**کاهش مستمر نرخ زادوولد در ایران؛ نشانهای از بحران جمعیتی**
به گزارش خبرگزاری مهر، علیرضا ساجدی، رئیس مرکز رصد جمعیت سازمان ثبتاحوال کشور، در جدیدترین اظهار نظر خود به کاهش قابل توجه تولدها در ایران اشاره کرد. بر اساس آمار مرکز آمار ایران، تعداد تولدها از حدود یک میلیون و ۱۱۶ هزار نفر در سال ۱۴۰۰ به زیر ۹۸۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۳ رسیده است. این روند نزولی همچنان در نیمه نخست سال جاری ادامه دارد.
ساجدی با تأکید بر این که کاهش نرخ زادوولد یک پدیده چندوجهی است، افزود: “این موضوع تنها ناشی از تغییرات طبیعی در ساختار سنی جامعه نیست.” عوامل اقتصادی نظیر فشارهای معیشتی، گرانی مسکن و عدم اطمینان به آینده شغلی نیز بر تصمیم خانوادهها در مورد بچهدار شدن تأثیرگذار بوده است. همچنین، تغییرات فرهنگی و اجتماعی، از جمله افزایش سن ازدواج و تحول نگرش جوانان نسبت به تشکیل خانواده، به این روند کمک کرده است.
رئیس مرکز رصد جمعیت در ادامه راجع به عواقب این کاهش هشدار داد و گفت: “ایران به سمت سالمندی جمعیت پیش میرود.” وی توضیح داد که اولین اثر این تغییر باید به فشار بر نظامهای حمایتی و بازنشستگی اشاره کرد.
وی تصریح کرد: چنانچه این روند ادامه یابد، هرم سنی کشور به تدریج باریکتر خواهد شد و تعداد افراد سالمند افزایش مییابد، در حالی که جمعیت جوان کاهش مییابد. این تغییر ممکن است به کمبود نیروی کار و فشار بر زیرساختهای اجتماعی منجر شود.
ساجدی همچنین به سیاستهای دولتی برای مقابله با این مشکل پرداخت و گفت: “قانون جوانی جمعیت، که از سال ۱۴۰۰ اجرایی شده، به رغم ظرفیتهای بالای خود، هنوز با چالشهایی در حوزه اجرا روبهروست.” وی اذعان داشت که برنامهریزیهای سالانه و سازوکارهای عملیاتی این قانون بهخوبی پیادهسازی نشده و با مشکلات بودجهای و مدیریتی روبهروست.
وی به توزیع جغرافیایی نرخ ولادت نیز اشاره کرد و گفت: کاهش زادوولد مختص مناطق خاصی نیست و همه استانها با این مشکل مواجه هستند. افت قابل توجه در نرخ ولادت به یک روند ملی تبدیل شده است.
از نظر وی، مهاجرتهای داخلی و خارجی نیز تأثیر مستقیمی بر توزیع سنی و جنسی جمعیت گذاشته و بهویژه خروج مردان جوان به شهرهای بزرگ یا کشورهای دیگر، موجب کاهش جمعیت در سن باروری در برخی مناطق شده است.
ساجدی از مسئولان خواست تا به موضوع جمعیت به عنوان یک “موضوع راهبردی و آیندهساز” توجه کرده و بر اهمیت هماهنگی میان نهادهای مختلف تأکید کرد. وی همچنین به ضرورت اصلاح فرآیندهای اجرایی قانون جوانی جمعیت و طراحی برنامههای مؤثر در زمینه ازدواج و فرزندآوری اشاره کرد و ابراز امیدواری کرد که این اقدامات بتوانند روند نزولی زادوولد را متوقف کنند.
