**کشف تاریخنامهای مسیحی از قرن هشتم میلادی**
به گزارش خبردونی و به نقل از فرادید، یک تاریخنامه مسیحی که به اوایل قرن هشتم میلادی تعلق دارد، اخیراً توسط پژوهشگران آکادمی علوم اتریش در صومعه سنتکاترین مصر شناسایی شده است. این دستنوشته که ابتدا به زبان سریانی نوشته و سپس به عربی ترجمه شده، اطلاعات جدیدی درباره تحولات سیاسی و مذهبی در دوران گذار از اواخر عهد باستان به ظهور اسلام ارائه میدهد.
کارشناسان میگویند این تاریخنامه که تقریباً به سالهای ۷۱۲-۷۱۳ میلادی مربوط میشود، یکی از قدیمیترین روایتهای موجود درباره گسترش اسلام به حساب میآید. آن چه که در این اثر ثبت شده است، شامل رویدادهای کلیدی قرن هفتم نظیر ظهور اسلام و جنگهای مسلمانان با بیزانس است که بهطور خاص به تحولات تاریخی خاورمیانه پرداخته است.
آدریان پیرتیا، پژوهشگر مؤسسه مطالعات قرون وسطی، ساختار این تاریخنامه را در زمان بررسی نسخههای دیجیتالی موجود در صومعه سنتکاترین شناسایی کرد. یافتههای اولیه وی بهتازگی در مجله معتبر Medieval Worlds به چاپ رسیده است.
این اثر تنها در قالب یک نسخه ناقص از قرن سیزدهم محفوظ مانده که تعدادی از صفحات آن به هم چسبیده است. دیجیتالیسازی با کیفیت بالا از سوی «کتابخانه الکترونیکی نسخههای کهن» و دسترسی آسان از طریق «کتابخانه دیجیتال نسخههای سینا»، امکان مطالعه دقیق این متن را فراهم کرده است.
پیرتیا اعلام کرد که پس از تحلیل اولیه، همچنان روشن میشود که این تاریخنامه نمایانگر یک متن مسیحی جهانی ناشناخته است. عنوان این اثر به «تاریخنامه مارونی سال ۷۱۳» تغییر یافته و بهدست نویسندهای ناشناس به نگارش درآمده است. این متن تاریخ بشر را از زمان حضرت آدم تا مسائل الهیاتی و سیاسی روز روایت میکند.
به گفته کارشناسان، صفحات این تاریخنامه توسط جامعهای مسیحی و سریانیزبان تدوین شده که بهتدریج نسبت به قسطنطنیه فاصله گرفتند. این متن همچنین نگاهی کمنظیر به دگرگونیهای تاریخی شرق در دوران اسلامی ارائه میدهد.
بخشهای باارزش این تاریخنامه به قرن هفتم مربوط میشود و شامل جنگ بیزانس–ساسانی، ظهور اسلام، فتوحات اولیه مسلمانان و درگیریهای بعدی با بیزانسیهاست. این روایت به سالهای ۶۹۲-۶۹۳ پایان مییابد و نشان میدهد که نویسنده از رویدادهای مختلفی در سوریه، خاور نزدیک، بالکان، سیسیل و روم نیز آگاهی داشته است.
**اهمیت علمی این کشف**
پیرتیا به این نکته اشاره کرد که این تاریخنامه ممکن است به یک منبع سریانی قرن هشتم که اکنون از بین رفته ارتباط داشته باشد و میتواند به بازسازی تاریخنگاری سریانی اوایل قرون وسطی کمک کند. این کشف به توانایی ارائه دیدگاهی مسیحی که مدتها در مورد خاور نزدیک سده نخست اسلامی مفقود بوده، حیاتی دوباره میبخشد. او در حال حاضر مشغول آمادهسازی یک نسخه انتقادی و ترجمه کامل از این اثر برای ارائه به محققان در سطح جهانی است.
