند. این طرح در سال 57 با تأخیر به بهرهبرداری رسید.
در ادامه، در سال 1355، experts آمریکایی از شرکت «بل» به ایران آمدند تا پروژه «ماهواره زهره» را عملیاتی کنند. وزیر پست و تلگراف و تلفن، کریم معتمدی، در کنفرانس بینالمللی تهران در 30 فروردین 1357، اخبار جدیدی در مورد این پروژه منتشر کرد.
### نخستین ماهواره ملی ایران
معتمدی در آن روز اعلام کرد که «پیشرفتهای مخابرانی ایران» شروع شده و شمسالدین ملکابهری، مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، گفته بود که «ماهواره زهره»، به عنوان «ماهواره ملی ایران»، در سال 1982 (1361) به بهرهبرداری خواهد رسید. آن روز اعلام شد که ایران از طریق دو آنتن مخابراتی در همدان، امکان مکالمه با بیش از 400 کانال تلفنی را فراهم کرده است.روزنامهنگاری گزارش داد که شرکت مخابرات ایران بهطور روزانه حدود ۲۴ هزار مکالمه تلفنی را به شکل خودکار یا با همکاری اپراتورها با سایر کشورها انجام میدهد.
در این راستا، اعلام شد که این شرکت با طرحهایی که در دست اجرا دارد، قصد دارد از سومین آنتن مخابرات ماهوارهای که در حوالی کرج نصب شده است، بهرهبرداری کند. به دنبال راهاندازی این آنتن، تعداد کانالهای ارتباطی کشور تا پایان برنامه ششم، یعنی سال ۱۳۶۱، به بیش از هزار و صد کانال تلفنی خواهد رسید. همچنین، استفاده از ماهواره زهره نیز بخشی از برنامههای توسعهای برای افزایش ارتباطات در این سالها بود که هدف آن ایجاد ارتباط تلفنی و تلگرافی میان همه شهرها و روستاها بود.
با این حال، ایران در آن زمان با تحولات بزرگ داخلی و خارجی روبرو بود. پیروزی انقلاب اسلامی و عدم همکاری دولتهای غربی، بهویژه ایالات متحده، در پیشبرد برنامههای فضایی ایران، موجب شد تا فعالیتهای فضایی کشور در شرایط نامشخصی قرار گیرد. در مردادماه سال ۱۳۸۴، سید احمد معتمدی، آخرین وزیر پست و تلگراف و تلفن و نخستین وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران، از ماهواره «مصباح» بهعنوان نخستین ماهواره ملی رونمایی کرد.
