### نگاهی به زندگی و مرگ امینهاقدس، یکی از زنان محبوب ناصرالدینشاه
به گزارش خبردونی، ناصرالدینشاه در سال ۱۲۷۶ هجری قمری، در سفر به غرب ایران، دختر یتیمی به نام زبیده را خرید و به زعفرانباجی، پیشکار حرمسرا، سپرد تا او را تعلیم دهد. زبیده پس از آموزش به عقد ناصرالدینشاه درآمد و به یکی از زنان محبوب وی تبدیل شد. علیرغم اینکه زبیده از زیبایی چندانی برخوردار نبود، به خاطر وفاداری و صداقت، عنوان «امینه اقدس» را دریافت کرد و مسئولیت نگهداری از جواهرات شاه را بر عهده داشت.
عزیزالسلطان، فرزند ناصرالدینشاه، همچنین از برادرزادههای امینهاقدس بود. دکتر فوریه، پزشک مخصوص شاه، در گزارش بازگشت شاه از سفر فرنگ، به استقبال امیناقدس اشاره کرده و او را یکی از زنان محبوب شاه توصیف کرده است. فوریه همچنین به جواهرات امینهاقدس اشاره میکند و توصیفاتی از جواهرات باارزش او ارائه میدهد، از جمله چهارصد تا پانصد قطعه جواهر که درون دو صندوق بزرگ نگهداری میشد.
اما در اواخر زندگی، امینهاقدس از هر دو چشم نابینایی رنج میبرد. ناصرالدینشاه برای درمان او، وی را به ویین فرستاد، اما تلاش پزشکان برای بهبودیاش بینتیجه ماند. بعد از گذشت شش ماه، او به ایران بازگشت، همچنان نابینا.
اعتمادالسلطنه در یادداشتهای خود در روزهای پایانی زندگی امینهاقدس، از وخامت حال او و جزئیات مربوط به درگذشتش نوشته است. در آخرین لحظات زندگیاش، او به شدت ضعیف شده و سعی در گرفتن نماز توسط ملایان و مراسم دفن او در کنار عزیزالسلطان در باغ شاهانه داشتند. ناصرالدینشاه در شب فوت امینهاقدس در میان مردان شام خورد، اما در ظاهر به نظر میرسید که نگرانی ندارد.در پی درگذشت زبیده گروسی، معروف به امیناقدس، که به عنوان سوگلی و خزانهدار ناصرالدینشاه قاجار شناخته میشد، مراسم ختمی در مسجدشاه برگزار شد. نایبالسلطنه، پس از جمعآوری عزاداران، جنازه او را با تشریفات خاصی به حضرت عبدالعظیم انتقال داد. زبیده خاتم امیناقدس که سالها به دلیل بیماری رنج میبرد، در ذیحجه ۱۳۱۱. درگذشت.
در پی این واقعه، دارایی او که توسط امینالدوله به عنوان مجموع اموال به سرقت رفته و هدایا در حمایت از ظلم توصیف شده بود، به برادرش میرزا محمدخان امینخاقان واگذار شد. همچنین، مواجب امیناقدس بین کارگران قهوهخانه تقسیم شد و اموال او شامل لباس، جواهرات و پول به خزانه منتقل گردید. تمام املاک و داراییهای او، چه در تهران و چه در گروس، به ملیجک و خانوادهاش منتقل شد که ارزش آنها حدود سیصدهزار تومان تخمین زده میشود.
به طور کلی، زبیده گروسی با وجود مقام و منزلت بالایی که در دربار قاجار به دست آورده بود، به حیات خود پایان داد و تمامی ثروت خود را به جا گذاشت و در نهایت به آغوش مرگ سپرده شد.
منبع: فاطمه قاضیها، “نامههای زبیده گروسی سوگلی و خزانهدار ناصرالدینشاه”، فصلنامه ادبی هنری چکامه، بهار ۱۴۰۲، صص ۲۵-۱۶.
